Πάσχος Μανδραβέλης ΠΑΣΧΟΣ ΜΑΝΔΡΑΒΕΛΗΣ

Οψεις του πολιτικώς ορθού

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: AΠOΓPAΦEΣ

Σάλος, λέει, προκλήθηκε στον Καναδά από τη «ρατσιστική» αμφίεση του Τζάστιν Τριντό σε σχολικό πάρτι. Ο πρωθυπουργός έφτασε να απολογείται ένα μήνα πριν από τις εκλογές «έπειτα από τη δημοσίευση μιας φωτογραφίας που τον εμφανίζει σε ένα σχολικό πάρτι μεταμφιεσμένο με κοστούμι του Αλαντίν και το πρόσωπό του βαμμένο με μαύρο μέικαπ». Το πάρτι έγινε και η φωτογραφία τραβήχτηκε το 2001! Σύμφωνα με τη νέα μόδα της πολιτικής ορθότητας –που ευτυχώς δεν έφτασε ακόμη στην Ελλάδα, αλλά καλομελέτα...– «αρκετά δημόσια πρόσωπα έχουν αναγκαστεί να απολογηθούν τα τελευταία χρόνια για την πρακτική του “blackface”, μια ρατσιστική παράδοση του 19ου αιώνα, κατά την οποία οι λευκοί ηθοποιοί μακιγιάρονταν σε μαύρους για να χλευάσουν τους Αφροαμερικανούς» («Καθημερινή» 19.9.2019).

Βεβαίως, ο Τριντό έβαλε σκούρο μακιγιάζ για να μοιάζει με τον αραβικής καταγωγής μυθικό χαρακτήρα, και ουχί με κάποιον αφρικανικής καταγωγής. Αλλά και το «brownface» είναι αμάρτημα στην εποχή του πολιτικώς ορθού. Στο ίδιο λάθος υπέπεσε και ο Μπεν Κίνσλεϊ, ο ινδικής καταγωγής ηθοποιός, ο οποίος στην ταινία «Γκάντι» εμφανίστηκε λίγο περισσότερο σκούρος, απ’ ό,τι είναι στην πραγματικότητα. Κατηγορήθηκε ότι επιχείρησε να εμφανιστεί πιο Ινδός απ’ ό,τι είναι, δίχως κανείς να σκεφτεί ότι μπορεί να μακιγιαρίστηκε για να μοιάζει περισσότερο με τον Γκάντι απ’ ό,τι είναι.

Αυτό δεν είναι καν το χειρότερο. Το 2018 ξέσπασε μεγάλη διαμάχη για τον χαρακτήρα Apu της δημοφιλούς σειράς κινουμένων σχεδίων The Simpsons. Το αμάρτημα δεν ήταν το brownface, αλλά το brownvoice, αφού ο Apu μιλούσε στη σειρά με ινδική προφορά, που εξέφερε ένας λευκός ηθοποιός. Στο βιβλίο «Indian Accents: Brown Voice and Racial Performance in American Television and Film» διερευνάται «η σχέση μεταξύ εξουσίας, προφοράς και media», ενώ ως brownvoice ορίζεται «η χρήση στερεοτυπικών, συχνά υπερβολικών τρόπων ομιλίας, όταν παρουσιάζεται ένας χαρακτήρας λατινοαμερικανικής, μεσανατολικής, πολυνησιακής, ινδικής, ή ινδιάνικης καταγωγής». Από την κριτική θεωρία δεν ξέφυγε ούτε η ταινία «Το πάρτι» του Μπλέικ Εντουαρντς με τον Πίτερ Σέλερς, ούτε καν ο «Σπίντι Γκονζάλες» το ποντίκι-καρτούν της δεκαετίας του ’50, που ξεγελά την Γκρίνγκο-γάτα και κλέβει το τυρί.

Για την ιστορία να πούμε ότι ο Τριντό ζήτησε συγγνώμη για την τότε αμφίεση του, «είναι κάτι που δεν το θεωρούσα ρατσιστικό τότε, αλλά σήμερα αναγνωρίζω ότι είναι ρατσιστικό και λυπάμαι βαθύτατα». Η εταιρεία Warner Bros, όταν κυκλοφόρησε σε DVD τις παλιές σειρές των κινουμένων σχεδίων διευκρίνισε ότι «τα καρτούν που πρόκειται να δείτε ήταν προϊόντα της εποχής τους. Μπορεί να απεικονίζουν εθνικές και ρατσιστικές προκαταλήψεις που ήταν κοινές στην αμερικανική κοινωνία. Αυτές οι απεικονίσεις ήταν λάθος τότε, είναι λάθος και τώρα».

Οσο για τον Apu, ακόμη αναζητούμε την τύχη του...

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ