Παύλος Παπαδόπουλος ΠΑΥΛΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

Ο Οιδίποδας στη Γουχάν

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ο Σοφοκλής εξηγεί τις αιτίες του κορωνοϊού στον «Οιδίποδα Τύραννο». «Ενσκήπτει ο δαίμονας του πυρετού στην πόλη, ελαύνει ο μισητός λοιμός. Οι οίκοι ερημώνουν, βρίθει στεναγμών και γόων ο μαύρος Αδης», λέει ο Ιερέας στον βασιλιά Οιδίποδα, στον πρόλογο της τραγωδίας (σε μετάφραση Γιάννη Λιγνάδη, εκδόσεις Κάπα Εκδοτική). Ο Ιερέας ενημερώνει τον άρχοντα της Θήβας για τη δεινή κατάσταση της πόλης. Ομως κανείς δεν ξέρει τι προκάλεσε την καταστροφή. Το

Μαντείο των Δελφών στέλνει χρησμό που ορίζει ότι το κακό οφείλεται στο μίασμα από την ανεξιχνίαστη δολοφονία του προηγούμενου άρχοντα, του Λάιου.

Οι αναλύσεις του μύθου του Οιδίποδα εστιάζουν στο γεγονός ότι ο ήρωας χωρίς να γνωρίζει τι κάνει, σκότωσε τον πατέρα του, τον Λάιο και απέκτησε παιδιά με τη μητέρα του, την Ιοκάστη. Ο Φρόιντ διέκρινε στον μύθο τους όρους της ψυχολογικής ανάπτυξης. Η προσπάθεια του δίχρονου αγοριού να κερδίσει μια θέση στον κόσμο την ώρα που απλώνονται μέσα του οι νευρώνες της σεξουαλικότητας και της αντίληψης ισοδυναμεί με μια υποσυνείδητη ορμή να κατακτήσει τη μητέρα του και να σκοτώσει τον πατέρα του (Οιδιπόδειο σύμπλεγμα). Ομως ο μύθος του Οιδίποδα μπορεί να ερμηνευτεί ως κάτι ακόμα πιο θεμελιώδες και προσδιοριστικό από μια παραβολή για την ψυχολογική ανάπτυξη και τη λίμπιντο. Είναι ίσως ο θεμελιώδης μύθος του ανθρώπινης κατάστασης, καθώς ορίζει τις απαράβατες σταθερές της.

Η ανθρώπινη συνθήκη σε όλες τις μορφές πίστης ορίζει τον Θεό ως πατέρα και τη Γη ως μητέρα. Και σήμερα λέμε «Πάτερ Ημών» για τον Θεό και «Μάνα Γη» για τον τόπο μας. Ο άνθρωπος αυτοπροσδιορίζεται ως ον μεταξύ ουρανού και γης. Στον απελπισμένο αγώνα για να κερδίσει τη θέση του στον κόσμο ο άνθρωπος προχωράει δύσκολα με πόδια τρυπημένα και δεμένα (ετυμολογία του ονόματος Οιδίποδας) χωρίς να γνωρίζει ποιος πραγματικά είναι. Σκοτώνει τον Θεό, γιατί νομίζει πως μοναδικός Θεός είναι ο ίδιος και γονιμοποιεί τη Γη. Καλλιεργεί γεωργικές εκτάσεις, βιάζει το υπέδαφος, χτίζει πόλεις και αυτοκρατορίες. Σύντομα παρασύρεται στην ύβρη απέναντι σε δυνάμεις υπέρτερες που φέρνουν την τιμωρία – τον υπερπληθυσμό, την κατάρρευση του οικοσυστήματος, τον λοιμό και τον πυρετό. Η βαθύτερη εξήγηση για τον κορωνοϊό που εκδηλώθηκε στη Γουχάν της Κίνας και απλώνεται στον κόσμο βρίσκεται μέσα στον «Οιδίποδα Τύραννο», ένα από τα πιο σπουδαία πνευματικά έργα που αποτελεί κληρονομιά αυτογνωσίας για την ανθρωπότητα. Αξίζει να το (ξανα)διαβάσουμε.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ