ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

Ελευθερία του λόγου για αθλητές Ολυμπιακών Αγώνων

Ελευθερία του λόγου για αθλητές Ολυμπιακών Αγώνων

Oταν οι επικριτές εκφράζουν τις κριτικές τους με μια σπάτουλα ζωγραφικής ή τις πετούν σε καμβά όπως ο Τζάκσον Πόλοκ, η πνευματική αυστηρότητα συχνά χάνεται στη δίνη και στο πιτσίλισμα. Ομοίως, όταν η φύση του πίνακα είναι «έτοιμοι – πυρ – στοχεύσατε», ξεφεύγει η προσοχή από την ουσία. Και στην παρόρμηση του «πυρ», θυσιάζεται η ακρίβεια.

Δείτε, για παράδειγμα, τον κανόνα 50 της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής (ΔΟΕ). Προβλέπει ότι δεν επιτρέπεται κανενός είδους διαδήλωση ή πολιτική, θρησκευτική ή φυλετική προπαγάνδα σε ολυμπιακούς χώρους, χώρους διεξαγωγής αγώνων ή άλλα μέρη. Eνα υποσύνολο αυτού του κανόνα ισχύει για τις απονομές μεταλλίων, απαγορεύοντας τις διαδηλώσεις στο βάθρο. Υπάρχει μια απόλυτα απλή εξήγηση γι’ αυτόν τον κανόνα, αλλά κάποιες φορές επικρίθηκε δριμύτατα ως αδικαιολόγητη παραβίαση της ελευθερίας του λόγου που απολαμβάνουν οι αθλητές.

Ας βάλουμε τα γεγονότα σε σειρά.

• Οι Ολυμπιακοί Αγώνες είναι διεθνής εκδήλωση, όπου συμμετέχουν περίπου 206 εθνικές ολυμπιακές επιτροπές, περίπου 40 διεθνείς αθλητικές ομοσπονδίες και, κατά τους Θερινούς Αγώνες, περίπου 11.000 αθλητές.

• Υπάρχουν διαφορετικές και περίπλοκες διεθνείς εντάσεις μεταξύ των 206 χωρών, των οποίων οι αθλητές συμμετέχουν.

• Ωστόσο, οι Ολυμπιακοί Αγώνες αποτελούν ιδιαίτερο φαινόμενο κατά τη διάρκεια του οποίου, ακόμη και αν ο κόσμος στο σύνολό του δεν λειτουργεί καλά, υπάρχει μια όαση στην οποία οι νέοι του κόσμου μπορούν να συγκεντρωθούν με σκοπό τον ειρηνικό ανταγωνισμό, απαλλαγμένοι από εντάσεις που έχουν δημιουργήσει οι μεγαλύτεροι σε ηλικία και τις οποίες θα κληθούν να αντιμετωπίσουν πριν και μετά τους Αγώνες. Φυσικά, η «φούσκα» των Αγώνων δεν θα διαρκέσει, αλλά κάθε φορά που εορτάζονται οι Ολυμπιακοί Αγώνες, γίνεται ένα μικρό βήμα μπροστά – αν οι Αγώνες μπορούν και λειτουργούν, έστω για 17 ημέρες μόνο, ίσως, κάποια μέρα, το ίδιο θα μπορούσε να κάνει και ο κόσμος.

• Μπορεί κάποιος στη σύγχρονη εποχή να δώσει καλύτερο παράδειγμα διεθνούς ειρήνης και καλής θέλησης σε τέτοια κλίμακα; Με εμβέλεια και συναισθηματικό δεσμό που μετριέται σε δισεκατομμύρια ανθρώπων;

Ας επιστρέψουμε τώρα στο άρθρο 50 και στην παραπλανημένη οργή που το περιβάλλει.

Πρώτον, δεν πρόκειται για νέο κανόνα και, δεύτερον, συνάδει πλήρως με το πλαίσιο των Ολυμπιακών Αγώνων, στη διάρκεια των οποίων παραμερίζονται η πολιτική, η θρησκεία, η φυλή και ο γενετήσιος προσανατολισμός. Οι οδηγίες που προκάλεσαν την αναστάτωση συντάχθηκαν από τους ίδιους τους αθλητές και είναι εκείνοι που διατρέχουν τον κίνδυνο να χάσουν τη στιγμή για την οποία προπονούνται όλη τους τη ζωή λόγω μιας διαμαρτυρίας στο βάθρο.

Ολοι έχουν δικαίωμα στην πολιτική γνώμη και την ελευθερία να εκφράζουν τη γνώμη τους. Η ΔΟΕ συμφωνεί πλήρως με την αρχή αυτή και έχει καταστήσει απολύτως σαφές ότι οι αθλητές είναι ελεύθεροι να εκφράζουν τις απόψεις τους σε συνεντεύξεις Τύπου, στα μέσα ενημέρωσης και κοινωνικής δικτύωσης. Ωστόσο, σε μια ελεύθερη κοινωνία, τα δικαιώματα μπορεί να συνοδεύονται από ορισμένους περιορισμούς. Ο κανόνας 50 περιορίζει τις περιπτώσεις και τους τόπους άσκησης αυτών των δικαιωμάτων. Δεν θίγει τα ίδια τα δικαιώματα.

Οπως συμβαίνει και με τις χώρες, κανένας οργανισμός δεν είναι τέλειος. Ορισμένοι, ωστόσο, περιλαμβανομένης της ΔΟΕ, είναι αφοσιωμένοι σε αρχές και φιλόδοξους στόχους. Η ΔΟΕ δεσμεύεται να χρησιμοποιεί τον αθλητισμό για να φέρει κοντά τους λαούς υπό ειρηνικές συνθήκες. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες δεν αποτελούν πανάκεια για όλες τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε. Αλλά οι αρχές στις οποίες βασίζονται οι Αγώνες μπορούν να φωτίσουν μια πορεία προς τα εμπρός, που ενσωματώνει θεμελιώδεις ανθρωπιστικές αξίες. Το να αποφεύγεις την εκδίκηση, ειδικά την παραπλανημένη εκδίκηση, είναι αξιοθαύμαστη αρχή.

Ο κανόνας 50 του Ολυμπιακού Χάρτη κωδικοποιεί αυτή την αρχή. Ολοι πρέπει να θυμόμαστε τι κληρονομήσαμε και, χωρίς να θυσιάσουμε κανένα δικαίωμα στην ελευθερία του λόγου, να αγκαλιάσουμε την ξεχωριστή εμπειρία των Ολυμπιακών Αγώνων.

* O κ. Richard W. Pound είναι μέλος της ΔΟΕ και της ΔΟΕ doyen.