Νίκος Κωνσταντάρας ΝΙΚΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ

Ευρώπη και Ελλάδα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Εάν η Ευρωπαϊκή Ενωση επιστρατεύσει όλη τη δύναμη των 27 χωρών-μελών και κερδίσει τη μάχη εναντίον του νέου κορωνοϊού, η σημερινή κρίση θα οδηγήσει στην ενίσχυσή της, σε όφελος όλων των πολιτών της. Για να πετύχει, θα πατήσει πάνω σε βάσεις που χτίστηκαν για να αντιμετωπιστεί μια παλιότερη κρίση, αυτή του ελληνικού χρέους που ξέσπασε πριν από δέκα χρόνια. Η ελληνική κρίση ανάγκασε την Ε.Ε. να αναπτύξει αντισώματα, να επισημάνει αδυναμίες στην αρχιτεκτονική της, να θωρακιστεί μέσω νέων θεσμών και μηχανισμών συνεργασίας. Απέδειξε ότι η δογματική επιμονή της Γερμανίας σε κανόνες που απαγόρευαν τη στήριξη εθνικών οικονομιών μπορούσε να καμφθεί για να σωθεί το ευρώ. Σήμερα η κρίση που προκαλεί ο COVID-19 απαιτεί ακόμη μεγαλύτερη ευελιξία και τόλμη, για να σωθούν όχι μόνο οι εθνικές οικονομίες αλλά για να εξασφαλιστούν η κοινωνική ειρήνη και η σταθερότητα σε κάθε χώρα και στο σύνολο της Ενωσης.

Θυμόμαστε τη δυσκολία με την οποία η Γερμανία δέχθηκε να δοθεί χείρα βοηθείας στην Ελλάδα το 2010, όπως, επίσης, πόσο αντιστάθηκε στην «ποσοτική χαλάρωση» με την οποία η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στήριξε τις χώρες-μέλη και έσωσε την Ευρωζώνη. Παρά τις ενστάσεις της, όμως, η Γερμανία δέχθηκε αυτές τις δύο πολιτικές, οι οποίες αποδείχθηκαν επιτυχημένες. Τώρα που όλες οι χώρες κλονίζονται από τις ζημίες και την αβεβαιότητα που προκαλεί ο κορωνοϊός, η Γερμανία δεν δείχνει την ίδια επιφυλακτικότητα. Η ΕΚΤ ανακοίνωσε πρόγραμμα ύψους 750 δισ. ευρώ για τη διαχείριση των επιπτώσεων της πανδημίας. (Η Ελλάδα, αποκλεισμένη από το προηγούμενο πρόγραμμα, θα συμμετάσχει αυτή τη φορά με ομόλογα αξίας 12 δισ. ευρώ). Επίσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαλάρωσε τους κανόνες για την κρατική ενίσχυση εταιρειών, ώστε κάθε χώρα να μπορέσει να προσφέρει όση βοήθεια θέλει σε επιχειρήσεις που πλήττονται από την ξαφνική κρίση.

Με έμμεση αναφορά στην επιτυχημένη πολιτική τής ΕΚΤ, η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, υποσχέθηκε: «Θα κάνουμε ό,τι χρειάζεται για να στηρίξουμε τους Ευρωπαίους και την ευρωπαϊκή οικονομία». Είναι πασιφανές ότι ό,τι κάνει κάθε χώρα χωριστά, δεν θα αρκεί για να καλυφθούν οι ξαφνικές ανάγκες που προέκυψαν με τον ιό. Τα μέτρα της ΕΚΤ, της Επιτροπής, των χωρών-μελών, καθώς και η πιθανή κινητοποίηση άλλων 500 δισ. από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM), φθάνουν σε σχεδόν 2 τρισ. ευρώ. Οπως είπε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Νταβίντ Σασόλι, είναι μια επίδειξη δύναμης «μεγαλύτερη και από το Σχέδιο Μάρσαλ, το οποίο μας επέτρεψε να ανοικοδομήσουμε την Ευρώπη από τα ερείπια του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου». Για πρώτη φορά, επίσης, φαίνεται ότι η Γερμανία δέχεται να συζητηθεί το ενδεχόμενο ενός ευρωπαϊκού ομολόγου (το λεγόμενο «κορωνομόλογο») για να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις του COVID-19.

Πέρα από τα εντυπωσιακά ποσά, είναι κρίσιμο για την Ε.Ε. και κάθε κυβέρνηση να προστατεύσουν τους κοινωνικούς δεσμούς και τις σχέσεις των χωρών-μελών, την ώρα που ο φόβος της πανδημίας και η οικονομική δυσχέρεια πλήττουν τους πάντες και ενισχύουν την καχυποψία. Η αρχική άρνηση κάποιων χωρών να εξαγάγουν υγειονομικό υλικό στην Ιταλία ήταν βαθύ πλήγμα στην αρχή της αλληλεγγύης (ενώ η Κίνα κέρδισε τις εντυπώσεις με την αποστολή ιατρών στην Ιταλία και υγειονομικού υλικού τόσο στην Ιταλία όσο και στην Ελλάδα). Εκτοτε, η Ε.Ε. έκλεισε τα σύνορα με τον υπόλοιπο κόσμο και υπογράμμισε ότι τα εσωτερικά είναι ανοικτά.

Η κρίση είναι μια υπαρξιακή πρόκληση για την Ε.Ε. Δεν έχει άλλη επιλογή από το να αποδείξει σε κάθε φοβισμένο πολίτη ότι είναι απαραίτητη, ότι παρέχει προστασία, ότι βελτιώνει τη ζωή του καθενός μας. Η ελληνική κρίση απέδειξε ότι οι αυστηροί κανόνες μπορούν να αλλάξουν, ότι τα προβλήματα λύνονται μέσω της ευελιξίας, της εξέλιξης των δομών και συμπεριφορών. Την ώρα του παγκόσμιου συναγερμού, όπου όλα κινδυνεύουν και όλα αναθεωρούνται, η Ευρώπη πρέπει να θυμάται τα ερείπια του 1945.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ