ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Δύο γυναίκες από τη διακεκαυμένη ζώνη

«Και τα δύο βιβλία προέρχονται από ένα κόσμο αντιστάσεων, όπου οι γυναίκες δεν έχουν την προστασία και τις απολαβές του δυτικού κόσμου», είπε χθες το μεσημέρι στο βιβλιοπωλείο «Ιανός» η δικηγόρος Γιάννα Κούρτοβικ, παρουσιάζοντας δύο συγγραφείς: τη Σουάντ Αμίρι από την Παλαιστίνη και την Ερεντίζ Ατασού από την Τουρκία. Δίπλα στη νομικό, δύο Ελληνίδες κριτικοί και συγγραφείς, η Τιτίκα Δημητρούλια και η Αργυρώ Μαντόγλου, μίλησαν για τον ιδιαίτερο τρόπο με τον οποίο μεταφέρουν, μέσω της γραφής, τον πολιτισμό της χώρας τους.

Δύο συγγραφείς, που ήρθαν από τη διακεκαυμένη ζώνη του πλανήτη μας, εξέδωσαν πρόσφατα δύο βιβλία στην Ελλάδα (εκδ. «Τυπωθήτω»): «Ο Σαρόν και η πεθερά μου» (Σουάντ Αμίρι) και «Ονειρο στην κλιμακτήριο» (Ερεντίζ Ατασού). «Δύο άνθρωποι μ’ έκαναν συγγραφέα, αν και δεν έχω ακόμα πιστέψει ότι είμαι συγγραφέας: ο τύραννος Σαρόν και η πεθερά μου. Αυτό έγινε το 2002, όταν οι Ισραηλινοί κατέλαβαν τη Ραμάλα», είπε μιλώντας με πολύ χιούμορ για το βιβλίο της η Σουάντ Αμίρι. «Το βιβλίο μου εκφράζει τον παλαιστινιακό πολιτισμό και αποτυπώνει το πρότυπο μιας Παλαιστίνιας που θέλει να ζήσει φυσιολογικά, όπως και τα υπόλοιπα 3,5 εκατομμύρια Παλαιστινίων. Στις σελίδες του δίνω μεγάλη σημασία στην καθημερινή ζωή των Παλαιστινίων, σε αντίθεση με τα ΜΜΕ που εστιάζουν στον θάνατο και ταυτίζουν τους Παλαιστινίους με τον θάνατο». Στη συνέχεια μίλησε για τα 360 σημεία ελέγχου που περιβάλλουν τη Λωρίδα της Γάζας και «διαχωρίζουν την Παλαιστίνη από την Παλαιστίνη», όπως είπε. Είναι ένα βιβλίο που περιγράφει μια τραγωδία με χιούμορ, τόνισε η ίδια, λίγο πριν αφήσει την εκδήλωση για να επιστρέψει στην πατρίδα της. Και η Γιάννα Κούρτοβικ συμπλήρωσε: «Το βιβλίο της γελάει μ’ ένα γέλιο λυτρωτικό, που νικάει τον εχθρό. Δεν είναι στρατευμένο· είναι απενοχοποιημένο, είναι λυτρωτικό».

Στο Πανεπιστήμιο της Ραμάλα διδάσκει η Αμίρι, στο Πανεπιστήμιο της Αγκυρας η Ερεντίζ Ατασού, που δημοσίευσε την πρώτη συλλογή διηγημάτων της το 1981. Στο βιβλίο της «Ονειρο στην κλιμακτήριο» ηρωίδα είναι η Φεριντέ, μ’ ένα παιδί ξένο, αλλά και περισσότερο από δικό της, υιοθετημένο, που η μοίρα έριξε στη ζωή της για να τη λαμπρύνει και να την αφυπνίσει. «Ενα λογοτεχνικό έργο δεν αντανακλά το υποσυνείδητο ενός συγγραφέα, αλλά το συλλογικό υποσυνείδητο ενός λαού. Σ’ αυτή τη διακεκαυμένη ζώνη, ο ρόλος της γυναίκας παραμένει στα μετόπισθεν», είπε η Γιάννα Κούρτοβικ.

Λίγο μετά, η Ερεντίζ Ατασού είπε για τις τρεις υπέροχες μέρες που πέρασε στην Ελλάδα, όπου γράφτηκαν τα καλύτερα λόγια για το βιβλίο της. «Οι συγγραφείς είναι πολύπλοκα πλάσματα, που κρύβουν πολλές πλευρές. Εγώ επιλέγω να γράφω μέσα από τη φεμινιστική πλευρά. Γιατί για να επισημανθούν όσα θίγει, ο συγγραφέας πρέπει να τα ζήσει, να τα ενσωματώσει και να περάσουν στα γραπτά του». Η Ερεντίζ Ατασού μίλησε για τη θέση της γυναίκας στη χώρα της, για τα πολλαπλά προβλήματα που αντιμετωπίζει, για την προσπάθειά της να αυτονομηθεί και να αυτοκαθοριστεί. Δύο βιβλία και δύο συγγραφείς από δύο γειτονικές περιοχές.