Γράμματα Αναγνωστών

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Γραμματα Aναγνωστων

Οι Συμπληγάδες... και το πλαγκτόν

Κύριε διευθυντά
Εύστοχες οι παρατηρήσεις του κ. Παναγιώτη Καμπά («Η Καθημερινή», 17/11/18, «Το μπλοκάκι με τα μαργαριτάρια») σχετικά με την κακοποίηση της γλώσσας· μια μικρή σταχυολόγηση από τα αναρίθμητα γλωσσικά σφάλματα στα οποία υποπίπτουν καθημερινώς οι ομιλητές των ΜΜΕ.

Θα ήθελα, όμως, να επισημάνω την εσφαλμένη διατύπωση της λέξης πλαγκτόν, που δεν είναι άκλιτη ούτε ξενικής προέλευσης, αλλά ακραιφνώς ελληνική από την ομηρική ακόμη εποχή (βλ. επιστολή μου, «Η Καθημερινή» 30/9/17). Το πλαγκτόν, σύνολο έμβιων οργανισμών που αναπτύσσονται στην επιφάνεια ωκεανών, θαλασσών και λιμνών και αποτελούν τροφή ψαριών, είναι ουδέτερο του επιθέτου πλαγκτός-ή-όν, που παράγεται από το ρήμα πλάζω και παθητικό πλάζομαι = περιπλανώμαι, περιφέρομαι.

Το ρήμα αναφέρεται στα ομηρικά έπη (Οδύσσεια, α 1-2: Ανδρα μοι έννεπε, Μούσα, πολύτροπον, ός μάλα πλάγχθη…), όπως και οι λέξεις πλύπλαγκτος = πολυπλάνητος, πλαγκτοσύνη = περιπλάνηση, Πλαγκταί πέτραι = Συμπληγάδες.

Αναστασιος Αγγ. Στεφος, δ.φ., Επίτιμος Σχολικός Σύμβουλος

Εκ νέου επίκληση του Αγίου Πνεύματος

Κύριε διευθυντά
Στην τελευταία μου επιστολή που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στην «Καθημερινή» υποστήριζα ότι το Εκκλησιαστικό ανακινήθηκε από τον κ. Τσίπρα με μόνο σκοπό να αποπροσανατολίσει την κοινή γνώμη από το σκοπιανό θέμα, ώστε μέσα στον αναβρασμό που θα προκληθεί να μπορέσει να περάσει λάθρα την προδοτική συμφωνία που υπέγραψε. Γιατί αυτή είναι η υποχρέωση που έχει αναλάβει προς όσους ξένους τον στηρίζουν και, παρά τις αυταπάτες του, δεν νομίζω ότι πίστευε ποτέ ότι θα περάσει το εκκλησιαστικό θέμα.

Είχα μάλιστα εκφράσει την ελπίδα μου ότι το Αγιο Πνεύμα θα φώτιζε τους ιεράρχες ώστε να καταργήσουν τη συμφωνία με τον Αρχιεπίσκοπο εν τη γενέσει της, πράγμα που ευτυχώς έγινε. Ομως ο στόχος της ανακίνησης του Εκκλησιαστικού πέτυχε και κανείς δεν ασχολείται σήμερα με το Σκοπιανό, το οποίο κάποια στιγμή μέσα στον αναβρασμό θα έρθει για ψήφιση στη Βουλή και μάλιστα παραποιημένο προς όφελος των Σκοπίων. Και,  επειδή το Εκκλησιαστικό από μόνο του δεν φαίνεται να του αρκεί, προσέθεσε και τη σαπουνόφουσκα  με τις 10.000 προσλήψεις στο Δημόσιο, ώστε η σύγχυση να γίνει ακόμα μεγαλύτερη και το Σκοπιανό να φύγει εντελώς από την επικαιρότητα.

Δυστυχώς στο δόλωμα «τσίμπησε» όλη η αντιπολίτευση, που ξέχασε και αυτή το Σκοπιανό και ασχολείται με τα ανωτέρω θέματα.

Για τον λόγο αυτόν θα επικαλεστώ και πάλι τη βοήθεια του Αγίου Πνεύματος, για να φωτίσει τους βουλευτές, ώστε όταν έρθει η συμφωνία στη Βουλή να την καταψηφίσουν. Και δεν απευθύνομαι φυσικά στους συριζαίους, γιατί αυτοί είναι άθεοι, αλλά στους χριστιανούς, και κυρίως στους καιροσκόπους περιφερόμενους βουλευτές άλλων κομμάτων, που είναι χριστιανοί και έχουν προδώσει τα ιερά και όσια της συνείδησής τους για να εξασφαλίσουν μια υπουργική καρέκλα ή μια θέση στα ψηφοδέλτια του ΣΥΡΙΖΑ. Είμαι βέβαιος ότι εάν δεν φωτιστούν οι ίδιοι, θα φωτιστούν οπωσδήποτε οι εκλογείς, που θα τους περιποιηθούν κατάλληλα στις εκλογές, όποτε και αν γίνουν.

Οσο για το Ποτάμι, που δηλώνει ότι θα ψηφίσει και αυτό τη συμφωνία, έχει ήδη μεταβληθεί σε ξεροπόταμο και εάν τελικά ψηφίσει και τη συμφωνία θα εξαφανιστεί τελείως από τον χάρτη.

Τέλος, στο θέμα αυτό θέλω να παρατηρήσω την υποτονική στάση της αξιωματικής αντιπολίτευσης, η οποία μπορεί να δηλώνει ότι δεν θα ψηφίσει ποτέ τη συμφωνία, δεν δηλώνει όμως κατηγορηματικά ότι θα την καταργήσει όταν έρθει στην κυβέρνηση, εάν φυσικά αυτή έχει ήδη περάσει από τη σημερινή Βουλή, και  ούτε την προσβάλει ενώπιον των αρμοδίων διεθνών οργάνων, καθόσον υπογράφτηκε παράνομα και είναι προϊόν εξαπάτησης και του ελληνικού και του σκοπιανού λαού.  Ακολουθεί δηλαδή την τακτική του κυρίου Καμμένου, που το παίζει «τζάμπα μάγκας» στο θέμα αυτό, όπως και σε πολλά άλλα εθνικά θέματα.

Στο σημείο αυτό επιθυμώ να τονίσω ότι δεν έχω καμία αντίρρηση να μπουν στην Ε.Ε. και στο ΝΑΤΟ τα Σκόπια, όχι όμως μονομερώς εις βάρος του έθνους μας.

Ιωαννης Γ. Κουλουρης, Δρ Μηχ/γος Ηλ/γος ΕΜΠ, Ιλιον, Αθήνα

Ευγνώμων γιατί μας έμαθε λατινικά

Κύριε διευθυντά
Δεν είμαι κλασικός φιλόλογος, αλλά ο καθηγητής μου στο γυμνάσιο (1956-60) με έκανε να αγαπήσω τα λατινικά τόσο, ώστε στη συνέχεια να με βοηθήσουν να μάθω αρκετά εύκολα και να ομιλώ ευχερώς αγγλικά, γαλλικά και ιταλικά, που μου φάνηκαν πολύ χρήσιμα στη μετέπειτα σταδιοδρομία μου. Αλλά θα ήθελα να προσθέσω μερικά ακόμα για τα λατινικά, εκτός από αυτά που γράφτηκαν μέχρι τώρα στην εφημερίδα σας: Τα λατινικά δεν είναι καθόλου «νεκρά». Ακόμα και σήμερα νέοι όροι και νέες ονομασίες καθιερώνονται, προερχόμενα από τα λατινικά, για να καλύψουν κενά κυρίως ορολογίας στην εξέλιξη της φιλοσοφίας, της ιατρικής, της αστρονομίας, της βιολογίας, των τεχνών κ.λπ. Αλλά κυρίως και προπαντός τα λατινικά έχουν μια εκπληκτική δυναμική, μια χαρακτηριστική ζωντάνια και μια μοναδική ακρίβεια, στοιχεία που γίνονται εύκολα κατανοητά διεθνώς, γι’ αυτό και επικράτησαν κυρίως στις θεωρητικές επιστήμες της Δύσης, και κακώς πολλοί ισχυρίζονται πως τα λατινικά ενδιαφέρουν μόνο ορισμένους κλασικούς φιλολόγους και μερικούς επιμελείς μαθητές.

Οι λατινικές φράσεις είναι περιεκτικές, ελκυστικές, γοητευτικές, στακάτες, ελιτίστικες, αν και λίγο «σνομπίστικες» και σίγουρα στολίζουν τον λόγο μας, όταν κάπου κάπου πετάμε και καμιά λατινική παρόλα! Τους δίνουμε περισσότερο βάρος κι ας μην το καταλαβαίνουν αυτό οι πολλοί... Και δεν πρέπει να ξεχνάμε επίσης ότι οι Ρωμαίοι ήταν εκείνοι που διαμόρφωσαν, θεμελίωσαν και συστηματοποίησαν τη νομική σκέψη (και επιστήμη) της Δύσης, την οποίαν ανέπτυξαν και συνέχισαν περαιτέρω οι Βυζαντινοί.

Δυστυχώς, λιγοστεύουν σιγά σιγά όλοι οι «γραφικοί» εκείνοι τύποι που συνηθίζουν να διανθίζουν τον λόγο τους με λατινικές λέξεις, φράσεις και προτάσεις, ωσάν αυτές να είναι περιττές ή ωσάν να τις φοβούνται τώρα πια και αυτοί που τις εκστομίζουν, αλλά και αυτοί που τις ακούν.

Γιαννης Σκαρφιτης, Αθήνα

Από το πώς έως το πως με τη βοήθεια του ότι

Κύριε διευθυντά
Μια λέξη που συχνά δεν γράφεται σωστά σε πολλά ΜΜΕ είναι το  επίρρημα πώς. Το πως κατά γενικόν κανόνα είναι άτονο. Παίρνει όμως τόνο στις ερωτηματικές προτάσεις, οπότε στο τέλος μπαίνει ερωτηματικό.  Π.χ.  «Πώς  περάσατε στην εκδρομή»;  «Ολα καλά, αλλά πώς τα κατάφερες και βγήκες πρώτος»; Το πώς παίρνει τόνο και στις πλάγιες ερωτήσεις  (στις πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις).

Εχουμε ευθείες ερωτήσεις: α) (πώς πέρασες; ) και πλάγιες ερωτήσεις  β) (τον ρώτησα πώς πέρασε). Ομοίως: α) «Θέλω λεπτομέρειες:  πώς είναι η ζωή σου τώρα;  β) «Μου έγραψε πώς είναι η ζωή του τώρα». Είναι προφανές ότι στις πλάγιες ερωτήσεις χρειάζεται τόνος, όχι όμως ερωτηματικό.

Το πώς - πως κατά τη γραφή και την ανάγνωση - ομιλία άλλοτε προφέρεται ως ξεχωριστή λέξη εντόνως και τονίζεται («δεν μάθαμε ακόμα πώς βρέθηκε στην Αμερική»), άλλοτε  πάλι συμπροφέρεται με την επόμενη λέξη, σαν μία λέξη, και δεν τονίζεται («μας έγραψε πως πρόκειται να γυρίσει πίσω» – το  «πως πρόκειται» προφέρεται μαζί).

Eνας εμπειρικός πρακτικός  κανόνας για τον τονισμό ή όχι του «πως» είναι ο εξής:  Oταν το «πως» στη φράση μπορεί να αντικατασταθεί από  «ότι», τότε δεν θέλει τόνο. (Το πως εδώ είναι σύνδεσμος και εισάγει ειδικές προτάσεις.)  Παραδείγματα: «Είπε πως θα ’ρθεί το βράδυ», μπορεί να αντικατασταθεί με το «Είπε ότι θα ’ρθεί το βράδυ». Δηλαδή το πως γίνεται ότι.

Το αντίθετο. Στη φράση, ας πούμε, «Μας έλεγε πώς κατάφερε και τους ξεγέλασε», είναι προφανές ότι το πώς δεν μπορεί αντικατασταθεί με το ότι, άρα είναι τροπικό ερωτηματικό, με τόνο.

«Μου διηγήθηκε με κάθε λεπτομέρεια πώς μπόρεσε να ξεπεράσει το πρόβλημα της γλώσσας». Το πώς εδώ είναι τροπικό ερωτηματικό. Με τόνο. Δηλαδή: Το «πώς» που στην ομιλία το λέμε ξεχωριστά από την επόμενη λέξη και το τονίζουμε με έντονη τη φωνή μας, θέλει τόνο. Αντιθέτως: Το «πως» που στην ομιλία το λέμε μαζί με την επόμενη λέξη,  χωρίς να το τονίζουμε, δεν θέλει τόνο.

Βασιλειος Τακης, Καρδίτσα

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ