ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Το στοίχημα του Κάουφμαν

Είναι κοινό μυστικό ότι στο πρόσωπο του Γιόνας Κάουφμαν οι Γερμανοί φιλόμουσοι αλλά και οι δισκογραφικές εταιρείες βλέπουν επιτέλους έναν Γερμανό ηρωικό τενόρο ικανό για το «εθνικό» ρεπερτόριο. Μόλις ο σκηνικά ελκυστικός Κάουφμαν εγκατέλειψε τους ελαφρούς λυρικούς ρόλους που τον ανέδειξαν, το φεστιβάλ του Μπαϊρόιτ έσπευσε να τον αξιοποιήσει, προτείνοντας να αναλάβει του χρόνου τον «Λόενγκριν» σε νέα παραγωγή. «Κλέβοντας» την πρωτιά αλλά ταυτόχρονα προσφέροντας την ευκαιρία για μία «γενική δοκιμή» υψηλότατου επιπέδου, η Κρατική Οπερα της Βαυαρίας του προσέφερε τον περασμένο Ιούλιο τον ίδιο ρόλο επίσης σε νέα παραγωγή. Ομως, αν για την ελληνικής καταγωγής Ελζα των παραστάσεων, τη λαμπερή υψίφωνο Ανια Χαρτέρος, όλα πήγαν άριστα, απέναντι στον Κάουφμαν οι κριτικοί στάθηκαν επιφυλακτικοί, μιλώντας για εμφανή βιασμό της φωνής του σε μεγέθη των οποίων ακόμα δεν διαθέτει τις διαστάσεις.

Τσβέντεν και Μπίσκοφ

Την ίδια στιγμή βλέπουν το φως δύο δισκογραφικές παραγωγές από τις εταιρείες Quattro live και Haenssler, που επιβεβαιώνουν την εξέχουσα θέση δύο άλλων τραγουδιστών στο ίδιο ρεπερτόριο. Στην πρώτη, καταγραφή συναυλιακής απόδοσης του έργου τον Φεβρουάριο του 2008 στην Κονσέρτχεμπαου του Αμστερνταμ, ο Ολλανδός αρχιμουσικός Γιάαπ βαν Τσβέντεν έχει ως πρωταγωνιστή τον επίσης Γερμανό Κλάους Φλόριαν Φογκτ, που πρόσφατα έχει ερμηνεύσει με επιτυχία τον Λόενγκριν σε Βερολίνο, Βιέννη, Μιλάνο, Νέα Υόρκη αλλά όχι στο Μπαϊρόιτ.

Στη δεύτερη, ο Ρώσος Σέμιον Μπίσκοφ διευθύνει την ορχήστρα της Ραδιοφωνίας της Δυτικής Γερμανίας και έχει ως Λόενγκριν τον Νοτιοαφρικανό τενόρο Γιόχαν Μπότα, εδώ και χρόνια εξοικειωμένο με τον Βάγκνερ. Οι δύο ερμηνείες δεν θα μπορούσαν να διαφέρουν περισσότερο.

Οι δύο ερμηνείες

Ο Βαν Τσβέντεν ακολουθεί την κεντροευρωπαϊκή παράδοση, στηρίζει τις συμφωνικές ποιότητες της γραφής του Βάγκνερ και επενδύει στην ψυχαναλυτική διάσταση της μουσικής. Ο Μπίσκοφ είναι πιο έντονα θεατρικός, παράφορος στις εκρήξεις του, αλλά παραμένει κυρίως αφηγηματικός. Και οι δύο διατηρούν αμείωτη την ένταση της μουσικής μέχρι τέλους. Ο Φογκτ, με υπέροχα λυρική, ανδρόγυνη φωνή, αποδίδει έναν ποιητικό, αιθέριο Λόενγκριν, πλάσμα ενός άλλου κόσμου, που όμως δεν υπολείπεται σε ισχύ στα μεγάλα σύνολα. Η φωνή του Μπότα είναι ηρωική, το τραγούδι του αβίαστα αγέρωχο γνωρίζει εκλεπτύνσεις και τρυφερότερες αποχρώσεις όπου απαιτείται.

Και οι δύο έχουν στο πλευρό τους άριστους συμπρωταγωνιστές. Η Αννε Σβάνεβιλμς και η Αντριέν Πιετσόνκα είναι ονειρικές στον ρόλο της Ελζας, η Μάριαν Κορνέτι είναι θυελλώδης Ορτρουντ, η Πέτρα Λανγκ δαιμονική, ο Αϊκε Βιλμ Σούλτε πειστικός Τέλραμουντ, ο Φαλκ Στρούκμαν σπηλαιώδης. Δύσκολη η επιλογή και ακόμα πιο δύσκολα τα πράγματα για τον Κάουφμαν.