Άγγελος Στάγκος ΑΓΓΕΛΟΣ ΣΤΑΓΚΟΣ

Εξαχρείωση συναλλακτικών ηθών

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Βασικό χαρακτηριστικό της συγκυρίας –δεκαετία περίπου το εύρος της– που ζούμε είναι η συνεχής άρνηση της συντριπτικής πλειονότητας των πολιτών και των επιχειρήσεων με οφειλές προς το Δημόσιο να ενταχθεί στα διάφορα προγράμματα ευεργετικών ρυθμίσεων που της προσφέρονται. Το ίδιο ισχύει και με τους πάμπολλους οφειλέτες προς τράπεζες, εξ ου και το τεράστιο πρόβλημα που έχει δημιουργηθεί με τα λεγόμενα κόκκινα δάνεια, αν και σ’ αυτούς προσφέρονται ευνοϊκές ρυθμίσεις.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ένας μεγάλος αριθμός των οφειλετών, είτε προς το Δημόσιο είτε προς τις τράπεζες, αδυνατεί πραγματικά να ανταποκριθεί προς τις υποχρεώσεις του, όμως δεν πρέπει επίσης να υπάρχει αμφιβολία ότι σε πολύ σημαντικό βαθμό το φαινόμενο του «δεν πληρώνω» όλων των κατηγοριών είναι αποτέλεσμα της εξαχρείωσης των συναλλακτικών ηθών. Ολοι γνωρίζουν, ακόμη και όταν δεν το ομολογούν, ότι είναι πάρα πολύ υψηλό το ποσοστό εκείνων που αρνούνται συνειδητά να πληρώνουν τις οφειλές τους, όσες ευνοϊκές ρυθμίσεις και να τους προσφέρονται.

Σ’ αυτούς συγκαταλέγονται και αρκετοί με πραγματική αδυναμία, αλλά που για τη δική τους αξιοπρέπεια θα μπορούσαν ίσως να ανταποκριθούν κατ’ ελάχιστον. Το συγκεκριμένο φαινόμενο δεν περιορίζεται στις συναλλαγές φυσικών προσώπων και επιχειρήσεων με το Δημόσιο και τις τράπεζες. Παρατηρείται επίσης στις συναλλαγές με υπηρεσίες κοινής ωφελείας, δηλαδή ΔΕΗ, ΕΥΔΑΠ κ.λπ., όπου διανθίζεται και με άλλες μεθόδους χρησιμοποίησης των υπηρεσιών τους, όπως η «ρευματοκλοπή» και η «υδατοκλοπή», στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς όπου αποτελούν θλιβερές εξαιρέσεις όσοι πληρώνουν εισιτήριο, ακόμη και στις σχέσεις ιδιοκτητών - ενοικιαστών ακινήτων, ιδιαίτερα καταστημάτων. Με λίγα λόγια, η κρίση στα συναλλακτικά ήθη αποτελεί κύριο χαρακτηριστικό της ελληνικής ιδιαιτερότητας σήμερα.

Τεράστια είναι η συμβολή των κομμάτων, του κράτους και των μίντια στην εξαχρείωση των συναλλακτικών ηθών. Στο όνομα ενός ανταγωνισμού στην επίδειξη κοινωνικής ευαισθησίας μετά υπέρμετρου λαϊκισμού και ανοχής απέναντι στους πάντες, δίχως να ξεχωρίζουν τους πραγματικά αδύναμους από τους δήθεν ανήμπορους και κυρίως από τους απατεώνες, κατάφεραν να διαλύσουν κάθε αίσθηση ευθύνης για εκπλήρωση υποχρεώσεων. Αφού κανείς δεν φοβάται ότι θα έχει στοιχειώδες κόστος η άρνηση ή η αδιαφορία του να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του, δεν πρόκειται να αυξηθεί θεαματικά η ένταξη στις ρυθμίσεις οφειλών που αφειδώς προσφέρει η πολιτεία με οποιοδήποτε κόμμα στην εξουσία. Ούτε θα έχει επιτυχία η όποια επικοινωνιακή εκστρατεία πειθούς αναληφθεί!

Η διάλυση των συναλλακτικών ηθών συνδυάζεται βέβαια και με την εκτεταμένη φοροδιαφυγή, η όποια μάλιστα προϋπήρχε της έξαρσης αυτού του φαινομένου. Υπολογίζεται ότι η φοροδιαφυγή, συμπεριλαμβανομένης της φοροκλοπής του ΦΠΑ, φτάνει στο 30% της φορολογητέας ύλης.

Κρίνοντας από την εμπειρία της καθημερινότητας, δεν αποκλείεται να φτάνει και το 40%. Και σίγουρα δεν προέρχεται από το μεγάλο κεφάλαιο όπως επιμένει ο διάχυτος λαϊκισμός. Είναι πάρα πολλοί οι μικρομεσαίοι, ελεύθεροι επαγγελματίες ή μικρές εταιρείες, που φοροδιαφεύγουν συστηματικά, ιδιαίτερα στον τομέα προσφοράς υπηρεσιών. Στους δικηγόρους και στους γιατρούς, που αποτελούν τον αγαπημένο στόχο των δημοσιογράφων, προστίθενται συνεργεία αυτοκινήτων, εστιατόρια, καφετέριες, λογιστές, ταξιτζήδες, υδραυλικοί, ηλεκτρολόγοι, σιδεράδες, επιπλοποιοί, διάφοροι που ασχολούνται με τον τουρισμό και ένα σωρό άλλοι. Ολοι με θράσος και όλοι με το επιχείρημα ότι δεν... βγαίνουν.

Είναι πραγματικά εξαιρετικά δύσκολο και σίγουρα άγνωστο αν όλα αυτά μπορούν να διορθωθούν και πώς. Παλιός συνάδελφος έλεγε κάποτε με κυνισμό πως «αν την Ελλάδα την αποστειρώσεις, θα πεθάνει». Ισως και να είχε δίκιο. Από την άλλη πλευρά, αν δεν βελτιωθούν κάπως οι καταστάσεις και, ακόμη περισσότερο, αν η πολιτεία και τα κόμματα δεν πάψουν να ενισχύουν τέτοιες συμπεριφορές (η ανοχή είναι επίσης τρόπος ενίσχυσης), η περίφημη κανονικότητα θα παραμείνει όνειρο άπιαστο στους αιώνες των αιώνων. Αλλωστε από τη φοροδιαφυγή και την εξαχρείωση των συναλλακτικών ηθών ώς την παραβίαση των νόμων και την αυθαιρεσία στην καθημερινότητα, η απόσταση είναι πολύ μικρή.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ