ΑΡΧΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Χρώμα και Γραμμή από τον Sol LeWitt

Της Αλεξανδρας Κοροξενιδη

ΕΚΘΕΣΗ. Τα λιτά γεωμετρικά σχήματα και οι αναρίθμητοι συνδυασμοί χρώματος και γραμμής που χαρακτηρίζουν το έργο του διαπρεπούς, Αμερικανού καλλιτέχνη Sol LeWitt (1928 - 2007) μπορεί για τον σημερινό θεατή να αποτελούν κυρίως μία πρόκληση στο βλέμμα και την παρατήρηση, έχουν όμως και μία «ιστορική» αξία καθώς παραπέμπουν στο καινοτόμο για την εποχή του '60 κίνημα της εννοιολογικής τέχνης της οποίας ο LeWitt υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους εκπροσώπους.

Η έκθεση «Sol LeWitt, Χρώμα και Γραμμή» που επιμελούνται οι Παύλος και Μπελίντα Φυρού στο Μουσείο Ηρακλειδών παρουσιάζει αυτό το διπλό ενδιαφέρον και περιέχει έργα-πολλαπλά από τη συλλογή του αμερικανικού New Museum of American Art. Φτιαγμένα με τεχνικές της χαρακτικής τα έργα είναι κυρίως αναπαραγωγές σχεδίων, ένα μέσο το οποίο ο καλλιτέχνης θεωρούσε σημαντικό πεδίο πειραματισμού για τα μεγαλύτερα έργα του. Τα πιο φιλόδοξα αυτά έργα περιλαμβάνουν τις εντυπωσιακές τοιχογραφίες του Sol LeWitt (στο σύνολό τους ξεπερνούν τις εννιακόσιες) ή τα γλυπτά του έργα-εγκαταστάσεις τα οποία αν και αριθμητικά λιγότερα σε σχέση με τα ζωγραφικά θεωρούνται πολύ σημαντικά στην εξέλιξη του ιδιαίτερα παραγωγικού και πολυσχιδούς αυτού καλλιτέχνη.

Ενδιαφέρον στοιχείο στη δουλειά του LeWitt είναι ότι συνδυάζει τον μινιμαλισμό με την εννοιολογική τέχνη, ότι ενώνει ένα είδος φορμαλισμού με τον διανοητικό χαρακτήρα της εννοιολογικής τέχνης και την εμμονή της με την άρση του αντικειμένου. Οπως και άλλοι καλλιτέχνες της γενιάς του, μεταξύ των οποίων οι Donald Judd, Robert Ryman και Dan Flavin, ο LeWitt καλλιέργησε μία τέχνη που ήρθε ως αντίδραση στον αφηρημένο εξπρεσιονισμό, τον υποκειμενισμό και το «εγώ» του καλλιτέχνη. Η στυλιστική διαφορά ανάμεσα σε μία ελαιογραφία από τα νεανικά χρόνια του καλλιτέχνη (το μοναδικό ζωγραφικό έργο της έκθεσης αν εξαιρέσει κανείς μία μεγάλων διαστάσεων γκουάς), ένα έργο που φέρει καθαρά την επίδραση του αφηρημένου εξπρεσιονισμού με τα υπόλοιπα της έκθεσης, είναι ενδεικτική αυτής της τομής.

Περισσότερο κοντά σε άλλες πρωτοπορίες του 20ού αιώνα όπως ο ρωσικός κονστρουκτιβισμός, το Μπάουχαους ή το ολλανδικό κίνημα DeStijl (κινήματα που επηρέασαν τον LeWitt όπως εξάλλου και το έργο του φωτογράφου του τέλους του 19ου αιώνα Eadweard Muybridge για την ικανότητά του να αποτυπώνει τη διαδοχικότητα στην κίνηση) το έργο του Sol LeWitt μοιάζει ενίοτε με οπτικές μεταφορές μαθηματικών εξισώσεων. Δεν είναι τυχαίο ότι ο LeWitt ισχυριζόταν ότι «η εννοιολογική τέχνη δεν είναι απαραίτητα λογική» και ότι «οι καλλιτέχνες της εννοιολογικής τέχνης είναι μυστικιστές παρά ορθολογιστές. Καταλήγουν σε συμπεράσματα που η λογική δεν μπορεί να φθάσει». Πίστευε επίσης, κάτι που σήμερα μοιάζει σαν μία επίκαιρη απάντηση στον συχνά δυσνόητο χαρακτήρα της σύγχρονης τέχνης, ότι δηλαδή «η εννοιολογική τέχνη δεν είναι απαραίτητο πάντα να ενθουσιάζει τον θεατή».

Στον κατάλογο της αναδρομικής έκθεσης του LeWitt στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης του Σαν Φρανσίσκο το 2000, ένας από τους μελετητές γράφει ότι το έργο του καλλιτέχνη συνδυάζει τις κλασικές αξίες του ουμανισμού με τις ρομαντικές ουτοπίες των πρωτοποριών των αρχών του 20ού αιώνα. Οι γεωμετρικές συνθέσεις στην έκθεση του Μουσείου Ηρακλειδών δείχνουν πράγματι μία αίσθηση μέτρου, μία αντίληψη για τον χώρο και την αρχιτεκτονική αλλά και μία διάθεση να αποκτήσει η τέχνη καινούρια γλώσσα και νόημα για την εποχή της.

«Sol LeWitt, Χρώμα και Γραμμή» στο Μουσείο Ηρακλειδών (Ηρακλειδών 16, Θησείο, 210 34 61 981, www. herakleidon. com) ως 29/1/2012. Ωρες: Παρασκευή 1 - 9 μ. μ. και Σαββατοκύριακα, 11 π. μ. - 7 μ. μ.

Έντυπη