ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Μανουέλ Βάθκεθ Μονταλμπάν, ο ευφυής παρατηρητής του κόσμου

Στο αεροδρόμιο της Μπανγκόκ βρήκε ο θάνατος αιφνιδίως τον διάσημο Ισπανό συγγραφέα Μανουέλ Βάθκεθ Μονταλμπάν την περασμένη Κυριακή. Ηταν 64 ετών. O Μονταλμπάν επέστρεφε στη Μαδρίτη από την Ωκεανία, όπου είχε μεταβεί για σειρά διαλέξεων. «Πέθανε ξαφνικά καθώς άλλαζε αεροπλάνο», δήλωσε εκπρόσωπος της ισπανικής πρεσβείας που ανέλαβε την ευθύνη για τη νεκροψία και τη μεταφορά της σορού στην Ισπανία. O Μονταλμπάν ήταν μία πληθωρική προσωπικότητα της ισπανόφωνης λογοτεχνίας με πλούσιο έργο μεταφρασμένο σε 24 γλώσσες (τα βιβλία του κυκλοφορούν και στη δύσκολη αγγλόφωνη αγορά). Το έργο του (πάνω από 50 τίτλοι) συνδέεται άμεσα με τον Πέπε Καρβάλιο, τον ήρωα που δημιούργησε για μία σειρά 21 δημοφιλών αστυνομικών μυθιστορημάτων ενταγμένων στη σχολή που δημιούργησε η ρωμαιοκαθολική λατινογενής Ευρώπη, με έμφαση στην ειρωνεία, στη σάτιρα, στην ατμόσφαιρα των συνειδητοποιημένων αστών και στην αγάπη στη γαστρονομία.

Πολιτική ματιά

Ο Μονταλμπάν γεννήθηκε στη Βαρκελώνη το 1939 και ενηλικώθηκε στην Ισπανία του Φράνκο. Υπήρξε ένας Καταλανός που αγωνίστηκε με τον δικό του τρόπο για τη δημοκρατία και η πολιτική ματιά του στην κοινωνία διοχετευόταν ώς το τέλος μέσα από τη στήλη του στην «El Pais». Καταξιωμένος και αναγνωρισμένος με πλήθος βραβείων και διακρίσεων, ανάμεσά τους το Planeta (1979), το Ευρωπαϊκό Αριστείο Λογοτεχνίας (1992) και το Εθνικό Βραβείο Ισπανικών Γραμμάτων, ο Μονταλμπάν είχε ένα ευρύτατο πεδίο ενδιαφερόντων και επιδόσεων. Είχε γράψει μυθιστορήματα, ποίηση, θέατρο, δοκίμια. Στη μνήμη όμως του παγκόσμιου κοινού θα μείνει ως ο δημιουργός του Πέπε Καρβάλιο, αιώνιος καλοζωιστής και ελιτιστής δημοκράτης. Ευφυής παρατηρητής του κόσμου, ο Μονταλμπάν περνούσε τη γεωπολιτική του θεώρηση μέσα από την πλοκή πολλών από τα βιβλία του. Ηδη, από τη δεκαετία του ’70 καλλιέργησε το πολιτικό αστυνομικό μυθιστόρημα και αν και δεν προσκολλήθηκε σε αυτό, άφηνε πάντα την εντύπωση του πολιτικά συνειδητοποιημένου συγγραφέα. Σε βιβλία του κάνει ευθείες και τολμηρές αναφορές στον Φράνκο (για τον οποίο έγραψε μία «αυτοβιογραφία») και στα πολιτικά συστήματα της Λατινικής Αμερικής. Το 1962 καταδικάστηκε σε τριετή κάθειρξη από το καθεστώς του Φράνκο λόγω της ανοικτής αντιφασιστικής του δράσης.

Ο Μονταλμπάν άφησε πίσω ένα ανέκδοτο χειρόγραφο 1.000 σελίδων. Είναι το τελευταίο του μυθιστόρημα, που είναι και η αποχαιρετιστήρια υπόθεση του Πέπε Καρβάλιο. Είναι ενδιαφέρον ότι η πλοκή του βιβλίου περιλαμβάνει έρευνες για την τρομοκρατία στο Μπαλί εν μέσω της διεθνούς συγκυρίας στη Μέση Ανατολή.

Στα Ελληνικά

Ο Μονταλμπάν έχει μεταφραστεί ευρέως στα Ελληνικά και τα βιβλία του κυκλοφορούν από διάφορους εκδότες, κατά κύριο λόγο από το «Μεταίχμιο», τον «Καστανιώτη» και τον «Πατάκη». Ανάμεσα στους πολλούς τίτλους: «Το κουιντέτο του Μπουένος Αϊρες», «Ή Καίσαρ ή τίποτα», «O άντρας της ζωής μου», «Και ο Θεός μπήκε στην Αβάνα», «Μάρκος, η επανάσταση και οι καθρέφτες», «Το βραβείο», «O μικρός αδελφός», «Οι συνταγές του Πέπε Καρβάλιο», «Εγώ σκότωσα τον Κέννεντυ», «Οι θάλασσες του Νότου» κ.ά. Το μυθιστόρημά του «Galindez» μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο φέτος με τον Χάρβεϊ Καϊτέλ. Τον Ιανουάριο έχει προγραμματισθεί να κυκλοφορήσει το «Milenio», ενώ θα ακολουθήσει ο δεύτερος τόμος.