Του Πασχου Μανδραβελη/ pmandravelis@kathimerini.gr

Ο Σαβοναρόλα του καιρού μας

ΑΡΧΕΙΟ ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ

Εμφανίζεται στη μικρή οθόνη με κουκούλα. Σαν φραγκισκανός μοναχός του Μεσαίωνα. Μιλάει, μάλιστα, σαν τον Τζιρολάμο Σαβοναρόλα: «Δεν θα μείνει κανένα ψάρι στη θάλασσα. Τα δάση και ο καθαρός αέρας θα ανήκουν στο παρελθόν. Οι πάγοι στους πόλους θα λιώσουν. Η στάθμη της θάλασσας θα ανέβει. Ολόκληρες χώρες θα εξαφανιστούν. Η ζωή θα αλλάξει με τρόπους που δεν μπορούμε να φανταστούμε. Μπορεί να υπάρξουν λιμοί, επιδημίες. Η διάρκεια ζωής θα μικρύνει». Ο,τι ακριβώς προέβλεπε ο καθολικός μοναχός, εχθρός των Μεδίκων, που σαν ανέλαβε την εξουσία στη Φλωρεντία διοργάνωσε την «πυρά της ματαιοδοξίας», τη μεγάλη καύση έργων τέχνης της Αναγέννησης.

Ο λόγος για τη νέα διαφήμιση της Greenpeace, στην οποία ένας κουκουλοφόρος νεαρός προειδοποιεί τον κόσμο: «Πρέπει να διαλέξετε στρατόπεδο. Ή είστε υπέρ του μέλλοντός μου, ή εναντίον μου. Ή είστε φίλοι ή εχθροί». Οπως ακριβώς διατυπώνεται η θεώρηση του Τζορτζ Μπους για τον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας.

Η αλήθεια είναι ότι υπάρχουν πολλά μετεωρολογικά φαινόμενα που υπογραμμίζουν την απαισιοδοξία του κουκουλοφόρου νεαρού: άνυδρος χειμώνας, θερμό καλοκαίρι κ.λπ. Το ίδιο συνέβη και με τις προφητείες του Σαβοναρόλα. Ο Θεός τον είχε διαβεβαιώσει ότι η κερδοσκοπία, η πολυτέλεια και η τυραννία μόλυναν το ανθρώπινο γένος και γι' αυτό προέβλεπε λοιμούς και καταποντισμούς. Μια επιδημία σύφιλης ξέσπασε στη Φλωρεντία το 1490 και το 1494 ο γαλλικός στρατός κατέλαβε την πόλη. Ο Σαβοναρόλα έγινε κυρίαρχος και μέχρι το 1498 πειθάρχησε με το φραγγέλιο την πόλη του Μποτιτσέλι, του Μιχαήλ Αγγελου και όλων των πρωτομαστόρων της Αναγέννησης.

Κάθε μεσσιανισμός είναι επικίνδυνος. Είτε έχει αναφορά στον Θεό είτε σε μια ιδέα είτε στη φύση. Και ο μεσσιανισμός μαζί με τις απειλές που εκτοξεύει ο νεαρός στο νέο σποτ της Greenpeace αποτελούν μια πολύ κακή αρχή. Τα πιο φρικτά εγκλήματα στην ιστορία της ανθρωπότητας έγιναν με την ίδια συνταγή: η πίστη στην απόλυτη αλήθεια (που κάποιοι συνωμότες προσπαθούν λυσσαλέα να αποκρύψουν) και η διαδικασία του επείγοντος. «Το τέλος του κόσμου» ήταν το καλύτερο επιχείρημα για κάθε φονταμενταλισμό. Και πάντα υπάρχουν φαινόμενα που θα «δικαιώσουν» τις προβλέψεις.

Φοβόμαστε ότι, σημειολογικά τουλάχιστον, ένα κομμάτι του οικολογικού κινήματος άρχισε να ασπάζεται μεσσιανικές αντιλήψεις. «Δεν θα είμαστε πλέον τα χαριτωμένα παιδάκια», λέει ο κουκουλοφόρος του σποτ. Δηλαδή; Αν δεν μετανοήσουμε τι πρόκειται να κάνει η Greenpeace;

Έντυπη