ΒΙΒΛΙΟ

Στις εσχατιές της αυτοκρατορίας

ΧΡΥΣΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΥ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Κριτική

Ουίλιαμ Σόμερσετ Μομ
«Χονολουλού
και άλλα διηγήματα»
μτφρ.: Παλμύρα Ισμυρίδου
εκδ. Αγρα 2015

Ο σπουδαίος Αγγλος συγγραφέας Ουίλιαμ Σόμερσετ Μομ (1874-1965), γνωστός κυρίως για τα μυθιστορήματά του «Ανθρώπινη δουλεία» (1945) και η «Κόψη του ξυραφιού» (1945), ασχολήθηκε και με το διήγημα επιτυχώς, την κλασική μορφή του οποίου υποστήριξε, όχι μόνο στα έργα του αλλά και στα δοκίμιά του. Τα διηγήματά του διαθέτουν αρχή, μέση και τέλος, δράση και απεικονίσεις ψυχολογικού τύπου, ενίοτε αφήγηση μέσα στην κύρια αφήγηση.

Οι ιστορίες των εννέα διηγημάτων του τόμου διαδραματίζονται στις εσχατιές της πάλαι ποτέ Βρετανικής Αυτοκρατορίας, στη Μαλαισία, το Βόρνεο, αλλά και τη Χαβάη. Σ’ αυτές τις περιοχές οι ήρωες ζουν κάτω από δύσκολες συνθήκες, δοκιμάζονται σε ακραίες καταστάσεις, οι κοινωνικοί αλλά και ηθικοί κανόνες παραβιάζονται, για να κερδηθεί η επιβίωση.

Τα ανθρώπινα πάθη, οι ανταγωνισμοί, το απροσδόκητο τέλος των ιστοριών, σχεδόν πάντα τραγικό, οι χαρακτήρες που κινούνται πέραν των ορίων και ελέγχουν τις αντοχές τους, είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά της αφήγησης του σπουδαίου Αγγλου συγγραφέα. Η γραφή είναι απλή, αλλά και εμπλουτισμένη από τις εναλλαγές των χαρακτήρων, των αντιδράσεων, των προσδοκιών τους, ενώ οι περιγραφές του περιβάλλοντος χώρου συνάδουν με αυτές των ηρώων, υποστηρίζουν την εσωτερική κατάστασή τους. Θύματα των παθών και της ευφυΐας τους, οι ήρωες δεν μπορούν να ορίσουν απολύτως τη μοίρα τους, συγκρούονται, πάσχουν, υποτάσσονται και εξεγείρονται με απρόβλεπτες συνέπειες για τους ίδιους και τους άλλους. Αγονται και φέρονται από τα ελάχιστα, που γι’ αυτούς κρίνονται ως μέγιστα· από όσα φαίνονται και όσα δεν μπορούν να διακρίνουν, και άρα δεν είναι σε θέση να συγκρατήσουν και να καθυποτάξουν. Τι ευφυής σύλληψη η αναδίπλωση της ψυχικής κατάστασης του Μάκιντος, στο ομώνυμο διήγημα, το σχέδιο συντριβής του άλλου, αλλά και η νέμεση, που επέρχεται λόγω της συνειδητοποίησης των ευθυνών και της αδικίας! Στο διήγημα «Χονολουλού», στην ιστορία μέσα σε μιαν άλλη ιστορία, συμπλέκονται οι δεισιδαιμονίες των ιθαγενών με τα ανθρώπινα πάθη, οι βεβαιότητες ανατρέπονται από τα ισχυρά ένστικτα, ενώ στον «Απομακρυσμένο σταθμό» ο εγωισμός και η αλαζονεία τιμωρούνται. Με χιούμορ και σαρκασμό περιγράφεται, σχεδόν ανεκδοτολογικά, η υποκρισία και η απιστία μιας γυναίκας, στο διήγημα «Ο παντογνώστης». Αλλά και η αγάπη του συγγραφέα για το αστυνομικό είδος, το οποίο θεωρεί «άκρως ψυχαγωγικό και ευφυές λογοτεχνικό είδος», διαφαίνεται στα «Χνάρια στη ζούγκλα», στην ιστορία πάθους, την απιστία της συζύγου και την προδοσία της στενής φιλίας, σε ένα έγκλημα χωρίς κάθαρση, σε σχέσεις που δεν διακρίνονται μόνο για το μαύρο-άσπρο, αφού η κλίμακα των ψυχολογικών διακυμάνσεων είναι μεγάλη και ποικίλη.

Η παρούσα συλλογή των διηγημάτων του Ουίλιαμ Σόμερσετ Μομ, με το ένα διήγημα να είναι καλύτερο από το άλλο, μπορεί να ιδωθεί και ως οδηγός για το πώς γράφεται το είδος και πώς αναδεικνύονται οι κλασικές αρετές του, ακόμα και αν, στο μεταξύ, το διήγημα, από τον Τσέχοφ και εξής, άλλαξε μορφή.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ