ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Δίγλωσσοι αντιπολεμικοί «Πέρσες»

Ο χώρος, ο μεγαλοπρεπής βυζαντινός ναός της Αγίας Ειρήνης δίπλα στην Αγια – Σοφιά, ιδιαίτερα φορτισμένος. Το έργο, οι «Πέρσες» του Αισχύλου, όπου μέσα από τους θρήνους της νικημένης Ανατολής παιανίζεται η νίκη της Ελλάδας και του ελληνικού πολιτισμού, έως και απαγορευμένο μέχρι πριν από μερικές δεκαετίες στην Τουρκία. Ο θίασος, ένα μείγμα Ελλήνων και Τούρκων ηθοποιών, επιβάλλει στην παράσταση μια γλώσσα αναλόγως μεικτή. Μεικτό και το κοινό που έχει κατακλύσει την από μόνη της λαλέουσα αίθουσα – ανάμεσά του και οι υπουργοί Πολιτισμού των δύο χωρών. Κι όταν η πρώτη, και κυριολεκτικά συγκλονιστική, σκηνής της παράστασης κορυφώνεται με τους αποσβολωμένους από το μαντάτο της καταστροφής ανθρώπους να σηκώνουν στα ικετευτικά χέρια φωτογραφίες αγνοουμένων από διάφορους πολέμους (μέσα το Κυπριακό, η Μικρασιατική Καταστροφή, αλλά και παιδιά του τουρκικού λαού από τις δικές τους πληγές ή θύματα των Ναζί κ.λπ.), ανήσυχη ηλεκτρική εκκένωση διαπέρασε απ’ άκρου σ’ άκρον τους «μυθικούς» θόλους και τις αψίδες του βυζαντινού μνημείου…

Το Διεθνές Φεστιβάλ

Με ένα εξαιρετικά τολμηρό -και όχι μόνο καλλιτεχνικά- εγχείρημα, τους «Πέρσες» του «Αισχύλου» από τον θίασο «Αττις» του Θόδωρου Τερζόπουλου σε σύμπραξη με το Εθνικό Θέατρο της Τουρκίας, άρχισε προχτές βράδυ το 15ο Διεθνές Φεστιβάλ Θεάτρου της Κωνσταντινούπολης, από τα εγκυρότερα παγκοσμίως πλέον, το οποίο φιλοξενεί φέτος και τη Διεθνή Ολυμπιάδα Θεάτρου.

Το σημαντικό αυτό διεθνές καλλιτεχνικό γεγονός, στο οποίο μετέχουν φέτος καλλιτέχνες και θίασοι όπως Πίτερ Μπρουκ, Γιούρι Λιουμπίμοφ, Ταντάσι Σουζούκι, Πίκολο Τεάτρο, Εϊμούντας Νεκρόσιους, Γιαν Φαμπρ κ.ά. -ώς τις 6 Ιουνίου θα παιχτούν 34 έργα από 10 χώρες σε 60 παραστάσεις- άρχισε τιμητικά με την ελληνική συμμετοχή, που είναι άλλωστε και συμπαραγωγή του ΔΦΘ της Κωνσταντινούπολης και του Ελληνικού Φεστιβάλ και θα εγκαινιάσει και το Φεστιβάλ Επιδαύρου (30/6-1/7), εξ ου και η παρουσία εδώ του διευθυντή του Ε.Φ. Γιώργου Λούκου.

Η ελληνική παρουσία ήταν κυρίαρχη στα εγκαίνια των δύο διεθνών θεατρικών γεγονότων στην Πόλη, όχι μόνο λόγω θιάσου, έργου και χώρου, αλλά και λόγω της άφιξης του Ελληνα υπουργού Πολιτισμού Γιώργου Βουλγαράκη, ο οποίος συναντήθηκε με τον Τούρκο ομόλογό του Αττίλα Κοτς. Ο κ. Βουλγαράκης αναφέρθηκε στη σημασία της συγκεκριμένης παράστασης, στο συγκεκριμένο χώρο με ένα έργο σαν τους «Πέρσες» ανεβασμένο από καλλιτέχνες και των δύο χωρών «που θρηνούν μαζί για τον όλεθρο του πολέμου». «Ο Αισχύλος διδάσκει ότι οι άνθρωποι δεν αποδέχονται τη μοίρα τους, αλλά μάχονται και συχνά την ανατρέπουν», είπε, χαρακτηρίζοντας την παράσταση ως ευκαιρία να αντιληφθεί κανείς «ότι οι λαοί, και ιδίως οι ηγέτες τους, είναι υπεύθυνοι για τις επιλογές τους». «Ζούμε στην Ευρώπη που οικοδομείται επάνω στον αλληλοσεβασμό και στην κατανόηση», πρόσθεσε και εξέφρασε την ελπίδα ότι η συνεργασία των δύο χωρών στον Πολιτισμό θα συνεχιστεί και θα επεκταθεί.

Ο κ. Βουλγαράκης κάλεσε στην Ελλάδα μια σχεδόν «μυθική» μορφή του τουρκικού πολιτιστικού χώρου, τον Σακίρ Μπέη, ο οποίος μίλησε επίσης στην τελετή, έναν σύγχρονο Τούρκο Ωνάση, πρόεδρο του ημικρατικού «Ιδρύματος για τις Τέχνες και τα Γράμματα», το οποίο έχει θεσμοθετήσει τις τελευταίες δεκαετίες πλήθος πολιτιστικές δράσεις, που έχουν κατακτήσει και διεθνή καταξίωση, όπως τα φεστιβάλ θεάτρου ή κινηματογράφου της Κωνσταντινούπολης κ.ά. Το υπό τον Σακίρ Μπέη ίδρυμα διαθέτει πολύ μακρύ κατάλογο χορηγών, αφού με το παράδειγμα αλλά και την κοινωνική επιρροή του έχει κινητοποιήσει υπέρ του πολιτισμού τον επιχειρηματικό κόσμο της χώρας. Εχει επίσης εισηγηθεί πρωτοπόρο νομικό πλαίσιο για τη χορηγία, το οποίο και υιοθέτησε η πολιτεία -και μάλιστα αντεγράφη από τη Γερμανία! Ευλόγως εξέφρασε μεγάλο ενδιαφέρον σχετικά και ο κ. Βουλγαράκης, αφού σχετικό σχέδιο νόμου καρκινοβατεί στο ΥΠΠΟ χρόνια τώρα…

Ο Θ. Τερζόπουλος, που με τους «Πέρσες» του αυτούς επιτυγχάνει, με τη βοήθεια ενός εκλεκτού συνόλου 14 νέων Ελλήνων και Τούρκων ηθοποιών, την εντελέστερη ίσως μορφή του διεθνώς γνωστού, απολύτως προσωπικού σκηνικού του εκφραστικού ιδιώματος (ένα «σωματικό θέατρο» που προχωρεί σε περαιτέρω ενδυνάμωση της παρουσίας -και της ουσίας- του κειμένου), χαιρέτισε την έναρξη του ΔΘΦ της Κωνσταντινούπολης εκ μέρους της διοικητικής επιτροπής της Δ.Θ. Ολυμπιάδας, της οποίας άλλωστε είναι ιδρυτικό στέλεχος. «Επιχειρούμε να συνδημιουργήσουμε μια πλατφόρμα διαλόγου», είπε αναφερόμενος στη συγκεκριμένη συνεργασία των δύο πλευρών του Αιγαίου, «μέσα από τον οποίο προσπαθούμε να υπερασπιστούμε τις αξίες της πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά και του σύγχρονου πειραματισμού, δηλαδή τις διαχρονικές αξίες του θεάτρου. Ο τίτλος του φετινού φεστιβάλ, που είναι «Πέρα από τα όρια», μας ωθεί να προσπαθήσουμε και οι δύο πλευρές για να επιτύχουμε ακριβώς την υπέρβαση των ορίων», κατέληξε.