ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Ενα διαφορετικό πορτρέτο της Μαρίας Αντουανέτας

Τη Μαρία Αντουανέτα τη γνωρίζουμε κυρίως από τη γνωστή φράση που της αποδίδεται με το παντεσπάνι. Η ιστορικός, δοκιμιογράφος και βιογράφος ιστορικών προσωπικοτήτων Αντόνια Φρέιζερ (σύζυγος του συγγραφέα και νομπελίστα Χάρολντ Πίντερ) δίνει ένα διαφορετικό πορτρέτο της τελευταίας βασίλισσας της Γαλλίας και περιγράφει με παραστατικό τρόπο το ταξίδι μιας νέας γυναίκας από την πατρίδα της σε μια νέα χώρα, από την εφηβεία στην ωριμότητα. Το βιβλίο «Μαρία Αντουανέτα – Το ταξίδι» θα κυκλοφορήσει στις 18 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις «Μέδουσα/Σέλας Εκδοτική» και στις σελίδες του στηρίχτηκε η σκηνοθέτις Σοφία Κόπολα για την ταινία της «Αντουανέτα», που θα προβληθεί στην Ελλάδα τους πρώτους μήνες του 2007. Από τον πρόλογο κιόλας, η Αντόνια Φρέιζερ σπεύδει να αποκαταστήσει την αλήθεια σχετικά με το παντεσπάνι. «Στο πλαίσιο της προσπάθειάς μας να αποτυπώσω πιστά αυτό το ταξίδι, έτρεφα πάντα την ελπίδα να αποκαλύψω τις αισχρές διαστρεβλώσεις και τους μύθους που περιέβαλλαν το όνομά της. Ο πιο διαδεδομένος από αυτούς αφορά τη φράση «Ας φάνε παντεσπάνι», που υποτίθεται ότι απηύθυνε στους φτωχούς. Για πρώτη φορά αυτή η ιστορία ειπώθηκε για την Ισπανίδα πριγκίπισσα που παντρεύτηκε τον Λουδοβίκο ΙΕ΄, εκατό χρόνια πριν από την άφιξη της Μαρίας Αντουανέτας στη Γαλλία. Στη συνέχεια αποδόθηκε σε διάφορους άλλους πρίγκιπες στη διάρκεια του 18ου αιώνα. Σαν βολικό δημοσιογραφικό κλισέ μπορεί να μην πεθάνει ποτέ. Ωστόσο, όχι μόνο εξ αρχής αποδόθηκε λανθασμένα στη Μαρία Αντουανέτα, αλλά και μια τέτοια αχαρακτήριστη συμπεριφορά δεν ταίριαζε καθόλου στο χαρακτήρα της. Η κατά παλιομοδίτικο τρόπο φιλάνθρωπος Μαρία Αντουανέτα μάλλον θα ήταν η πρώτη που θα έσπευδε αυθόρμητα να δώσει το δικό της ψωμί (ή παντεσπάνι) στους εξαθλιωμένους από την πείνα φτωχούς. Οσον αφορά την ερωτική της ζωή -αχόρταγη ερωμένη; Ακόλαστη λεσβία; – προσπάθησα να απευθυνθώ στην κοινή λογική σε ένα πεδίο όπου για πάντα θα κυριαρχούν οι εικασίες». Το βιβλίο ήδη τιμήθηκε με το λογοτεχνικό βραβείο Enid McLeod, και λίγες μέρες πριν κυκλοφορήσει παίρνουμε μια μικρή γεύση του περιεχομένου του, για μια γνωστή-άγνωστη βασίλισσα της Ευρώπης. «Το κοριτσίστικο γέλιο των πρώτων της χρόνων στη Γαλλία δεν είχε χαθεί. Αλλά όπως ο πρίγκιπας Ντε Λίνιε παρατήρησε, «οι μεγάλες βασίλισσες της ιστορίας» δεν γελούσαν. Ακόμα και αυτοί που θαύμαζαν τη Μαρία Αντουανέτα δεν αρνούνταν ότι είχε αυτό το ασεβές πνεύμα, το οποίο είχε αμυντική προέλευση. «Η ευθυμία τού χαρακτήρα της οδήγησε σε περιπαικτική συμπεριφορά», έγραψε ο κόμης ντε Λα Μαρκ, κι αυτό ήταν ελάττωμα για μια βασίλισσα, ειδικά τη στιγμή που οι γύρω της ενθάρρυναν την επιθυμία της να φέρεται κατ’ αυτόν τον τρόπο. Ιδιαίτερα οι μεγαλύτερης ηλικίας γυναίκες της Αυλής ένιωθαν προσβεβλημένες. Η Μαρία Αντουανέτα, που είχε χαρακτηριστεί moqueuse (πειραχτήρι), θα έπρεπε ίσως να λάβει υπόψη της το ρητό: «Οι νεότερες γυναίκες δεν πρέπει να κάνουν τις μεγαλύτερες να θυμώνουν, γιατί αυτές διαμορφώνουν τη φήμη τους»».