ΒΙΒΛΙΟ

Ενας στοχασμός ζωής για τα πάσης φύσεως σύνορα

ΝΙΚΟΣ ΒΑΤΟΠΟΥΛΟΣ

O Γκαζμέντ Καπλάνι τα τελευταία χρόνια ζει και διδάσκει στη Βοστώνη.

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

ΓΚΑΖΜΕΝΤ Μ. ΚΑΠΛΑΝΙ
Μικρό ημερολόγιο συνόρων
εκδ. Επίκεντρο
σελ. 191

Διαβάζοντας το βιβλίο του Γκαζμέντ Καπλάνι «Μικρό ημερολόγιο συνόρων» με την εμπειρία που έχει σωρευτεί το 2018, αισθάνεσαι ένα κάψιμο. Θέλεις να νιώσεις ακόμη πιο πολύ τι σημαίνει να ζεις και να κουβαλάς τη λέξη «σύνορο» σαν δεύτερο δέρμα, τι σημαίνει να λαχταράς και να είσαι ανεπιθύμητος.

Το βιβλίο του Γκαζμέντ Καπλάνι είχε πρωτοεκδοθεί το 2006 αλλά τώρα επανεκδόθηκε από το «Επίκεντρο», ίσως λόγω της διαχρονικής επικαιρότητάς του, ίσως γιατί από μόνο του είναι ένα «κείμενο» με βάρος και ουσία. «Θέλει θάρρος και ταλέντο να κάνεις μια ξένη πόλη, μια ξένη γλώσσα, ακόμα και σε συνθήκες που είσαι ανεπιθύμητος, δικά σου», απαντά ο Γκάζμεντ Καπλάνι σε ερώτηση του εκδότη Πέτρου Παπασαραντόπουλου, στο επίμετρο του βιβλίου. «Να ξαναφτιάξεις τη ζωή σου από το μηδέν. Από αυτή την άποψη, οι μετανάστες φέρνουν και κάτι το μοναδικό στον κόσμο μας σε επίπεδο ελπίδας, επιμονής και ανθρώπινης δημιουργικότητας...».

Αυτή η κατασταλαγμένη θέση προϋποθέτει ασφαλώς χαλύβδινη θέληση και αυτοσεβασμό για να φθάσει κανείς, όπως ο Γκαζμέντ Καπλάνι, από μετανάστης χωρίς γνώση ελληνικών να σταδιοδρομήσει στην ελληνική κοινωνία, να αγαπηθεί για τα κείμενα και τη σκέψη του, να φοιτήσει στη Φιλοσοφική του Πανεπιστημίου Αθηνών, να κάνει διδακτορικό στο Πάντειο, να γίνει αρθρογράφος και συγγραφέας και τα τελευταία χρόνια να ζει και να διδάσκει στη Βοστώνη. Στην Αμερική κατέληξε, και ευτυχώς, γιατί η Ελλάδα δεν του έδινε ελληνική υπηκοότητα.

Και όμως ο Γκαζμέντ Καπλάνι εμπλουτίζει τα ελληνικά γράμματα έχοντας γράψει απευθείας σε θαυμάσια ελληνικά αυτό το βαθύ, συγκινητικό και ειλικρινές «Μικρό ημερολόγιο συνόρων». Φυσικά, δεν θα έπρεπε να σταθεί κανείς στην όποια συγκίνηση προκαλεί η ταύτιση με τα πρόσωπα του βιβλίου, γιατί το «Ημερολόγιο» αυτό είναι μια βίβλος της εποχής μας. Είναι ένα βαθύτατα πολιτικό βιβλίο, που το θέμα του –οι Αλβανοί μετανάστες στην Ελλάδα στη δεκαετία του ’90 και μετά– είναι απλώς η αφορμή για να αναστοχαστεί ο σκεπτόμενος αναγνώστης πάνω στις τεράστιες μεταβολές που έχουν συμβεί στην ανθρωπότητα μετά το 1989. «Η ξενιτιά είναι ένα δίχτυ που σε τυλίγει χωρίς να το καταλάβεις», γράφει ο Γκάζμεντ Καπλάνι. «Είναι Κύκλωπας και Ιθάκη, Καλυψώ και Πηνελόπη, Σκύλλα και Χάρυβδη: όλα μαζί».

Μέσα από διαρκείς εναλλαγές θεώρησης του κόσμου και του εαυτού, το «Μικρό ημερολόγιο συνόρων» μπορεί να ταρακουνήσει όποιον στις μέρες μας διατηρεί ευρυχωρία ψυχής. Το κρατώ σαν ένα ευαγγέλιο ανθρωπιάς, που όμως ορίζεται από ισχυρό πολιτικό και ρεαλιστικό λόγο. Θα μπορούσε να συμπληρώσει κανείς ότι είναι ένα στοχαστικό βιβλίο με τη δύναμη μιας γροθιάς. Περισσότερο επίκαιρο τώρα παρά ποτέ.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ