ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Σαράντα κανόνες της αγάπης για όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης

«Το πνεύμα και η αγάπη είναι καμωμένα από διαφορετικά υλικά», λέει ο περιπλανώμενος δερβίσης Σαμς αλ-Ντιν Ταμπρίζ, ένας από τους πρωταγωνιστές του βιβλίου της Elif Shafak με τίτλο (στα τουρκικά) «Ask» («Αγάπη»). «Το πνεύμα δένει τους ανθρώπους με κόμπους και δεν διακινδυνεύει τίποτα, η αγάπη όμως λύνει όλα τα κουβάρια και διακινδυνεύει τα πάντα. Το πνεύμα είναι πάντα προσεκτικό και συμβουλεύει «Μακριά από την υπερβολική έκσταση», ενώ η αγάπη λέει «Μπα, δεν πειράζει! Κάντε το μεγάλο βήμα!». Το πνεύμα δεν τσακίζει εύκολα, ενώ η αγάπη μπορεί χωρίς προσπάθεια να γίνει χίλια κομμάτια. Ομως οι θησαυροί είναι κρυμμένοι μες στα χαλάσματα. Μια ραγισμένη καρδιά κρύβει θησαυρούς». Κι αυτός είναι μόνο ένας από τους σαράντα κανόνες της αγάπης… Πριν από περίπου δύο χρόνια αναζητούσα στα βιβλιοπωλεία την αγγλική έκδοση του «Ask» με τίτλο «The Forty Rules of Love», βιβλίο που ξαναέγραψε η ίδια η Σαφάκ στα αγγλικά. «Είμαι μια νομαδική, δίγλωσση συγγραφέας. Εχω το ένα μου πόδι στην Ιστανμπούλ, την πόλη που αγαπώ, με το άλλο μου να ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο» μου έλεγε τότε η συγγραφέας σε συνέντευξή της στην «Κ». Το βιβλίο συντρόφεψε ένα καλοκαίρι μου γεμίζοντάς το με τις ζωές των ηρώων της Σαφάκ. Ο δερβίσης Σαμς που μεταμορφώνεται σ’ έναν αφοσιωμένο μυστικιστή της αγάπης και η αδελφή του ψυχή ο σούφι ποιητής Ρουμί, με φόντο τη Μέση Ανατολή του 13ου αιώνα, να μπλέκονται με την Ελλα Ρουμπινστάιν, μια σύγχρονη νοικοκυρά που ζει στη Μασαχουσέτη, η οποία ερωτεύεται τον μυστηριώδη συγγραφέα της «Γλυκιάς βλασφημίας», τον σύγχρονο σούφι Αζίζ. Το βιβλίο της Σαφάκ συνεπαίρνει. «Ρίξε μια πέτρα σε μια ήρεμη λίμνη και τίποτα δεν θα είναι ποτέ το ίδιο», γράφει εκείνη. Ετσι και συμβαίνει, να βρίσκεις τον εαυτό σου να μετατοπίζεται καθώς περιπλανιέσαι στις σελίδες του.

Πριν από λίγες μέρες «Οι 40 κανόνες της αγάπης» κυκλοφόρησαν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος, επεκτείνοντας το εκδοτικό φαινόμενο του Ask που έγινε μπεστ σέλερ στην Τουρκία λίγες εβδομάδες μετά την κυκλοφορία του το 2009. Η γαλλική του έκδοση με τίτλο «Soufi, mon amour» έγινε επίσης μπεστ σέλερ και τιμήθηκε με το βραβείο Prix Alef-Mention Speciale Litterature Etrangere του 2011. Επίσης, η αγγλική έκδοση του βιβλίου προτάθηκε για το φετινό διεθνές βραβείο μυθιστορήματος International IMPAC Dublin Literary Award. Τίποτα απ’ όλα αυτά δεν είναι τυχαίο. «Πάντα έτσι γινόταν. Οποτε έλεγες την αλήθεια, σε μισούσαν. Οσο πιο πολύ μιλούσες για την αγάπη, τόσο πιο πολύ σε μισούσαν» λέει ο Σαμς. Κι όμως ένα γράμμα, μια λέξη, ένα βιβλίο μπορούν ν’ αλλάξουν τα πάντα. Σαν φως κρυστάλλινο διαπερνάει τις υπάρξεις των ηρώων η αγάπη, πνευματική, υλική, σωματική, οπωσδήποτε μεταμορφωτική. Σαν ένα ξεδίπλωμα, ανάταση η ελπίδα. Πως αν το χαρίσεις σε κάποιον ευχόμενη όπως και ο Αζίζ να τον βρει η αγάπη εκεί που δεν το περιμένει, πραγματικά να την βρει.