ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Το Outlook και οι αθηναϊκές φιλοδοξίες

Ο στόχος σαφής: η μεγαλύτερη έκθεση σύγχρονης τέχνης που έχει δει ποτέ η Αθήνα? ένα υπερφιλόδοξο εικαστικό mega event, το «βαρύ πυροβολικό» της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας για το οποίο θα μιλάνε ακόμα και οι πέτρες. Αυτό θέλει να είναι το Outlook? η «διεθνής έκθεση σύγχρονης τέχνης» (όπως συμβατικά υποτιτλίζεται) προετοιμάζεται πυρετωδώς τους τελευταίους μήνες σε ένα κλασικό, cozy, αθηναϊκό διαμέρισμα της οδού Μάρνη, με επικεφαλής τον Χρήστο Ιωακειμίδη, καλλιτεχνικό διευθυντή. Ο,τι είχε να γίνει έγινε, αν μιλάμε για την οργάνωση της επικοινωνίας ή τις συνεννοήσεις με τους καλλιτέχνες και τα επιτελεία τους. Τα κατακόκκινα φυλλάδια του Outlook ταξιδέψαν στις μεγαλύτερες φουάρ του κόσμου, σε Βενετίες και Κάσελ, όσοι καλλιτέχνες ήθελαν να δουν από κοντά τους χώρους της έκθεσης (σημαντικός αριθμός έργων γίνεται αποκλειστικά για το Outlook) πήραν το αεροπλάνο με προορισμό Athens, έκαναν την «αυτοψία» τους και μας έδωσαν ραντεβού για τις 25 Οκτωβρίου, ημέρα των εγκαινίων.

Οι πρώτες αφίξεις

Τον Σεπτέμβριο η δράση μεταφέρεται στην οδό Πειραιώς, τα γραφεία της Μάρνη θα περάσουν σε δεύτερη μοίρα. Οι πρώτοι από τους 80 καλλιτέχνες θα αρχίσουν να καταφθάνουν στη φθινοπωρινή (θέλουμε να πιστεύουμε) πρωτεύουσα για να επιβλέψουν την εγκατάσταση των έργων τους. Αλλά ακόμα και τα έργα που θα έρθουν στην Αθήνα και δεν θα είναι πρωτότυπα, έχει καταβληθεί προσπάθεια έτσι ώστε να μην έχουν εκτεθεί σε μεγάλες εκθέσεις του εξωτερικού, να μην είναι γνωστά ή τετριμμένα. Τρία σημαντικά κτίρια κατά μήκος της Πειραιώς διαμορφώνονται για να υποδεχθούν τον καλλιτεχνικό πυρετό της Αθήνας: η «Τεχνόπολη» του Δήμου Αθηναίων στο Γκάζι, οι νέες εγκαταστάσεις του Μουσείου Μπενάκη στο κέλυφος ενός παλιού εργοστασίου της Λάντα και το γνωστό «Εργοστάσιο» της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών που εγκαινιάστηκε το 1996 με ένα άλλο πρωτοφανές για τα ελληνικά μεγέθη εικαστικο project, την έκθεση του Δάκη Ιωάννου (Everything that’s interesting is new). Σε πρώιμο στάδιο είχε εξεταστεί το ενδεχόμενο η έκθεση να απλωθεί και εκτός κτιριακών εγκαταστάσεων, στους δρόμους, στην πόλη. Καλλιτέχνες είχαν ζητήσει από τους διοργανωτές να κάνουν χρήση ελεύθερων οικοπέδων κατά μήκος του δρόμου, τελικά όμως αυτό δεν κατέστη δυνατό για διάφορους λόγους.

Εχει σημασία να θυμηθούμε εκείνη την έκθεση της συλλογής Ιωάννου στο «Εργοστάσιο» της ΑΣΚΤ. Ηταν η πρώτη φορά που η Αθήνα ξεσηκωνόταν για να δει τις πρωτοπορίες (εντός ή εκτός εισαγωγικών) μιας Μαρίνα Αμπράμοβιτς ή ενός Τζεφ Κουνς. H έκθεση τροφοδότησε ένα hype που αργότερα εξαργυρώθηκε με την ανάδυση μιας νέας εικαστικής πιάτσας στις παρυφές της Βαρβακείου και του Ψυρρή. Και όχι μόνο. Αν θέλουμε να είμαστε δίκαιοι, οι εννοιολογικοί ακροβατισμοί εκείνης της έκθεσης μπορεί να βρήκαν κάποιους απροετοίμαστους, αλλά την ίδια στιγμή δημιούργησαν το κατάλληλο ψυχολογικό κλίμα για τον συντονισμό της Αθήνας με τις διεθνείς τάσεις.

Τι περισσότερο μπορεί να προσφέρει στην Αθήνα το Outlook; O καλλιτεχνικός διευθυντής, ο Χρήστος Ιωακειμίδης έχει δίκιο όταν υποστηρίζει ότι «η Αθήνα δεν είναι ένα «φορεμένο ρούχο», όπως το Βερολίνο, το Λονδίνο, το Αμστερνταμ ή το Παρίσι».

«Τerra icognita»

H Αθήνα για τον κόσμο της τέχνης είναι «terra icognita», μια μάλλον εξωτική πρωτεύουσα στο μεταίχμιο Δύσης και Ανατολής. Το κοινώς λεγόμενον art crowd (το κοινό της τέχνης, συλλέκτες, dealers κ.λπ.) αρέσκεται τόσο πολύ στην ανακάλυψη νέων καυτών προορισμών που δεν θα είχε προφανώς κανένα πρόβλημα να συμπεριλάβει και την Αθήνα μας στον διαρκώς μεταβαλλόμενο χάρτη των αναδυόμενων καλλιτεχνικών hot spots.

Επιπλέον, οι αντιφατικές εικόνες της βαλκανο-μεσογειακής πρωτεύουσας (καθόλου όμορφη, αλλά ενδιαφέρουσα, ατίθαση, χαοτική, αλλά εξερευνήσιμη, Gucci αλλά και Μεταξουργείο) περισσότερο ερεθίζουν την καλλιτεχνική κοινότητα παρά την απογοητεύουν. Την ίδια στιγμή η Αθήνα παραμένει η μοναδική πρωτεύουσα στην E.E. χωρίς Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. O κ. Ιωακειμίδης ανήκει στους αισιόδοξους, αν κρίνουμε από τις δηλώσεις του προ μηνών στη Μαργαρίτα Πουρνάρα, στην κυριακάτικη «Καθημερινή»: «Το καινούργιο είναι εδώ. Αυτό που συμβαίνει στην πόλη είναι αντίστοιχο του Μέξικο Σίτι των τελευταίων ετών, όπου ξαφνικά εμφανίστηκε στο προσκήνιο μια φοβερή δυναμική στην τέχνη. Στην Αθήνα άνοιξαν πολλές γκαλερί σε μια νέα περιοχή του Ψυρρή, το Κολωνάκι τελείωσε και το κύκλωμα κάποιων κυριών που νόμιζε ότι μπορεί να ελέγχει τις εξελίξεις στην τέχνη αποδυναμώθηκε. Επίσης, μια καινούργια γενιά καλλιτεχνών ξεπετάγεται σιγά σιγά. Παράλληλα, αναδείχθηκαν και πολύ καλοί συλλέκτες, καλά πληροφορημένοι και μορφωμένοι που δεν αγοράζουν έργα για να τα βάλουν στο σαλόνι τους, αλλά για να κάνουν μια σοβαρή συλλογή».

Το παλλόμενο «τώρα»

Το Outlook δεν θα έχει ένα κεντρικό θέμα, το οποίο θα κληθούν να «σχολιάσουν» οι καλλιτέχνες. H αθηναϊκή έκθεση θέλει να εστιάσει σε έργα τέχνης με δυνατή εικονοποιία τα οποία θα ξεχωρίζουν «ακόμη και σε έναν κορεσμένο από εικόνες κόσμο». Από πολλές απόψεις, το θέμα του Outlook είναι το σήμερα, το παλλόμενο τώρα: τα αστικά φαινόμενα, οι ταχείες εξελίξεις της βιομηχανίας της διασκέδασης, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τα ασαφή όρια μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού χώρου. Οι ίδιοι οι χώροι που επιλέχθηκαν αντανακλούν ακριβώς αυτήν την επιθυμία: η οδός Πειραιώς, το Γκάζι και το Ρουφ, προπύργια της εναλλακτικής (και όχι μόνο) Αθήνας στην αυγή του 21ου αιώνα, το απροσδιόρισο μεταβιομηχανικό τοπίο της περιοχής, συνθέτουν το ιδανικό σκηνικό.

Πυρετός έργων

Αυτές τις ημέρες επικρατεί πυρετών εργασιών τόσο στο νέο παράρτημα του Μουσείου Μπενάκη όσο και στην Τεχνόπολη. H διαμόρφωση του παλιού εργοστασίου της Λάντα γίνεται από ένα σημαντικό αρχιτεκτονικό γραφείο της Αθήνας: του Ανδρέα Κούρκουλα και της Μαρίας Κοκκίνου. Οι δύο αρχιτέκτονες έχουν αναλάβει τη γενικότερη αρχιτεκτονική επιμέλεια της έκθεσης.

Στη διάθεση των ανθρώπων του Outlook θα είναι το ισόγειο, συνολικού εμβαδού 1.400 τ.μ., καθώς οι εργασίες στους δύο άλλους ορόφους δεν θα ολοκληρωθούν πριν από την άνοιξη του 2004. Συνολικά, οι στεγασμένοι χώροι της έκθεσης καλύπτουν επιφάνεια 4.700 τ. μ., όμως σ’ αυτόν τον αριθμό θα πρέπει να προσθέσουμε άλλα 9.500 τ. μ. που προκύπτουν από τη μεγάλη αλάνα πίσω από το «Εργοστάσιο» της ΑΣΚΤ και τον περιβάλλοντα χώρο του παλιού εργοστασίου φωταερίου στο Γκάζι.

Στην «Τεχνόπολη» ανακαινίζεται ο χώρος των φούρνων? καθαρίζονται και τοποθετείται γυάλινη πρόσοψη.