ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Εικαστική μπαλάντα για τα ερείπια του 21ου αιώνα

ΜΑΡΩ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ

Το έργο πηγάζει από την ανάγκη για προστασία και φροντίδα των απομακρυσμένων αστικών περιοχών, καθώς και από την ανάγκη να διατηρηθούν η μνήμη και το ίχνος της παρουσίας τους.

Κατάγονται και οι δύο από το Τορίνο, o Τζιανφράνκο Μπότο και η Ρομπέρτα Μπρούνο, που αποτελούν το εικαστικό δίδυμο Botto & Bruno. Το πιο πρόσφατο έργο τους που παρουσιάζεται στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ) σε συνεργασία με το Ιδρυμα Merz είναι μια εγκατάσταση με τίτλο «Η μπαλάντα των λησμονημένων περιοχών».

Τοποθετημένο στο ισόγειο, αυτό το γλυπτό που μοιάζει με ημιτελή κατοικία σε ένα τρισδιάστατο φανταστικό χώρο «συνομιλεί» θαυμάσια με το ανολοκλήρωτο κτίριο του ΕΜΣΤ, που παραμένει σε διαρκή εκκρεμότητα. Είναι κάπως σαν να σχολιάζει τη μοναξιά του, την ίδια στιγμή που επιθυμεί να «μιλήσει» για τις απομονωμένες περιοχές των πόλεων, για τα κρυφά και εγκαταλελειμμένα μέρη της περιφέρειας, για τη δύσκολη ζωή των ανθρώπων που κατοικούν στα όρια των σύγχρονων αστικών κέντρων.

«Το ενδιαφέρον μας γι’ αυτό το θέμα έχει σχέση με τη βιογραφία μας», λένε στην «Κ» οι δύο καλλιτέχνες. «Μεγαλώσαμε σε μια εργατική περιοχή του Τορίνο και γι’ αυτό έχουμε μάθει να παρατηρούμε τους τόπους που βρίσκονται στα όρια των πόλεων, τα κρυφά μέρη, τις απομακρυσμένες γειτονιές που χρειάζονται φροντίδα, όπως και τους ανθρώπους που τις κατοικούν». Η μέχρι τώρα δουλειά των Botto & Bruno, καθώς και η συγκεκριμένη εγκατάσταση έχουν πολλές αναφορές στο έργο του σπουδαίου ανθρωπολόγου Marc Augé και το δικό του βιβλίο-ορόσημο «Non Places» (1992) που κάνει για πρώτη φορά λόγο για τους «μη-τόπους», τους α-προσωποποιημένους, εκείνους στους οποίους οι ανθρώπινες σχέσεις, η ιστορία ακόμη και η ταυτότητα έχουν διαγραφεί. Βασισμένοι στη φράση του Γάλλου στοχαστή, «η εποχή μας δεν παράγει ερείπια διότι δεν έχει τον χρόνο να το κάνει», ξεκίνησαν να οικοδομούν μία κατασκευή η οποία ανακαλούσε στη μνήμη τους την εικόνα ενός σύγχρονου ερειπίου. Για τον λόγο αυτό, οι εξωτερικοί τοίχοι του οικοδομήματος της «Μπαλάντας των λησμονημένων περιοχών» είναι τα ερείπια μιας σύγχρονης αρχιτεκτονικής δομής. «Και συνεπώς, τα ερείπια της δικής της ουτοπίας», σχολιάζουν οι καλλιτέχνες.

«Τα σύγχρονα ερείπια», λένε, «δεν είναι μόνο άδεια κτίρια σε εγκαταλελειμμένες βιομηχανικές ζώνες. Είναι όλα τα παραμελημένα μέρη, αυτά που δεν θέλουμε να θυμόμαστε. Παρ’ όλα αυτά, η συγκεκριμένη εγκατάσταση έχει την τρυφερότητα μιας μπαλάντας. Διαθέτει δηλαδή χαρακτήρα λυρικό, όχι καταγγελτικό. Είναι μια μελαγχολική μελωδία που “συνθέσαμε” για να μας θυμίζει ό,τι μας ξεβολεύει και μας προβληματίζει. Αυτοί είναι τόποι που αγαπάμε. Και πραγματικά πρέπει να τους αγαπήσεις για να τους καταλάβεις, επειδή όταν βρίσκεσαι εκεί για πρώτη φορά, το μόνον που θέλεις είναι να το βάλεις στα πόδια. Ομως, παρατηρώντας τους, καταλαβαίνεις ότι διαθέτουν μια διαφορετική ομορφιά».

Οι επισκέπτες της εγκατάστασης μπορούν να μπουν και να περπατήσουν σε αυτόν τον εξωτερικό - εσωτερικό χώρο που περιβάλλεται κατά 360 μοίρες από ένα προαστιακό τοπίο. Οι τοίχοι και το δάπεδο είναι γεμάτα σκουριά και λεκέδες, σαν να έχουν προκληθεί με το πέρασμα του χρόνου, έτσι ώστε οι επιφάνειες να μετατραπούν σε δαγκεροτυπίες. Στο κέντρο του δωματίου υπάρχει ένα βιβλίο περίπου 300 σελίδων, που περιλαμβάνει φωτογραφίες εικοσαετίας ευρωπαϊκών περιοχών που τώρα έχουν εξαφανιστεί ή μεταμορφωθεί: γυμνά εδάφη, βιομηχανικές περιοχές, αστικά πάρκα πέρα από το κέντρο των πόλεων. Κάθε φωτογραφία του βιβλίου έχει φωτοτυπηθεί και υποστεί επεξεργασία με τη χρήση της ίδιας τεχνικής που χρησιμοποιήθηκε για τις εικόνες στους τοίχους, οι οποίες δημιουργούν μια ιδιότυπη ταπετσαρία στο οικοδόμημα. Πρόκειται για ένα κολάζ που προέκυψε από την αναλογική επεξεργασία των παραπάνω φωτογραφιών και ανασυνθέτει τις λεπτομέρειές του. Κοινό στοιχείο όλων, η κοινή τους μοίρα: η λήθη.

​​Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 20/1/19.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ