Παύλος Παπαδόπουλος ΠΑΥΛΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

Ιδού η Μάνη, ιδού και το Απήδημα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

Δεν υπάρχει μια πορεία προς την πρόοδο, αλλά πολλές και ενδεχομένως κυκλικές, αυτοτελείς. Πολιτισμοί δημιουργούνται, αναπτύσσονται, καταρρέουν και μετά χάνονται για πάντα στη λήθη. Η μυθική «χαμένη Ατλαντίδα» που αναφέρεται από τον Πλάτωνα μπορεί να μην ήταν αποκύημα της φαντασίας των αρχαίων, αλλά ένας πραγματικός πολιτισμός που χάθηκε μέσα στον Κατακλυσμό. Αλλωστε νεότερα στοιχεία πιστοποιούν ότι περίπου πριν από 10.000-12.000 χρόνια πράγματι συνέβη ένας κατακλυσμός και ανέβηκε αισθητά η στάθμη της θάλασσας σε μεγάλο μέρος του κόσμου εξαιτίας μιας μεταβολής των κλιματικών συνθηκών που προκάλεσε τήξη των πάγων στον Βόρειο Πόλο. Η επικαιρότητα σήμερα κυριαρχείται από ειδήσεις για φωτιές στην Αρκτική (!), ειδήσεις που μας φαίνονται απίστευτες, αλλά συνθέτουν τη νέα πραγματικότητα της κλιματικής μεταβολής, η οποία προκαλείται από τη συσσώρευση διοξειδίου του άνθρακα. Εάν μια νέα τήξη των πάγων προκαλέσει τη βύθιση και την εξαφάνιση εμβληματικών πόλεων, ποιος θα τις θυμάται όχι σε 5.000, αλλά ακόμα και σε 50 χρόνια;

Ολες αυτές οι σκέψεις μπορούν να είναι η βάση  ακόμη πιο «ακραίων» υποθέσεων για την εξέλιξη της ανθρωπότητας. Μέχρι πρόσφατα, οι επιστήμονες πίστευαν ότι οι «πρωτόγονοι» Νεάντερταλ ζούσαν ανενόχλητοι στην Ευρώπη μέχρι πριν από 60.000 χρόνια, όταν οι πιο «εξελιγμένοι» Homo sapiens έφθασαν από την Αφρική και τους εξολόθρευσαν. Μόνο που τα τελευταία χρόνια διαδοχικές ανακαλύψεις σκελετών σε περιοχές της Γης πιστοποιούν ότι η ανθρωπότητα στο βάθος του χρόνου αποτελούνταν από πολλά είδη ανθρώπων με αρκετά βαρύ εγκέφαλο, αλλά πολύ χαμηλό ύψος, που βαφτίστηκαν «χόμπιτ» από τους γνωστούς χαρακτήρες του «Αρχοντα των Δαχτυλιδιών».

Σε μια τέτοια παραλλαγή ανθρώπου, πέρα από τον Homo sapiens και τον Νεάντερταλ, παραπέμπει κρανίο που βρέθηκε το 1978 στη θέση Απήδημα στη Μάνη, ανάμεσα στο Λιμένι και στο Σπήλαιο Διρού. Διεθνής ομάδα ερευνητών, με επικεφαλής την Ελληνίδα παλαιοανθρωπολόγο Κατερίνα Χαρβάτη του γερμανικού Πανεπιστημίου Εμπερχαρντ Καρλς του Τίμπινγκεν, δημοσίευσε πρόσφατα στο περιοδικό Nature το συμπέρασμα ότι ο άνθρωπος αυτός ζούσε στη Μάνη πριν από 210.000 χρόνια. Ζούσε πώς; Είχε δημιουργήσει κάποιου είδους πολιτισμό που μπορεί να χάθηκε μέσα σε έναν κύκλο 10.000, 20.000 ή 30.000 ετών; Διότι ακόμα και ένας πολιτισμός 30.000 ετών θα μπορούσε να εξαφανιστεί ολοσχερώς. Θα μπορούσαν οι «Μανιάτες» του 200.000 π.Χ., με δεδομένο το μέγεθος του εγκεφάλου τους, να είχαν επινοήσει εργαλεία και θεότητες; Απαντήσεις σε τέτοια ερωτήματα δεν έχουν δοθεί. Αλλά είναι πολύ πιθανόν ο σύγχρονος άνθρωπος και ο πολιτισμός του να είναι ένα από τα αμέτρητα δείγματα ανθρώπων και πολιτισμού που η Γη δημιουργεί και απορροφά, τόσο εύκολα όσο μια εισπνοή και μια εκπνοή.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ