ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Μνήμη, έρωτας, θάνατος…

Τη Βουβούλα Σκούρα την έχουμε συνδέσει κυρίως με τον σχεδιασμό και την εικαστική επιμέλεια βιβλίων, χώρο όπου πραγματικά ως γραφίστρια άνοιξε νέους δρόμους, διακρίθηκε σε διεθνές επίπεδο και επηρέασε πολύ τους νεότερους. H λιτότητα, η αυστηρότητα αλλά και η καθαρότητα που επιβάλλει στον σχεδιασμό της σελίδας, στη χρήση της εικόνας συνηγορούν ώστε το οπτικό αποτέλεσμα να συνυπάρχει πάντα αρμονικά με το περιεχόμενο του βιβλίου.

Πολιτισμός και πολιτική

Το ίδιο συμβαίνει και με τις αφίσες της, οι οποίες καλύπτουν κυρίως δύο τομείς: τον πολιτιστικό και τον πολιτικό. Οι πολυβραβευμένες κινηματογραφικές ή θεατρικές αφίσες της ξεχωρίζουν, γιατί δεν εμπεριέχουν μόνο το θέμα για το οποίο φτιάχτηκαν και πρέπει να στηρίξουν, αλλά είναι εμπλουτισμένες και με κάποια άλλα στοιχεία που η δημιουργός τους θεωρεί απαραίτητα, έτσι που τελικά να λειτουργούν και ως αυτόνομα εικαστικά έργα.

Οσο για τις πολιτικές αφίσες που κυρίως έχουν γίνει για την Ανανεωτική Αριστερά, αυτές, σχεδόν πάντα, στηρίζονταν στην ιστορική μνήμη, αν και η τελική σύνθεση ήταν εξαιρετικά πρωτότυπη, σύγχρονη και είχε πάντα καταγγελτικό χαρακτήρα. Ηταν αφίσες που ξεπερνούσαν σε εμβέλεια το αιτούμενο και ανέπτυσσαν έναν σοβαρό διάλογο όχι μόνο με το κοινό στο οποίο απευθύνονταν αλλά και μ’ αυτήν καθαυτήν την εικαστική τέχνη.

Τα παραπάνω στοιχεία περιγράφουν κατά κάποιον τρόπο την επαγγελματική ταυτότητα της Βουβούλας Σκούρα. Υπάρχει, όμως, και μία άλλη δημιουργική πλευρά της, ευαίσθητη και επίσης δημιουργική, που έχει να κάνει με τη σύγχρονη εικόνα, όπως αυτή καταγράφεται στον κινηματογράφο και το βίντεο. Σ’ αυτόν τον τομέα και πάλι η Σκούρα έχει διακριθεί, αν και ασχολήθηκε σε σχετικά μεγαλύτερη ηλικία σε σχέση με άλλους δημιουργούς.

Το πρώτο βίντεο που λειτουργεί έως ένα βαθμό και ως ταινία μικρού μήκους, παρουσιάστηκε το 1984 και είχε τίτλο «Εσωτερική μετανάστευση». Ταινία βιογραφική, αναφέρεται στη μετανάστευση της δημιουργού από τη Θεσσαλονίκη όπου γεννήθηκε στην Αθήνα, στη μετέπειτα πορεία της που είχε να κάνει με μιαν ακόμη μετανάστευση στο εξωτερικό, την παράλληλη πολιτική της δράση. Ακολούθησε η «Σκωρία φωτός», το «Μαύρο Φεγγάρι», η «Τυφώ», οι «Μάνες», κι ακόμη μια τριλογία βασισμένη πάνω στον Φιλοκτήτη και τον Αίαντα του Χάινερ Μίλερ, αλλά και στον ήρωα του Τρωικού Πολέμου Εκτορα. H συγκεκριμένη τριλογία παίχτηκε στο Φεστιβάλ του Μπάρμπικαν στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Τάνταλους», όπου η Ελλάδα εκπροσωπήθηκε από τον Μιχάλη Κακογιάννη και τον Θόδωρο Αγγελόπουλο με ταινίες που αφορούσαν την αρχαία τραγωδία. Ως πρόλογος των ταινιών τους παιζόταν ο «Φιλοκτήτης» της Σκούρα. H πρόσφατη δημιουργία της «Μήδεια – no comment» αναφέρεται στη μυθολογική ηρωίδα, η οποία παραμένει εγκλωβισμένη σε έναν χώρο λίγων τετραγωνικών, χωρίς έξοδο, χωρίς έρωτα, χωρίς φυγή.

Ευαίσθητες και ποιητικές

Ολες αυτές οι εικαστικές δημιουργίες της Σκούρα δεν είναι μόνο άρτιες καλλιτεχνικά, είναι ευαίσθητες και ποιητικές, με συχνές αναφορές στην αρχαία ελληνική τέχνη και μυθολογία αλλά και τη σύγχρονη ιστορία. Πάντως, το βέβαιο είναι πως ό,τι και να κάνει η καλλιτέχνις καταφέρνει πάντα να συνδυάζει τα επιτεύγματα του τεχνολογικού πολιτισμού με εικόνες αρχέγονης μνήμης, στοιχεία που κάνουν τη δουλειά της να ξεχωρίζει και να συζητείται.

Αν αναφέρονται όλα αυτά τα στοιχεία για τη Βουβούλα Σκούρα, είναι γιατί το περιεχόμενο του βιβλίου «Images» αποτελείται από εξαιρετικό φωτογραφικό υλικό από όλες τις εικαστικές δουλειές της. Δύο αναλυτικά και κατατοπιστικά κείμενα της Χρυσάνθης Σωτηροπούλου (κοινωνιολόγος του κινηματογράφου) και της Ελένης Βαροπούλου (θεατρολόγος) αναφέρονται στη δουλειά της. Και τα δύο κείμενα συγκλίνουν στο εξής: το σύνολο της δουλειάς της Σκούρα είναι ανθρωποκεντρικό και τα θέματα που μόνιμα την απασχολούν είναι η ομορφιά, ο έρωτας και ο θάνατος.

Ακριβώς γι’ αυτό, διαπιστώνεται ενθάρρυνση στους θιάσους για άρτιες παραγωγές -«η ημετέρα κοινωνία υποστηρίζει πάντοτε το Ελληνικόν Θέατρον, άμα ο θίασος και το δραματολόγιον αυτού είναι καλώς κατηρτισμένα»- και με τη συναίσθηση της μορφωτικής αξίας του θεάτρου -«το κοινόν μας θεωρεί το θέατρον ως απαραίτητον πνευματικήν τροφήν».