ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Χιούμορ: οδηγίες χρήσης

«Το να αναλύεις το χιούμορ είναι σαν να κάνεις ανατομία σε βάτραχο. Ενδιαφέρει ελάχιστους, ενώ ο βάτραχος πεθαίνει αμέσως». Τον αφορισμό του Αμερικανού συγγραφέα E. B. White παραθέτει στην εισαγωγή του βιβλίου «And Here’s the Kicker. Conversations with 21 Top Humor Writers on Their Craft» ο Mike Sacks, μέλος της συντακτικής επιτροπής του περιοδικού Vanity Fair, ο οποίος το έχει επιμεληθεί. Μια πολύ ενδιαφέρουσα συλλογή συνεντεύξεων και συνομιλιών με είκοσι έναν από τους σημαντικότερους σύγχρονους αγγλόφωνους χιουμορίστες. Το βιβλίο κυκλοφόρησε μέσα στο 2009 στις ΗΠΑ από τις εκδόσεις Writer’s Digest Books (σελ. 342) και αποτελεί μια πρώτης τάξης αφορμή για γνωριμία με συγγραφείς, σεναριογράφους και stand up κωμικούς, με τις τεχνικές και τα μυστικά τους, τη φιλοσοφία και τις επιρροές τους. Οι πολύ ζωντανές αυτές συζητήσεις είναι ακόμα ιστορίες ζωής και είναι βέβαια γεμάτες χιούμορ αλλά και με εξαιρετικό ανεκδοτολογικό υλικό πάνω σε ταινίες και τηλεοπτικά σόου που έγραψαν ιστορία.

Ποιους περιλαμβάνει η έκδοση; Τον σεναριογράφο Μάρσαλ Μπρίκμαν, συνεργάτη του Γούντι Αλεν σε ταινίες όπως «Νευρικός Εραστής», «Μανχάταν» κ.ά. Ο Μπρίκμαν συμμετείχε και σε ιστορικά τηλεοπτικά σόου («The Tonight Show», «The Muppet Show»). Ακόμα: τον αγαπητό στο ελληνικό κοινό Ντέιβιντ Σεντάρις, τα βιβλία του οποίου κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Μελάνι. Ο Σεντάρις έγινε γνωστός για τα χιουμοριστικά αφηγήματά του μέσα από το περιοδικό The New Yorker. Εχουμε ακόμα τον Μπακ Χένρι, σεναριογράφο των ταινιών «Κατς-22», «Ο πρωτάρης» και «Ετοιμη για όλα». Τον Χάρολντ Ράμις, σεναριογράφο της «Ημέρας της Μαρμότας» και του «Τρελού θηριοτροφείου». Τους Τζορτζ Μάιερ («The Simpsons»), Τζακ Χάντεϊ («Saturday Night Live»), Λάρι Γκέλμπαρτ («ΜΑSΗ», «Τούτσι»), Μέριλ Μάρκοου («Late Night with David Letterman») και, μεταξύ άλλων ακόμα, τον Νταν Μέιζερ, μόνιμο συνεργάτη του Σάσα Μπάρον Κοέν, του κεντρικού πρωταγωνιστή (και συνσεναριογράφου) των ταινιών «Μπόρατ», «Μπρούνο» κ.ά.

Τριάντα έξι φορές

Η αφήγηση του Μέιζερ περιλαμβάνει πολλά και άγνωστα (και ξεκαρδιστικά) «ντεσού» από τα επεισοδιακά γυρίσματα του «Μπόρατ» και του «Μπρούνο», για το πώς γνωρίστηκε με τον Κοέν στο πανεπιστήμιο, ενώ γίνονται εκτενείς αναφορές στο πώς δουλεύει μαζί με τον Κοέν, πώς πλάθουν τους εξωφρενικούς αυτούς χαρακτήρες και άλλα πολλά. Ενδεικτικά, να αναφέρουμε ότι κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων του «Μπόρατ» ο Κοέν συνελήφθη από Αμερικανούς αστυνομικούς… τριάντα έξι φορές – στο Ντάλας δέχθηκαν και την επίσκεψη πρακτόρων του FΒΙ.

Η συνομιλία με τον Μάρσαλ Μπρίκμαν έχει βέβαια ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς αποκαλύπτει πολλά πάνω στο πώς αντιμετωπίζει το χιούμορ, τη «δολοφονική» ατάκα ο Γούντι Αλεν. Περιγράφει πώς μετά τον «Υπναρά» αποφάσισαν από κοινού να κάνουν κάτι τελείως διαφορετικό, κάτι «λογοτεχνικό» – κι αυτό το κάτι έγινε μετά ο θρυλικός «Νευρικός εραστής».

Από την άλλη, ο Σεντάρις επιμένει ότι αυτό που κάνει τον ίδιο να γελάει δεν είναι το αστείο ή το ανέκδοτο καθαυτό όσο η επιλογή των λέξεων. «Οι περισσότεροι νομίζουν ότι αφηγούμαστε μια αστεία ιστορία σε ένα μαγνητόφωνο και μετά κάνουμε απομαγνητοφώνηση. Δεν σκέφτονται ότι πρέπει να επιλέξουμε την τάδε λέξη αντί για κάποια άλλη».

Να μην παραλείψουμε να αναφέρουμε ότι μεταξύ των συνεντεύξεων αυτών παρεμβάλλονται συμβουλές και οδηγίες προς νέους κωμικούς συγγραφείς.