ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

«Αθήνα – Σπάρτη» στη Ν. Υόρκη

Η σκηνή έχει ως εξής: στη δημοσιογραφική παρουσίαση της έκθεσης Αθήνα – Σπάρτη που εγκαινιάστηκε χθες από τον υπουργό Πολιτισμού Γιώργο Βουλγαράκη στο Ωνάσειο Πολιτιστικό Κέντρο στη Νέα Υόρκη, ένας Αμερικανός δημοσιογράφος συμμετέχει σε ζωηρό πηγαδάκι με αντικείμενο την ίδια την έκθεση. Ο διευθυντής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και επιμελητής της έκθεσης, Νίκος Καλτσάς, λύνει απορίες. Εμείς ακούμε μόνο την ερώτηση του Αμερικανού συναδέλφου: «Τι επιπέδου είναι η σημερινή καλλιτεχνική παραγωγή στη Σπάρτη;»

Να μια διαδεδομένη παρεξήγηση. Παρασυρμένοι από την αρχαία ιστορία και τους ανταγωνισμούς ανάμεσα στις δύο μεγάλες πόλεις του αρχαίου ελληνικού κόσμου, πολλοί ξένοι, μη εξοικειωμένοι με τη σύγχρονη πραγματικότητα της χώρας μας, υποθέτουν ότι η Σπάρτη του 2006 εξελίχθηκε φυσιολογικά σ’ ένα σημαντικό αστικό κέντρο. Αλλά, ούτως ή άλλως, αυτή είναι μια έκθεση που παίζει πολύ με τις παρεξηγήσεις. Κλονίζει βαθιά ριζωμένες πεποιθήσεις. Η νούμερο ένα; Οτι η Σπάρτη ανέπτυξε μια καθαρά μιλιταριστική κουλτούρα από την οποία απουσίαζαν εντελώς η καλλιτεχνική δημιουργία και ο πολιτισμός. Δεν ήταν έτσι;

Παράλληλη αφήγηση

Δεν ήταν καθόλου έτσι. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα της έκθεσης. Μπορεί η Αθήνα να είναι κυρίαρχη, αλλά ρίξτε μια ματιά και τι γινόταν στη Σπάρτη. Δίπλα στα απαράμιλλης καλλιτεχνικής αξίας αττικά έργα, βρίσκουν τη θέση τους τα μικρά ή μεγάλα επιτεύγματα της λακωνικής τέχνης. Ρίξτε μια ματιά, για παράδειγμα, σε ένα χάλκινο ειδώλιο της περιόδου 525-500 π.Χ., το οποίο αναπαριστά μια νεαρή δρομέα σε κίνηση, με ιδιαίτερα εκφραστικό πρόσωπο, μακριά κυματιστά μαλλιά και όμορφο αθλητικό σώμα. Προσέξτε τη σπάνια πήλινη λακωνική κύλικα από το 560 π.Χ. με τον πλούσιο βασιλιά Αρκεσίλα της Κυρήνης να επιβλέπει το ζύγισμα και το δεμάτισμα ενός αρχαίου και πολύτιμου ιαματικού βοτάνου.

Είναι μια γοητευτική, παράλληλη αφήγηση που εξελίσσεται μέσα από τρεις διαφορετικές ενότητες. Και παρακολουθεί την πολιτιστική, πολιτική και οικονομική ιστορία των δύο σημαντικότερων πόλεων-κρατών της Αρχαίας Ελλάδας από τον 8ο ώς τον 5ο αι. π.Χ.

Ενδιαφέρουσα σύγκριση

Μια ενδιαφέρουσα παρατήρηση: αν και η Σπάρτη δεν έχει να παρουσιάσει τις μνημειακές κατασκευές των Αθηναίων, τα πήγε πολύ καλά σε άλλους τομείς, όπως ήταν η μεταλλοτεχνία, η κεραμική και η μικροτεχνία. Παρά τον πλούτο των εκθεμάτων (συνολικά 289) δεν υπάρχει εκείνη η γνωστική αίσθηση ασφυξίας, που χαρακτηρίζει εκθέσεις με πολλά αντικείμενα σε σχετικά περιορισμένο χώρο. Αριστοτεχνικό στήσιμο, κατά πρώτον, και εξαιρετικής ομορφιάς εκθέματα, πολλά εκ των οποίων βγαίνουν για πρώτη φορά από την Ελλάδα, όπως τόνισε και ο πρόεδρος του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης, Αντώνης Παπαδημητρίου. Είναι μια έκθεση, που κατ’ αρχήν απευθύνεται στον μέσο Νεοϋορκέζο, τόνισε ο ίδιος λίγο αργότερα, παρόντος του κ. Βουλγαράκη και της βουλευτού του ΠΑΣΟΚ, Αννας Διαμαντοπούλου.

Σημαντικός ο κατάλογος

Παράλληλο, αλλά όχι μικρότερης σημασίας επίτευγμα, ο κατάλογος της έκθεσης που συγκέντρωσε επιστημονικές κεφαλές απ’ όλο τον κόσμο. Τον Απρίλιο θα ακολουθήσει διεθνές επιστημονικό συνέδριο, ενώ κατά τη διάρκεια της έκθεσης (έως τις 12 Μαΐου 2007) έχουν προγραμματιστεί δραματοποιημένες αναγνώσεις των έργων «Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου» του Θουκυδίδη, και «Πέρσες» του Αισχύλου από επαγγελματίες ηθοποιούς.