ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Ροκ νύχτες στην Αθήνα από την Ουκρανία

Πώς είναι οι γνώσεις σας γύρω από το ουκρανικό ροκ; Φτωχές, να υποθέσουμε. Λοιπόν, τη Δευτέρα το βράδυ, στις 24 Σεπτεμβρίου, θα έχετε τη σπάνια ευκαιρία, εφόσον σας ενδιαφέρει, να πάρετε μια γερή γεύση από ουκρανικό ροκ: εκείνο το βράδυ εμφανίζεται στο θέατρο του Λυκαβηττού μία από τις πλέον δημοφιλείς ροκ μπάντες, όχι μόνο στην Ουκρανία αλλά και στη Ρωσία, και γενικά στις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ενωσης. Πρόκειται για τους Okean Elzy και η αθηναϊκή συναυλία τους θα αποτελέσει τον πρώτο σταθμό στην παγκόσμια περιοδεία του συγκροτήματος (με τον τίτλο «Ya yidu do domu» – Επιστρέφω σπίτι).

Οι Okean Elzy σχηματίστηκαν το 1994 στην πόλη Λβιβ της Ουκρανίας και έως σήμερα έχουν κυκλοφορήσει δέκα άλμπουμ, τα περισσότερα από τα οποία είναι πλατινένια. Η μπάντα αποτελείται από τους: Σβιατοσλάβ Βακαρτσούκ (τραγούδι), Πέτρο Τσερνιάβσκι (κιθάρα), Ντένις Ντούντκο (μπάσο), Μίλος (πιάνο) και Ντένις Χλίνιν (ντραμς). Ειδικά ο Σ. Βακαρτσούκ, ηγετική φυσιογνωμία των Okean Elzy, θεωρείται ένας από τους πιο επιτυχημένους μουσικούς στην Ουκρανία (και με πτυχίο στη θεωρητική φυσική). Χάρη στην ηλεκτρονική αλληλογραφία, είχαμε μια σύντομη επικοινωνία με τον Ουκρανό μουσικό, εν όψει της επικείμενης εμφάνισής του και της μπάντας του στην Αθήνα. Η πρώτη μας ερώτηση αφορούσε στα πρώτα, αθώα χρόνια της ίδρυσης του συγκροτήματος. «Μας ένωσε η αγάπη για τη μουσική! Σε όλους μας άρεσαν οι Beatles και η παλιά καλή αγγλική ροκ μουσική. Δεν σχεδιάζαμε τίποτα, απλά παίζαμε γιατί αυτό μας άρεσε να κάνουμε. Ζούσαμε με το να παίζουμε, πειραματιζόμασταν, μαλώναμε, και το βράδυ παίζαμε σε κάποιο κλαμπ. Κανένας μας δεν σκεφτόταν τι θα γίνει αύριο με μας».

«Ακούμε τη σιωπή»

Ο Βακαρτσούκ μάς λέει ότι, εκτός από το ροκ της Δύσης, βασική και βαθύτατη επιρροή του ήταν πάντα η παραδοσιακή Ουκρανική μουσική. «Οι αποχρώσεις της δεν περιγράφονται και δεν συγκρίνονται με τίποτα». Γεννημένος το 1975, όπως και τα άλλα μέλη του γκρουπ έχουν γεννηθεί μέσα στη δεκαετία του ’70, θυμάται καλά τις δύσκολες μέρες υπό το σοβιετικό καθεστώς. Ακουγε ως έφηβος την «απαγορευμένη δυτική μουσική;» Τι άλλαξε μετά το 1991 για τους Ουκρανούς ροκάδες; «Ο καθένας μας άκουγε ό,τι του έκανε κέφι. Κάποιοι ασχολούνταν με τη σοβιετική μουσική αγορά, άλλοι στρεφόντουσαν προς τη Δύση, άλλοι κάνανε συνδυασμό και των δυο. Ο «αέρας της αλλαγής» όμως ήταν αυτό ακριβώς που επιθυμούσαμε: αυτά που προηγουμένως ήταν απαγορευμένα, τώρα επιτρέπονταν. Βεβαίως, αυτός ο «αέρας» έφερε μαζί του και καλά και άσχημα πράγματα. Ωστόσο, αυξήθηκαν τα διάφορα είδη και στυλ μουσικής, προσανατολισμών κ.λπ.».

Και οι Okean Elzy, τι στυλ μουσικής παίζουν; «Ποτέ δεν προβληματιστήκαμε πάνω στο στυλ της μουσικής που παίζουμε, αν όμως είναι σημαντικό να δώσουμε ένα όνομα, πείτε το Ουκρανικό Ροκ! Βέβαια, από το ’94 έχουν αλλάξει πολλά. Ημαστε πιο νέοι, καταλαβαίναμε λιγότερα και πηγαίναμε στα τυφλά. Από τότε μάθαμε να ακούμε όχι μόνο ήχους αλλά και τη σιωπή».

Και οι στίχοι των τραγουδιών; Ο Βακαρτσούκ είναι σαφής: «Νομίζω πως για τους Okean Elzy ο στίχος και η μουσική είναι ένα. Ολα τα θέματα των τραγουδιών μας είναι απλά γεγονότα της ζωής. Σαν σκηνές από ταινία». Αυτά μας είπε ο τραγουδιστής των Okean Elzy. Τι λένε όμως άνθρωποι που ακούν τη μουσική τους; Η Γκαλίνα Κάκος είναι από την Ουκρανία και ζει στη χώρα μας. Ο σύζυγός της είναι Ελληνας και η ίδια πρόεδρος του συλλόγου «Ελληνοουκρανική σκέψη». Επί οκτώ συναπτά έτη εργάστηκε στη χώρα μας ως ανταποκρίτρια της Ουκρανίας. Αγαπάει τους Okean Elzy, όχι μόνο για τη μουσική τους, αλλά και διότι προέρχονται από την ίδια πόλη: το Λβoβ. «Οι Okean Elzy είναι ένα σύμβολο της σύγχρονης ανεξάρτητης Ουκρανίας», μας λέει. «Εως το 1991, η κουλτούρα της ΕΣΣΔ ήταν ένα μωσαϊκό από πολλές διαφορετικές κουλτούρες άλλων χωρών. Οσοι ήθελαν να κάνουν καλλιτεχνική καριέρα πήγαιναν στη Μόσχα, που ήταν το «κέντρο». Μετά το ’91, οι χώρες αυτές, όπως και η Ουκρανία, βγήκαν «αποκεφαλισμένες». Σιγά σιγά όμως άρχισαν να ξεπηδάνε διάφορες φωνές που άρθρωναν τον λόγο της χώρας τους. Οι Okean Elzy είναι μια τέτοια περίπτωση. Τραγουδούν για την καθημερινότητα στην Ουκρανία, καταγράφουν την εποχή του, και μάλιστα σε ουκρανικούς στίχους. Συνήθως, για να κάνεις καριέρα έπρεπε να χρησιμοποιείς ρωσικούς στίχους. Ωστόσο, το γκρουπ έγινε πολύ δημοφιλές και στη Ρωσία. Γέμισαν με 40.000 κόσμο ένα κεντρικό στάδιο στη Μόσχα. Ειδικά ο αρχηγός τους, ο Βακαρτσούκ, κατεβαίνει ως υποψήφιος βουλευτής στις επόμενες, πρόωρες βουλευτικές εκλογές, που θα γίνουν στην Ουκρανία στις 30 Σεπτεμβρίου» – δηλαδή, μία μόλις εβδομάδα μετά τη συναυλία του γκρουπ στην Αθήνα!

Οι ρωσόφωνοι στην Ελλάδα

Οταν μας ήρθε το δελτίο Τύπου με την αναγγελία της συναυλίας του συγκροτήματος στη χώρα μας, διαβάσαμε μεταξύ των άλλων ότι «το ρωσόφωνο κοινό στην Ελλάδα είναι πολύ μεγάλο. Πάνω από 600.000 ρωσόφωνοι ζουν και εργάζονται στη χώρα μας». Ρωτούμε την Γκαλίνα Κάκος αν αυτό το νούμερο είναι υπερβολικό. «Οχι, καθόλου», αποκρίνεται κατηγορηματικά. «Στην Ελλάδα σήμερα ζούν επίσημα, με πράσινη κάρτα, 17.000 Ουκρανοί. Στην πραγματικότητα είναι γύρω στα 160.000 άτομα. Σε αυτά θα πρέπει να προσθέσουμε τους 150.000 περίπου Ρωσοπόντιους και ανθρώπους από άλλες χώρες της πρώην ΕΣΣΔ. Νομίζω ότι μπορούμε να μιλάμε με ασφάλεια για 500.000 ρωσόφωνους». Και ποια είναι η άποψη μιας Ρωσίδας; Η Λένα Σαρτόρι είναι γεννημένη στη Ρωσία. Εχει σπουδάσει φιλολογία και εδώ και λίγα χρόνια ζει στη χώρα μας, κάνοντας το διδακτορικό της πάνω στο ελληνικό φιλολογικό περιοδικό της δεκαετίας του ’30, «Το Τρίτο Μάτι». Η Λένα γνωρίζει πολύ καλά τους Okean Elzy. «Μέσα στη δεκαετία του ’90, η Ουκρανία έκανε ένα «μπαμ» με πολλά ροκ συγκροτήματα, τα οποία ακούγονται πολύ και στη Ρωσία – παρότι τραγουδάνε στα ουκρανικά». Η Λένα ξεχωρίζει, εκτός από τους Okean Elzy και ένα άλλο γκρουπ, τους Vopli Zidopliasova. «Εμφανίστηκαν σχεδόν ταυτόχρονα. Η διαφορά τους είναι ότι οι Okean Elzy παίζουν πιο mainstream πράγματα, επηρεασμένοι από την britpop, τόσο στη μουσική τους όσο και στα βίντεο κλιπ τους. Οι Vopli είναι πιο «καλλιτεχνικοί», πιο «ψαγμένοι». Και τα δύο αυτά γκρουπ αρέσουν πολύ και στη Ρωσία και σε χώρες της πρώην ΕΣΣΔ».