ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Σε γυναίκα ζωγράφο το βραβείο Τέρνερ

Το βραβείο Τέρνερ, από τη δημιουργία του το 1984 μέχρι σήμερα, είναι συνδεδεμένο κυρίως με τη λέξη δημοσιότητα. Νικητές και υποψήφιοι έχουν περάσει από το κόσκινο του Τύπου, την αμφισβήτηση των κριτικών, τη χλεύη των εχθρών της σύγχρονης τέχνης, το φλερτ των ισχυρών συλλεκτών. Κάποιοι από τους καλλιτέχνες όπως ο Ντέιμιεν Χιρστ και η Τρέισι Εμιν έγιναν αστέρες της New British Art. Αλλοι χάθηκαν από το προσκήνιο. Ολοι τους πάντως συζητήθηκαν.

Η φετινή νικήτρια, της οποίας το όνομα ανακοινώθηκε προχθές, δεν πρόκειται πάντως να απασχολήσει τα ΜΜΕ για την εκκεντρική εμφάνιση ή τις ακραίες δημιουργίες της, όπως τα προηγούμενα χρόνια. Υπενθυμίζουμε ότι το 2003 ο κεραμίστας Γκρέισον Πέρι είχε εμφανιστεί στην τελετή βράβευσής του φορώντας μοβ φόρεμα και κορδέλα στα μαλλιά. Τίποτα απ’ όλα αυτά δεν ισχύει για την 40χρονη Γερμανίδα Τόμα Αμπντς. Το φαβορί των υποψηφίων και νικήτρια του 2006 ζει μόνιμα στη Βρετανία και μοιάζει με το κορίτσι της διπλανής πόρτας. Είναι όμως η πρώτη φορά που το βραβείο αποσπά γυναίκα και μάλιστα ζωγράφος.

Θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι η ζωγραφική παίρνει τη γλυκιά εκδίκησή της έπειτα από πολλά χρόνια όπου ήταν εξοστρακισμένη από τα μεγάλα μουσεία, τις ιδιωτικές συλλογές και το αστραφτερό εικαστικό στερέωμα; Ακόμα χειρότερα, θα μπορούσε κάποιος να αναρωτηθεί για το αν ο θεσμός που ίδρυσε η Tate σε συνεργασία με συλλέκτες όπως ο Τσαρλς Σαάτσι άλλαξε ρότα, αφήνοντας στο περιθώριο ό,τι προέβαλε ως πρωτοπόρο και αυθεντικό; Καλύτερα να μη βιαζόμαστε.

Η Αμπντς κάνει πίνακες μικρών διαστάσεων (48×38 εκατοστά) με αφαιρετικά θέματα. Απλώνει επάλληλα στρώματα χρώματος παντρεύοντας πειθαρχία και ένστικτο. Στη βράβευσή της, παρέλαβε το βραβείο (χρηματικό ποσό 37.500 ευρώ) από τα χέρια της Γιόκο Ονο και έσπευσε να ξεκαθαρίσει τα πράγματα: «Δεν ενδιαφέρομαι μονάχα για τη ζωγραφική. Δεν εκπροσωπώ τους ζωγράφους. Μου αρέσουν και άλλες εκφράσεις της καλλιτεχνικής δημιουργίας».

Πριν προλάβει, πάντως, η χαμηλόφωνη και προσγειωμένη Αμπντς να χαρεί τη δημοσιότητα που της αναλογούσε, ένα μέλος της κριτικής επιτροπής, η δημοσιογράφος της εφημερίδας «Ομπσέρβερ», Λιν Μπάρμπερ είχε καταφέρει να κλέψει την παράσταση. Σε άρθρο της (που αναδημοσίευσε η «Κ» στις 15/10/06) είχε εκφραστεί αρνητικά για τη διαδικασία επιλογής των υποψηφίων του Τέρνερ, αλλά και για το επίπεδο της σύγχρονης τέχνης σήμερα. Εφτασε μάλιστα να αναρωτηθεί αν είναι όλα στημένα. Τουλάχιστον φέτος, δεν θα μαζέψουν τα έργα οι καθαρίστριες νομίζοντας ότι είναι σκουπίδια. (Ναι, έχει συμβεί και αυτό στο παρελθόν…)