ΑΡΧΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Μεταφράσεις του Αλ. Παπαδιαμάντη

Του Ν. Δ. Τριανταφυλλοπουλου

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ. Η πρόσφατη έκδοση του μυθιστορήματος του Ε. Γ. Ουέλλς «Ο Αόρατος» («Κίχλη», Δεκέμβριος 2009, α΄ ανατύπωση Απρίλιος 2010), μεταφρασμένη από τον Παπαδιαμάντη, ανακίνησε το ενδιαφέρον για το μεταφραστικό έργο του κορυφαίου πεζογράφου μας. Η ζωηρή ανταπόκριση του αναγνωστικού κοινού και η δεξίωση του «Αοράτου» από τον Τύπο μού δίνουν την αφορμή να υπενθυμίσω ότι από το 1989 ώς τη στιγμή που γράφεται το σημείωμα αυτό, έχουν επανεκδοθεί ή εκδοθεί για πρώτη φορά, σε αυτοτελείς τόμους και φροντισμένες φιλολογικά, δεκατέσσερις παπαδιαμαντικές μεταφράσεις.

Οι έντεκα πρώτες έχουν ήδη αναλυτικά καταγραφεί στο 7ο τεύχος των «Παπαδιαμαντικών Τετραδίων» (Ανοιξη 2006), αλλά το περιοδικό δεν είναι ευρύτερα γνωστό, για τούτο θα τις μνημονεύσω συνοπτικότερα και εδώ:

1) Αλφόνσου Δωδέ, «Ο Ταρταρίνος ο εκ Ταρασκώνος», Εστία 1989.

2) Ουίλλιαμ Μπλαίκη, «Γερά σώματα διά τα αγόρια και το κορίτσι μας», ΕΛΙΑ, 1991.

3) Θ. Ντοστογέφσκι, «Το Εκλημα και η Τιμωρία», Πρόλογος Εμμ. Ροΐδη, Ιδεόγραμμα, 1992.

4) Μάρκου Τουαίν, «Ενός εκατομμυρίου λιρών χαρτονόμισμα και άλλα αφηγήματα» των Ερ. Στάνλεϊ, Ουίλ Στεδ, Π. Ριζάλ, Κ. Ντάτον, Καρ. Ολλαν. Εκδόσεις Λήθη, 1993.

5) Μπρετ Χαρτ, «Αργοναυτικαί διηγήσεις», Λήθη, 1993.

6) Αλφρέδου Κλαρκ, «Η Εύρεσις της γυναικός του Λωτ», Αρμός, 1996.

7) Τζέρομ Κ. Τζέρομ, «Η Νέα Ουτοπία και άλλα ευθυμογραφήματα», Αρμός, 1996.

8) Φρειδερίκου Γ. Φάρραρ, «Ο βίος του Χριστού», Δόμος, 2002.

9) Αντωνίου Παύλοβιτς Τσέχωβ, «Τέσσαρα διηγήματα», Πρόλογος: Ζήσιμος Λορεντζάτος, Δόμος, 2002.

10) Guy de Maupassant, «Η κληρονομία», Δόμος, 2003.

11) Χωλλ Κέιν, «Ο Μαξιώτης», Ινδικτος, 2003.

Ο αναγνώστης που θα ήθελε να πληροφορηθεί όλα τα εκδοτικά στοιχεία τους (φιλολογικούς επιμελητές και προλογιστές, αριθμό των σελίδων, επιλεγόμενα, γλωσσάρια κ.λπ.) ας ανατρέξει στο τεύχος των «Παπαδιαμαντικών Τετραδίων» που ήδη μνημονεύσαμε.

Από το 2003, έτος εκδόσεως του Μαξιώτη, ώς τώρα, έχουν εκδοθεί άλλες τρεις μεταφράσεις, με πρώτη σε όγκο και σημασία την «Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως» του Γεωργίου Φίνλεϊ (G. Finlay), ένα desiderutum ολόκληρου αιώνα αντίθεται με τις προηγούμενες μεταφράσεις, η Ιστορία του Φίνλεϊ δεν βασίζεται σε προηγούμενη δημοσίευση, αλλά στα χειρόγραφα του μεταφραστή. Η έκδοση έγινε από το «Ιδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία», σε δύο τόμους (Α΄ σελ. 537, Β΄ 453), το 2008, με επιμέλεια Αγγελου Γ. Μαντά. Προλογίζεται από τον τότε πρόεδρο της Βουλής Δημήτριο Σιούφα, ενώ η εισαγωγή «Υστερα από έναν αιώνα» έχει γραφτεί από τον ακαδημαϊκό κ. Κων. Σβολόπουλο. Ο επιμελητής έχει γράψει το δοκίμιο «Ο παπαδιαμαντικός Φίνλεϊ» και εκτενείς σημειώσεις, και επιπλέον, έχει συντάξει γλωσσάριο και πίνακα ονομάτων. Εχω ήδη γράψει ένα σημείωμα στη σελίδα αυτή (22-7-2008) και περιττεύει κάθε άλλο σχόλιο.

Είχε προηγηθεί το 2007 η έκδοση από τον εκδοτικό οργανισμό Π. Κυριακίδη Α.Ε. η μετάφραση του μυθιστορήματος του G. Ohnet «Ο ιατρός Ραμώ», σ. 261, με επιμέλεια Φ. Α. Δημητρακόπουλου.

Τελευταία μέχρι στιγμής είναι η μετάφραση του «Αόρατου», που μνημονεύσαμε στην αρχή, με φιλολογικούς επιμελητές τον υπογράφοντα και τη Λαμπρινή Τριανταφυλλοπούλου. (Επίμετρο Πέγκυς Καρπούζου, εικονογράφηση Εύης Τσακνιά, σημείωμα των επιμελητών, αναδημοσίευση του άρθρου του Ν. Επισκοπόπουλου «Ο Αόρατος» και γλωσσάρι).

Μετά το σημείωμα αυτό δεν είναι δυνατόν να παρασχεθεί έστω και μερική βιβλιογραφία των παπαδιαμαντικών μεταφράσεων που δημοσιεύτηκαν την τελευταία εικοσαετία σε διάφορα περιοδικά («Παπαδιαμαντικά Τετράδια», «Παλίμψηστον», «Πλανόδιον», «Παραμιλητό», «Νέα Εστία», «Μελέτη» κ.ά.). Πρόκειται για βραχύτερες μεταφράσεις διηγημάτων, άρθρων, επιστολών, ανταποκρίσεων κ.λπ. ή για αποσπάσματα μυθιστορημάτων, που συνοδεύονται, κατά κανόνα, από σύντομες εισαγωγές.

Κλείνω το σημείωμα με την πληροφορία ότι ετοιμάζονται οι μεταφράσεις «Ο Πύργος του Δράκουλα», του Στόουκερ (Κίχλη), «Ο Αόρατος» σε κριτική έκδοση του Γ. Α. Χριστοδούλου (Ιδεόγραμμα) και η «Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως» του Γόρδωνος (ΜΙΕΤ). Δόξα σοι ο Θεός, η συγκομιδή δεν είναι μικρή.

Έντυπη