ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΑΠΟΨΗ : Καίριο κριτήριο οι πολιτικές θέσεις

Ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές τιμήθηκε με το Βραβείο Νομπέλ Λογοτεχνίας το 1982, όταν ήταν πενήντα πέντε χρονών. Σχεδόν τριάντα χρόνια αργότερα, με το ίδιο βραβείο τιμήθηκε ο Νοτιοαμερικανός συνάδελφός του Μάριο Βάργκας Λιόσα. Η αναμονή του Λιόσα οφείλεται όχι στο γεγονός ότι έχει μικρότερο συγγραφικό ταλέντο -πολλοί θεωρούν ότι στο σύνολό του, το έργο του είναι ανώτερο από εκείνο του Μαρκές- αλλά από τον συστηματικά πολιτικό χαρακτήρα του σκεπτικού που ακολουθεί η Επιτροπή. Ο συσχετισμός του Λιόσα με νεοφιλελεύθερες πολιτικές τον καταδικάζει στα μάτια των μελών της Επιτροπής, που είναι ακραία αντιαμερικανοί.

Τα τελευταία τριάντα πέντε χρόνια είχαμε μόλις δύο βραβευμένους με το Νομπέλ Λογοτεχνίας από τις ΗΠΑ: τον Σολ Μπέλοου και την Τόνι Μόρισον. Το γεγονός ότι δεν το πήρε ο Απντάικ συνιστά σκάνδαλο. Η συνεχής περιφρόνηση του Φίλιπ Ροθ είναι ακόμα μεγαλύτερη ντροπή.

Ο Οράτιος Ενγκνταλ, μόνιμος γραμματέας της Κριτικής Επιτροπής, δήλωσε το 2008 ότι οι Αμερικανοί συγγραφείς είναι «πολύ απομονωμένοι και αδαείς για να καταφέρουν να αμφισβητήσουν την Ευρώπη ως πυρήνα του λογοτεχνικού κόσμου».

Πρέπει να διαβάσει το τελευταίο αριστούργημα του Ροθ, το «Νέμεσις», για να δει πόσο λάθος έχει. Οι Αμερικανοί συγγραφείς πάντοτε κατάφερναν να γράφουν για την Αμερική και ταυτόχρονα για τον κόσμο. Η εξαιρετική αφήγηση του Ροθ σχετικά με την επιδημία πολιομυελίτιδας στο Νιου Τζέρζι κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου είναι μεταφορά για το Ολοκαύτωμα κι εκπληκτικός στοχασμός πάνω στη θρησκεία.

Οφείλουμε να αναγνωρίσουμε το ηθικό ανάστημα της Επιτροπής, με τις αποφάσεις της όμως μειώνει την απήχηση του βραβείου. Για κάθε Κουτσί υπάρχει ένας Λε Κλεζιό, για κάθε Μαρκές μια Χέρτα Μίλερ. Η λογοτεχνία είναι πολιτική, όμως η πολιτική πίσω από τη λογοτεχνία δεν θα έπρεπε να συνιστά κριτήριο αξιολόγησής της.

* Ο Alex Preston είναι συγγραφέας του βιβλίου «This Bleeding City» (εκδ. Faber & Faber), το οποίο θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος το 2011.