ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Η… αναβίωση της Βαβέλ στην Καλαμάτα

Ηταν πριν από μερικά χρόνια που γνωρίσαμε για πρώτη φορά στην Ελλάδα, στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας (2007), μια νέα ιδιοφυΐα του σύγχρονου χορού. Τον Σίντι Λάρμπι Τσερκάουι, ένα χορογράφος που τότε βρισκόταν ακριβώς στο στάδιο λίγο πριν από την απογείωσή του. Σήμερα, ο μόλις 35 χρόνων Φλαμανδομαροκινός χορογράφος, που έχει ως βάση την Αμβέρσα, την πόλη όπου γεννήθηκε, είναι ένα από τα πιο πολυσυζητημένα ονόματα του χορού διεθνώς.

Στην Καλαμάτα, το 2007, είχαμε δει το καθηλωτικό «Myth», δεύτερο έργο μιας τριλογίας που επρόκειτο να ολοκληρωθεί. Τώρα, ως έναρξη του φετινού 17ου Διεθνούς Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας στις 14 και 15 του μήνα, στο Αμφιθέατρο του Κάστρου, θα δούμε το τελευταίο έργο της τριλογίας, το «Babel (words)».

«Ενα αφιέρωμα στον σύγχρονο κόσμο, όπου η απελπισία και η αισιοδοξία προσπαθούν να ισορροπήσουν», έγραφαν οι κριτικές αμέσως μετά την παγκόσμια πρεμιέρα του, τον Απρίλιο του 2010, στις Βρυξέλλες. Και είναι αυτή η βαθυστόχαστη και ταυτόχρονα ανθρώπινη παράσταση που επέλεξε σοφά η Βίκυ Μαραγκοπούλου, καλλιτεχνική διευθύντρια του Διεθνούς Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας, να σημαδέψει την αρχή της φετινής διοργάνωσης, τονίζοντας την αναγκαιότητα επιλογής «σημαντικών έργων τέχνης με σκέψη, προβληματισμό και αγάπη για τον άνθρωπο».

Μέσα στο σκηνικό που έστησε ο Βρετανός γλύπτης Αντονι Γκόρμλεϊ, ο Σίντι Λάρμπι Τσερκάουι και ο στενός συνεργάτης του επί χρόνια, ο Γάλλος χορογράφος Damien Jalet, «ξαναζούν» μια Βαβέλ αντεστραμμένη, μια Βαβέλ των ονείρων, της συμφιλίωσης και της συμβίωσης.

Περιγράφοντας τον τρόπο που φαντάζεται και δημιουργεί ο Τσερκάουι λέει: «Οταν ήμουν μικρός, τρελαινόμουν να ζωγραφίζω. Ηθελα να ζωγραφίζω την πραγματικότητα, όμως όταν ζωγράφιζα, για παράδειγμα, σύννεφα, θα ζωγράφιζα κι αυτά που έβλεπα μέσα τους. Το ωραίο με τον χορό είναι πως είσαι ταυτόχρονα το μολύβι και ο καλλιτέχνης. Ακόμη μεταφράζω τον κόσμο σε κάτι πέρα από τα γεγονότα».

Ως γιος Μαροκινού πατέρα και Φλαμανδής μητέρας, ο Τσερκάουι γνωρίζει καλά πόσο βαθιά πηγαίνουν οι διαχωρισμοί των πολιτισμών. Κι είναι αυτό το θέμα που τον απασχολεί σε όλα τα μέχρι τώρα έργα του, αλλά και το στοιχείο που χαρακτηρίζει την πολυεθνική ομάδα του «Eastman» (στην ουσία, η μετάφραση από τα αραβικά του επωνύμου του) που ιδρύθηκε πριν από ένα χρόνο.

Λίγες μέρες πριν από την παρουσίαση της «Βαβέλ» στην Καλαμάτα. ο Σίντι Λάρμπι Τσερκάουι μίλησε στην «Κ».

– Κατά τη γνώμη σας, η «Βαβέλ» είναι ένα έργο που εκφράζει το όνειρο της σύγχρονης ανθρωπότητας;

– Νομίζω πως ο Ντέμιαν κι εγώ θέλαμε να καθρεφτίσουμε στη «Βαβέλ» το πώς βλέπουμε τον κόσμο. Εναν κόσμο όπου οι άνθρωποι έχουν την τάση να απομονώνονται ο ένας από τον άλλον λόγω της κουλτούρας ή της γλώσσας και να ταυτίζουν τον εαυτό τους με μια συγκεκριμένη περιοχή ή χώρα. Θέλαμε μέσα από την «άδεια» κατασκευή του Αντονι Γκόρμλεϊ να δημιουργήσουμε τον μυθικό πύργο της Βαβέλ, φτιαγμένο από πέντε αλουμινένιες παραλληλόγραμμες ηπείρους. Δείχνοντας έτσι ότι στ’ αλήθεια ο χώρος είναι κάτι που από τη φύση του πρέπει να μοιράζεται και όχι να προκαλεί διαμάχες για να κατακτηθεί. Η επιθυμία μας είναι να μιλήσουμε για την ψευδαίσθηση της κατάκτησης του χώρου και τη σύνδεση που υπάρχει μεταξύ όλων των ανθρώπων.

– Πώς αισθάνεστε που τελικώς δημιουργήσατε τη δική σας ομάδα;

– Πρόκειται για ένα ενδιαφέρον ταξίδι με πολλές ανακαλύψεις, όμως τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά απ’ ό, τι τα περίμενα. Οσο υπάρχει το στοιχείο της έκπληξης, μου αρέσει.

– Εχοντας ο ίδιος καταγωγή από την Ανατολή (εξ ού και το όνομα που δώσατε στην ομάδα σας) βλέπετε να σας εμπνέουν τα γεγονότα της φετινής Επανάστασης του Γιασεμιού στη Μέση Ανατολή;

– Οσα έγιναν ήδη με αλλάζουν ως καλλιτέχνη. Πάντα θεωρούσα τον εαυτό μου τυχερό για τη διπλή καταγωγή μου. Δεν αισθανόμουν πως ακολουθούσα το μονοπάτι ενός πολιτισμού, ενός οράματος ή μιας αλήθειας. Είμαι μεγάλος αμφισβητίας, μου αρέσει να αμφιβάλλω, να αμφισβητώ. Ισως αυτό να είναι ένα από τα σημαντικότερα πράγματα που θα πρέπει να κάνει ένας άνθρωπος στη ζωή του.

– Το στοιχείο της πολυπολιτισμικότητας υπάρχει έντονα στην ομάδα σας, που αποτελείται από χορευτές διαφορετικών εθνικοτήτων. Ενα άλλο στοιχείο είναι ο συνδυασμός των διαφορετικών τεχνών. Πού συναντιούνται αυτές οι μείξεις;

– Ο κόσμος είναι φτιαγμένος από διαφορετικά χρώματα κι εγώ προσπαθώ να να νιώσω ποιος είναι αυτός ο κόσμος. Οι κουλτούρες υπάρχουν μόνο από τον συσχετισμό τους, επηρεάζουν και αλλάζουν η μια την άλλη συνεχώς. Οπως και η φύση, έτσι και η τέχνη. Δεν μπορεί να είναι στατική, ρέει, βρίσκεται σε μια συνεχή μεταμόρφωση.

Σαν τα αποδημητικά πουλιά

– Πώς βλέπετε το αυξανόμενο κύμα ανθρώπων διαφορετικών χωρών και πολιτισμών που ζητούν καταφύγιο στην Ευρώπη;

– Θα μπορούσε κανείς να γράψει ένα βιβλίο για τη μετανάστευση και πάλι δεν θα κατάφερνε να πει κάτι ουσιαστικό. Είναι η φυσική ανάγκη του κάθε ζωντανού οργανισμού να κινείται από το ένα μέρος στο άλλο για να επιβιώσει. Το καλύτερο παράδειγμα είναι τα αποδημητικά πουλιά που δεν λαμβάνουν υπ’ όψιν τους τα σύνορα που έφτιαξαν οι άνθρωποι όταν ταξιδεύουν ανάμεσα στις εποχές. Η αυστηρότητα κάποιων κυβερνήσεων είναι ο φόβος για ένα άγνωστο μέλλον. Η κοινωνία είναι αργή στο να αντιμετωπίζει τις αλλαγές και όσο πιο πολύ εστιάζουμε στο προσωπικό συμφέρον αντί να μοιραζόμαστε ποιότητα μεταξύ μας τα πράγματα θα παραμένουν εξαιρετικά πολύπλοκα και θα υπάρχει ένταση ανάμεσα στους πολίτες και τους πρόσφυγες μιας χώρας.

– Τι πιστεύετε ότι μπορεί να πει η «Βαβέλ» στο κοινό της Ελλάδας σε αυτήν την περίοδο της κρίσης;

– Πιστεύω ότι η κατάσταση στην Ελλάδα αποδεικνύει πόσο συνδεδεμένοι είμαστε και πως εάν ένας πέσει, όλοι κινδυνεύουμε να πέσουμε μαζί του. Η «Βαβέλ» είναι ένα παραμύθι φιλοδοξίας, αλαζονείας και της αναπόφευκτης καταστροφής μιας ομαδικής δομής βασισμένης σε αυτές τις αρχές.