ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Αποψη: Δυστυχώς, έχει χρεοκοπήσει

ΦΙΛΙΠ ΛΕΓΚΡΕΝ*

Ο Αμερικανός συγγραφέας Απτον Σινκλέρ είχε παρατηρήσει κάποτε: «Είναι δύσκολο να κάνεις κάποιον να καταλάβει κάτι όταν ο μισθός του εξαρτάται από το να μην το καταλαβαίνει». Με όλη την αντικειμενικότητα κάποιου που δάνεισε τεράστια ποσά στο χρεοκοπημένο ελληνικό κράτος –υποτίθεται από αλληλεγγύη, αλλά στην πραγματικότητα για να διασωθούν οι γερμανικές τράπεζες που είχαν απερίσκεπτα χρηματοδοτήσει τον απερίσκεπτο δανεισμό της Ελλάδας–, η Αγκελα Μέρκελ επιμένει ότι το ελληνικό δημόσιο χρέος (175% του ΑΕΠ) είναι βιώσιμο. Επιμείνετε στη δημοσιονομική προσαρμογή, λέει, μεταρρυθμίστε την οικονομία σας, αποπληρώστε πλήρως τα χρέη σας, και όλα θα πάνε καλά. Δεν είναι, όμως, αλήθεια. Η Ελλάδα είναι ξεκάθαρα χρεοκοπημένη. Οι επενδυτές το ξέρουν: ακόμα και στο ζενίθ της ευφορίας στην αγορά ομολόγων πέρυσι, δεν μπορούσε να χρηματοδοτηθεί βιώσιμα από τις αγορές. Αυτό την αφήνει εξαρτημένη από τους Ευρωπαίους πιστωτές της, που συντηρούν την ψευδαίσθηση της φερεγγυότητας της χώρας με την αναχρηματοδότηση των δανείων της. Η χρηματοδότηση αυτή παρέχεται μεν με χαριστικούς όρους, ωστόσο συνοδεύεται από επώδυνες προϋποθέσεις –με πιο εξόφθαλμη την απαίτηση μια οικονομία σε βαθιά ύφεση και με την ανεργία στα ύψη να πετυχαίνει ετησίως πρωτογενή πλεονάσματα 4,5% του ΑΕΠ, από το 2016 και μετά.

Η επίτευξη αυτού του, μάλλον, ανέφικτου στόχου θα απαιτούσε νέες αυξήσεις φόρων και περικοπές δαπανών. Αυτό θα συρρίκνωνε περαιτέρω την οικονομική δραστηριότητα, απαιτώντας νέα μέτρα λιτότητας για να επιτευχθούν οι στόχοι –ο ίδιος φαύλος κύκλος. Ακόμα κι αν πετύχαινε σταθερά τον στόχο του 4,5% η Αθήνα, είναι αμφίβολο αν το ελληνικό χρέος θα μειωνόταν αισθητά, καθώς οι προβλέψεις της Ε.Ε. για την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό είναι ακραία υπεραισιόδοξες.

Δεν είναι μόνο η απαίτηση για τεράστια πρωτογενή πλεονάσματα που σακατεύει την οικονομία. Είναι και η αβεβαιότητα που δημιουργεί το επικρεμάμενο χρέος. Θα συνεχίσουν οι αρχές της Ευρωζώνης να αναχρηματοδοτούν τα χρέη της Ελλάδας; Θα είναι πρόθυμος ο ελληνικός λαός να υπομείνει ατελείωτη δυστυχία στα χέρια μισητών και ανίκανων ξένων πιστωτών, που δεν λογοδοτούν σε κανέναν; Θα φύγει η Ελλάδα από το ευρώ; Είναι προφανές γιατί οι εταιρείες φοβούνται να επενδύσουν και τα νοικοκυριά να καταναλώσουν.

Το επικρεμάμενο χρέος διαστρεβλώνει, επίσης, τα κίνητρα των οικονομικών παικτών. Ολοι γνωρίζουν ότι η κυβέρνηση βρίσκεται υπό ασφυκτική πίεση να συγκεντρώσει έσοδα για να πληρώσει τους ξένους πιστωτές της. Η απειλή τιμωρητικής φορολογίας αποθαρρύνει τα νοικοκυριά από το να κρατούν τα μετρητά τους στην τράπεζα (και τους πιο εύπορους από το να διατηρούν τα χρήματά τους στην Ελλάδα), τις εταιρείες από το να επενδύουν και άτομα με προσόντα από το να παραμείνουν στη χώρα. Τέλος, το χρέος συμβάλλει στον αποπληθωρισμό, που καθιστά ακόμα πιο δυσβάσταχτο το δανειακό βάρος.

Για τις αρχές της Ευρωζώνης είναι πολιτικά βολικό να σπρώξουν ξανά τις δύσκολες αποφάσεις στο μέλλον, ελπίζοντας ότι τα πράγματα θα βελτιωθούν. Είναι, όμως, μια επιλογή με τεράστιο κόστος –και τελικά μάταια– για την Ελλάδα. Η Ελλάδα χρειάζεται ανακούφιση χρέους, τώρα.

* Ο κ. Philippe Legrain είναι εταίρος στο Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο, London School of Economics.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ