Η ψηφιοποίηση της ελληνικής γραμματείας και οι εκδότες

Η ψηφιοποίηση της ελληνικής γραμματείας και οι εκδότες

2' 50" χρόνος ανάγνωσης
Ακούστε το άρθρο

Μια βόλτα στο Ιντερνετ αρκεί για να γεμίσει κανείς, εύκολα και γρήγορα, το πανέρι του (ψηφιακό δισκάκι, ζιπάκι ή CD-ROM) με κάθε είδους κείμενα της παγκόσμιας γραμματείας. Τα κείμενα αυτά μπορεί απλώς να τα διαβάσει ή να τα «επεξεργαστεί», με ένα από τα πολλά προγράμματα αναζήτησης ή/και στατιστικής/λεξικογραφικής επεξεργασίας.

Αυτό που δεν θα βρει ο εκδρομέας του Ιντερνετ είναι κείμενα της νεότερης ελληνικής γραμματείας, πλην ελαχίστων. Η ψηφιοποίηση της πλούσιας νεοελληνικής γραμματείας βρίσκεται ακόμη σε διερευνητικό στάδιο, παρά τα οφέλη που εγγυάται: οι εκδότες και οι επιμελητές έχουν τη δυνατότητα σφαιρικότερου ελέγχου των ψηφιοποιημένων κειμένων, οι αναγνώστες τη δυνατότητα πολύπλευρης προσπέλασής τους, τα ίδια τα κείμενα αναπαράγονται εύκολα και κυκλοφορούν ευρύτερα.

Για την κατάσταση αυτή θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι φταίει η «κακή σχέση των Ελλήνων με τις νέες τεχνολογίες», αλλά τέτοια εξήγηση θα ήταν απλουστευτική. Παρά κάποια δείγματα τεχνοφοβίας, οι νέες τεχνολογίες γνωρίζουν σημαντική διάδοση και στον τόπο μας.

Δεν φταίνε τα ελληνικά

Είναι μύθος επίσης ότι τα νέα μέσα δεν «σηκώνουν» ελληνικά. Και γραμματοσειρές υπάρχουν και τα διεθνή πρότυπα για την ηλεκτρονική χρήση της ελληνικής γλώσσας (στη μονοτονική και στην πολυτονική γραφή της).

Παρά τις διεθνείς προσπάθειες ελέγχου των ψηφιακών προϊόντων, η ψηφιοποίηση, ιστορικά, συνδέεται με την ελεύθερη διακίνηση και χρήση. Από την άποψη αυτή, ο σοβαρότερος παράγοντας που συγκρατεί την ψηφιοποίηση είναι τα κακώς εννοούμενα εκδοτικά συμφέροντα. Ορισμένοι εκδότες θεωρούν ότι θα χάσουν χρήματα, αν τα βιβλία που κάποτε εξέδωσαν ή αυτά που θα μπορούσαν να εκδώσουν ψηφιοποιηθούν. Αντιμετωπίζουν την ψηφιοποίηση σαν απειλή για τα μελλοντικά κέρδη τους.

Επιπλέον, η επιβολή μεταγενέστερων «εκδοτικών» δικαιωμάτων σε κείμενα της νεοελληνικής γραμματείας απαλλαγμένα από πνευματικά δικαιώματα διαρκώς μεταθέτει τη δυνατότητα «απελευθέρωσής» τους. Το έργο του Παπαδιαμάντη, λ.χ., είναι απαλλαγμένο από συγγραφικά δικαιώματα, αλλά όχι από εκδοτικά.

Στόχος του ιδρύματος «Θησαυρός της ελληνικής γλώσσης» είναι «η ηλεκτρονική καταγραφή και η διαχρονική έρευνα της ελληνικής γραμματείας και η δημιουργία βάσης δεδομένων με το σύνολο των έργων των Ελλήνων συγγραφέων». Τα δεδομένα που ψηφιοποιεί ο μη κερδοσκοπικός αυτός οργανισμός βρίσκονται στη διάθεση κάθε ενδιαφερομένου. Το 2001 κυκλοφόρησε ο ψηφιακός δίσκος «Από τον Ομηρο έως σήμερα», ένα ψηφιακό ανθολόγιο 86 έργων από 68 συγγραφείς, που διανεμήθηκε στην 53η Διεθνή Εκθεση Βιβλίου στη Φρανκφούρτη. Πρόκειται για το αντιπροσωπευτικότερο δείγμα της μορφής που θα λάβει ο «Θησαυρός».

Οπου υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη

Ισως η συμβολή του «Θησαυρού» στα εκδοτικά πράγματα της χώρας να αποδειχθεί αποτελεσματικότερη, αν το Ιδρυμα μετριάσει κάπως τους στόχους του και στρέψει τις προσπάθειές του εκεί που υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη: στα κείμενα της μεσαιωνικής και νεότερης γραμματείας. Οι εκδότες πρέπει να ενισχύσουν αυτή την εθνική προσπάθεια. Πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι η ψηφιοποίηση εντέλει συμφέρει τους ίδιους, όχι μόνο γιατί απλουστεύει και βελτιώνει την εκδοτική εργασία, αλλά κυρίως γιατί αυξάνει τα ποσοστά εγγραμματοσύνης και, συνακόλουθα, τη ζήτηση πνευματικών προϊόντων.

Αν οι εκδότες θέλουν να πουλάνε περισσότερο, πρέπει όλο και περισσότεροι αναγνώστες να έχουν πρόσβαση σε όλο και περισσότερα κείμενα, σε όλα τα διαθέσιμα μέσα, έντυπα και ηλεκτρονικά. Επίσης, η ψηφιοποίηση είναι η μόνη διέξοδος για κείμενα που έχουν πάψει να κυκλοφορούν και να επανεκδίδονται.

Επιτυχημένη συνεργασία

Στις εκδόσεις «Δόμος» και στον Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλο, αφοσιωμένο επιμελητή των Απάντων του Παπαδιαμάντη, αξίζουν συγχαρητήρια για τη συνεργασία τους με τον «Θησαυρό της ελληνικής γλώσσης». Αποδεικνύουν έμπρακτα ότι το ηλεκτρονικό βιβλίο είναι ευλογία και όχι κατάρα.

Προς το παρόν, το δισκάκι «Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης: Τα Απαντα» τιμάται 73 ευρώ (25.000 δρχ.). Είναι ήδη πολύ φτηνότερο από τoυς πέντε τόμους των Απάντων. Αλλά όχι αρκετά φτηνό.

Λάβετε μέρος στη συζήτηση 0 Εγγραφείτε για να διαβάσετε τα σχόλια ή
βρείτε τη συνδρομή που σας ταιριάζει για να σχολιάσετε.
Για να σχολιάσετε, επιλέξτε τη συνδρομή που σας ταιριάζει. Παρακαλούμε σχολιάστε με σεβασμό προς την δημοσιογραφική ομάδα και την κοινότητα της «Κ».
Σχολιάζοντας συμφωνείτε με τους όρους χρήσης.
Εγγραφή Συνδρομή
MHT