ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

H μουσική ζωή του Μπομπ Ντίλαν από τον Σκορσέζε

«Υπήρξα διάσημος, αλλά μπορεί να είσαι διάσημος στο δρόμο που μένεις, είναι κι αυτό ένα είδος φήμης. Μπορεί να είσαι διάσημος στην πόλη σου – άλλο είδος φήμης. Μπορεί να είσαι διάσημος σε μια επαρχία, ή μπορεί να είσαι διάσημος σε ένα – δυο ανθρώπους που δουλεύουν στον ίδιο τομέα με σένα. Αυτό δεν είναι καθόλου ασυνήθιστο. H φήμη που αποκτούν οι μουσικοί είναι κάτι άλλο. Είναι μια φήμη που επιβάλλεται καταναγκαστικά σε όλους τους ανθρώπους, είτε θέλουν να σε ξέρουν είτε όχι. Αυτό μπορεί να γίνει πολύ προβληματικό, επειδή άνθρωποι που δεν ξέρουν ποιος είσαι αληθινά και τι κάνεις, ξαφνικά γνωρίζουν το όνομά σου».

Σήμερα όλοι γνωρίζουν τον Μπομπ Ντίλαν, το ατίθασο αγόρι που «καβάλαγε εμπορικά τρένα για την πλάκα του και τις έτρωγε γελώντας, κούρευε γκαζόν για πενταροδεκάρες και τραγούδαγε για κανένα ψιλό» και τώρα πρωταγωνιστεί στο «No direction home: Bob Dylan (A Martin Scorcese Picture)». Το τετράωρο(!) ντοκιμαντέρ που σκηνοθέτησε ο Μάρτιν Σκορσέζε για τη μουσική ζωή του Μπομπ Ντίλαν προβλήθηκε στις «Νύχτες Πρεμιέρας» χθες, αλλά επαναλαμβάνεται και αύριο, Σάββατο (σε παγκόσμια πρεμιέρα, αφού αύριο φιλοξενείται και στη βρετανική και αμερικανική τηλεόραση). Γι’ αυτό και τα εισιτήρια για τις προβολές είχαν εξαντληθεί από νωρίς. Είναι και η μοναδική «μεγάλη μήκους» συνέντευξή του τα τελευταία 20 χρόνια, μια βιογραφική ταινία για τους σταθμούς στην καριέρα του Ντίλαν, το ταξίδι από την πόλη όπου γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη, συνεντεύξεις με τον Αλεν Γκίνσμπεργκ, την Τζόαν Μπαέζ αλλά και δηλώσεις αγάπης από τους θαυμαστές του «μεγάλου» Μπομπ.

Ο Σκορσέζε δηλώνει «χρόνιος θαυμαστής» του Ντίλαν, αν και τον είχε κινηματογραφήσει και για το «The last waltz», το 1978. Επρεπε να περάσουν όμως δύο δεκαετίες για να τον πείσει να μιλήσει στην κάμερα. «Θαυμάζω τις μεταμορφώσεις του. Παραμένει ένας αινιγματικός καλλιτέχνης. Κανένας άλλος δεν αποτελεί πραγματικό πολιτιστικό σύμβολο».

Το ντοκιμαντέρ θα κυκλοφορήσει σε dvd τον Νοέμβριο ενώ προβλήθηκε αρχικά στο Διεθνές Κινηματογραφικό Φεστιβάλ του Τορόντο. Εκτός από το ντοκιμαντέρ, μόλις κυκλοφόρησε και στα ελληνικά, σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων, το «Λεύκωμα του Μπομπ Ντίλαν» (εκδ. Μεταίχμιο) με κείμενο του Ρόμπερτ Σαντέλι σε μια σκληρόδετη έκδοση σε κασετίνα. Συνεντεύξεις, χειρόγραφοι στίχοι, φωτογραφίες αρχείου, αναπαραγωγές χειρογράφων, σπάνια ντοκουμέντα που πρόσφεραν συλλέκτες, ακόμη και αυτοκόλλητα, τσαλακωμένα εισιτήρια, αποκόμματα εφημερίδων, ραβασάκια, αφίσες, θυμίζουν κυνήγι θησαυρού. Το πρωτότυπο λεύκωμα συνοδεύεται από cd με συνεντεύξεις του Μπομπ, όπως την πρώτη του ραδιοφωνική συνομιλία τον Οκτώβριο του 1961 μέχρι και τις πιο πρόσφατες που έδωσε με αφορμή τη συνάντησή του με τον Μάρτιν Σκορσέζε. Το ξέρατε, αλήθεια, ότι ο Μπομπ Ντίλαν αμειβόταν «με ένα δολάριο, συν ένα τσίζμπεργκερ», στην αρχή της καριέρας του; Ή ότι το πρώτο τραγούδι που έγραψε ήταν «για να το τραγουδήσω στην Μπριζίτ Μπαρντό, αν και δεν τη συνάντησα ποτέ»;