ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Πώς γράφτηκε το δεύτερο κεφάλαιο της κυπριακής τραγωδίας

ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ. Στις 3.30 τα χαράματα της 14ης Αυγούστου 1974, λίγες εβδομάδες μετά την τουρκική εισβολή, ολοκληρώνονται στη Γενεύη οι τριμερείς διαπραγματεύσεις (Ελλάδας, Τουρκίας, Βρετανίας) για το κυπριακό πρόβλημα. Το ναυάγιο των συνομιλιών είναι πλήρες.

Μία ώρα αργότερα, τα τουρκικά αεροσκάφη βομβαρδίζουν τη Λευκωσία, την Αμμόχωστο και άλλα σημεία της Κύπρου. Ο «Αττίλας 2» είχε ξεκινήσει. Από το μεσημέρι της 14ης Αυγούστου, τουρκικά άρματα και ισχυρές δυνάμεις πεζικού κινούνται από τη Λευκωσία προς Αμμόχωστο, στα ανατολικά, και προς Λεύκα-Λιμνίτη, στα δυτικά. Μέχρι το βράδυ, η ελληνοκυπριακή αντίσταση έχει ουσιαστικά καταρρεύσει. Ανήμερα τον Δεκαπενταύγουστο τα στρατεύματα του «Αττίλα» εισβάλλουν στην Αμμόχωστο, ενώ μία ημέρα αργότερα η επιχείρηση ολοκληρώνεται με την κατάληψη της Μόρφου. Στις 6 το απόγευμα της 16ης Αυγούστου 1974 οι Τούρκοι αποδέχονται κατάπαυση του πυρός. Αυτό θα είναι το τελευταίο κεφάλαιο της τραγωδίας της Κύπρου.

Το Αρχείο της ΕΡΤ, με αφορμή την επέτειο από τη δεύτερη φάση της τουρκικής εισβολή στην Κύπρο, ψηφιοποίησε και παρουσιάζει μέσω των ιστοσελίδων www.ert-archives. gr και www.ert.gr, δύο επετειακά αφιερώματα.

Παρουσιάζεται απόσπασμα από ταινία Επικαίρων της εποχής με τις πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα στις 14 και 15 Αυγούστου 1974: για παράδειγμα, την άφιξη του υπουργού Εξωτερικών Γεωργίου Μαύρου και του προέδρου της Κυπριακής Βουλής και προσωρινά προεδρεύοντος της Κυπριακής Δημοκρατίας Γλαύκου Κληρίδη στο αεροδρόμιο του Ελληνικού, μετά την κατάρρευση των συνομιλιών στη Γενεύη. Στην ταινία περιλαμβάνεται και το ραδιοτηλεοπτικό διάγγελμα του πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή προς τον ελληνικό λαό, στο οποίο μιλά για την κατάσταση στην Κύπρο μετά το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974 και την τουρκική εισβολή.

Επίσης, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει το επεισόδιο της σειράς εκπομπών με τον Κώστα Βαξεβάνη «Το κουτί της Πανδώρας», με τίτλο «Φάκελος Κύπρου – Η Εισβολή», παραγωγής 2011.

Στην εκπομπή καταθέτουν τη δική τους μαρτυρία για το τι έγινε στην Κύπρο μετά το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή, οι πρωταγωνιστές των γεγονότων. Οι πρώην αξιωματικοί Αριστοτέλης Παλαΐνης, Αλέξανδρος Σημαιοφορίδης, Αρίστος Νικολάου, Χάρης Πατίχης, Σταύρος Σταύρου και Χρήστος Τουφεξής αποκαλύπτουν στον φακό της εκπομπής στοιχεία για τις προετοιμασίες των Τούρκων για την επικείμενη εισβολή, για την ημέρα της απόβασης των Τούρκων (20/7/1974), καθώς και για τα μοιραία λάθη των ελληνικών δυνάμεων. Αναφέρονται στον δεύτερο Αττίλα και δίνουν τη δική τους εξήγηση για το πώς χάθηκε η Αμμόχωστος.

Στην εκπομπή περιλαμβάνεται οπτικοακουστικό υλικό, αποσπάσματα από το ντοκιμαντέρ του Μιχάλη Κακογιάννη «Αττίλας ΙΙ», αλλά και το ηχητικό μήνυμα του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου. Παρουσιάζονται επίσης, για πρώτη φορά, απόρρητα έγγραφα που αποκαλύπτουν την κρυφή ατζέντα του Χένρι Κίσινγκερ και τα σχέδια των Αμερικανών για το μέλλον της Κύπρου.