ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

O Ηρακλής στη Θήβα: μύθοι και ανασκαφές

O παλαιότερος ίσως τόπος λατρείας του Ηρακλή επιβεβαιώνεται ότι βρέθηκε σε ιδιωτικό οικόπεδο της Θήβας, όπως είχε πει ο αρχαιολόγος Βασίλειος Αραβαντινός τον περασμένο Νοέμβριο. H ανασκαφή μπορεί να ολοκληρώθηκε, ωστόσο ο ανασκαφέας θέλει να συνεχίσει τις έρευνες σε γειτονικό χώρο στον οποίο πιθανολογείται ότι βρίσκεται και ο οίκος του Αμφιτρύωνα όπου «γεννήθηκε» ο Ηρακλής. Τα ευρήματα που ήρθαν έως τώρα στο φως είναι πολλά και ανυπολόγιστης αξίας. Ενα γιγαντιαίο έργο, όπου εντοπίστηκαν 300 ομάδες κεραμικών οι οποίες ακόμη δεν έχουν συντηρηθεί, ωστόσο αναμένεται να προσφέρουν πλήθος νέων πληροφοριών. Σε όλη τη Θήβα περιμένουμε αρχαιότητες, είχε πει πριν από ένα χρόνο ο ανασκαφέας, ο οποίος, σε χθεσινοβραδινή του ομιλία, με τίτλο «Ηρακλής και Ηρακλείδες στη Θήβα: μύθοι, λατρείες, ανασκαφές» που έγινε στο αμφιθέατρο του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου από τους Φίλους του Μουσείου, έκανε έναν απολογισμό της σημαντικής αυτής έρευνας.

Ανάμεσα στα ευρήματα εντοπίστηκαν ίχνη λατρείας, οστά, στάχτες, κίονες, ένα ειδώλιο Ηρακλή, επίσης μικρού κούρου, κυρίως όμως επιγραφές οι οποίες όπως είναι φυσικό συγκεντρώνουν την προσοχή των αρχαιολόγων. Αφιερωματικές, ζωγραφισμένες πάνω σε αγγεία, αναφέρουν επίθετα όπως άριστος και αθάνατος, τα οποία ταιριάζουν στον μυθικό ήρωα. Τα στοιχεία μαρτυρούν χρήση του χώρου από το τέλος του 8ου αι. π.Χ. έως το 480 π.Χ. O ναός του Ηρακλή ακόμη δεν έχει βρεθεί, ωστόσο ο κ. Αραβαντινός είναι αισιόδοξος. Το οικόπεδο που έκρυβε όλους αυτούς τους «θησαυρούς» βρίσκεται στη NA πλευρά της Ακρόπολης της Καδμείας, σε απόσταση περίπου 200 μ. νότια των Ηλεκτρών Πυλών. Στο νοτιοδυτικό του τμήμα αποκαλύφθηκε τμήμα στυλοβάτη με τους κατώτερους σφονδύλους δωρικής κιονοστοιχίας αλλά και τμήμα αρχαϊκού οικοδομήματος.

Από τα κινητά ευρήματα ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα έγχρωμα όστρακα που απεικονίζουν τους άθλους του μυθικού ήρωα, επίσης χάλκινα αντικείμενα και ακέραια αγγεία τα οποία απεικονίζουν σκηνές από την αργοναυτική εκστρατεία κ.ά. Στο φως ήρθαν και δαιδαλικά αγάλματα όπως μια κόρη του 7ου αι. π.Χ., αλλά και γλυπτά του 5ου αι. π.Χ.

Κατά τον ανασκαφέα έχουμε μάλλον ένα από τα παλαιότερα ιερά λατρείας του Ηρακλή, τέμενος όπως το χαρακτηρίζει, το οποίο μάλλον καταστράφηκε μετά τη μάχη των Πλαταιών.

Τα ευρήματα έχουν λατρευτικό χαρακτήρα και ίσως τελικά στη διπλανή ιδιοκτησία να βρίσκεται και ο οίκος του Αμφιτρύωνα.

Αναλυτικότερα από τους προϊστορικούς χρόνους οι αρχαιολόγοι συγκέντρωσαν κεραμική, αρχιτεκτονικά κατάλοιπα μυκηναϊκών χρόνων τα οποία συνθέτουν με σαφήνεια κτίσματα, ενώ ανάμεσά τους εντοπίστηκαν και δύο ακτέριστες ταφές.

Στα βυζαντινά κατάλοιπα που αποκαλύφθηκαν στο κέντρο του οικοπέδου, είχαν εντοιχιστεί αρχιτεκτονικά μέλη, γλυπτά και χάλκινα αντικείμενα των αρχαϊκών χρόνων (ίσως ανήκουν στο ναό του Απόλλωνος Ισμηνίου). Γι’ αυτό άλλωστε εξετάζεται η πιθανότητα συνλατρείας του Ηρακλή με τον Απόλλωνα, στην περιοχή.