ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Μπρίστολ, η πατρίδα των street artists

Πατρίδα πειρατών, δουλεμπόρων, αλλά και διάσημων street artists, το Μπρίστολ είναι σήμερα μια σύγχρονη πόλη, που όμως δεν έχει χάσει την προσωπικότητά της και μια κάποια ατμόσφαιρα αντισυμβατικότητας. Η έκτη πολυπληθέστερη και μία από τις πιο ηλιόλουστες αγγλικές πόλεις οφείλει τη ζωντάνια της αφενός στο τοπικό πανεπιστήμιο και αφετέρου στις προοδευτικές αντιλήψεις των δημοτικών αρχών, που τις τελευταίες δεκαετίες έλαβαν μία σειρά τολμηρών αποφάσεων με στόχο τη βελτίωση της εικόνας της πόλης. Ετσι, ακαλαίσθητα κτίρια έδωσαν τη θέση τους σε ευφάνταστα οικοδομήματα, ενώ τα γκράφιτι αντιμετωπίστηκαν όχι ως «ρύπανση», αλλά ως αποτελεσματική -και χωρίς κόστος- μέθοδος για τη ριζική μεταμόρφωση ολόκληρων γειτονιών. Τις νύχτες, πλήθη φοιτητών περιφέρονται στους δρόμους, καταρρίπτοντας το στερεότυπο ότι στη Βρετανία τα πάντα κλείνουν νωρίς, ενώ τα Σαββατοκύριακα ενδείκνυνται για περιπάτους στα κανάλια της πόλης και -τις ηλιόλουστες μέρες- για εξορμήσεις ώς το καταπράσινο φαράγγι του ποταμού Αvon ή τη θάλασσα. Οι φιλότεχνοι έχουν στη διάθεσή τους μία ποικιλία μουσείων, γκαλερί, μουσικών σκηνών και θεάτρων, μεταξύ των οποίων το Bristol Old Vic, ενώ η ιστορική πόλη του Bath απέχει μόλις λίγα χιλιόμετρα.

Το λιμάνι, που άρχισε να κατασκευάζεται τον 11ο αιώνα στη συμβολή του Avon με τον ποταμό Frome, έξω από τα τείχη της πόλης, γνώρισε μεγάλη άνθηση στους αιώνες που ακολούθησαν, αποτελώντας εμπορικό σταθμό, αφετηρία μεγάλων εξερευνητικών ταξιδιών, αλλά και κέντρο δουλεμπορίου, λαθρεμπορίου και ορμητήριο πειρατών – σύμφωνα με τον θρύλο, ο Μαυρογένης καταγόταν από το Μπρίστολ. Κατάλοιπο της εποχής αποτελεί η παμπ Hole in the Wall, κοντά στην Queens square, με τις μικροσκοπικές «θυρίδες», από όπου φημολογείται ότι οι θαμώνες της έλεγχαν αν πλησίαζαν εχθρικές συμμορίες ή το λιμενικό.

Σχεδόν 100 χιλιάδες κτίρια υπολογίζεται ότι βομβαρδίστηκαν από τη Λουφτβάφε από το 1940 ώς το ’44. Ευτυχώς, ο καθεδρικός της πόλης, θεμελιωμένος πιθανώς στις αρχές της προηγούμενης χιλιετίας, υπέστη μόνο επιφανειακές ζημιές. Η ανοικοδόμηση της δεκαετίας του ’60 έγινε με βασική αρχή την πρακτικότητα και όχι την αισθητική, όμως από το 1980 και μετά το κέντρο της πόλης αποτέλεσε αντικείμενο εμπνευσμένων αστικών παρεμβάσεων, όπως η αποκατάσταση της Queen square, η κατεδάφιση ενός μεταπολεμικού συγκροτήματος και η αποδοχή του γκράφιτι ως μορφή καλλιτεχνικής έκφρασης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Nelson Street, όπου το 2011 πραγματοποιήθηκε το πρώτο φεστιβάλ «See No Evil» με τη συμμετοχή παγκοσμίως γνωστών street artists, όπως ο Banksy και ο Inkie, που μεγάλωσαν και δημιούργησαν τα πρώτα τους γκράφιτι στο Μπρίστολ. Αναγνωρίζοντας την τουριστική αξία τέτοιου είδους δράσεων, το τοπικό συμβούλιο συνεισέφερε στη διοργάνωση 40.000 λίρες, και σήμερα μία πανδαισία χρωμάτων καλύπτει τους τοίχους του κάποτε γκρίζου και υποβαθμισμένου δρόμου.

«Βανδαλισμός ή τέχνη;»

«Βανδαλισμός ή τέχνη;» είναι το ερώτημα που θέτει η πινακίδα κάτω από το «βεβηλωμένο» άγαλμα του αγγέλου στο Μουσείο της Πόλης του Μπρίστολ. Το 2009, ο Banksy αναποδογύρισε ένα κουτί μπογιά πάνω στο άγαλμα, το οποίο έως τότε βρισκόταν σε εξωτερικό χώρο, σε μία προκλητική, συμβολική κίνηση. Αντί να προχωρήσει σε διώξεις, ο δήμος αποφάσισε για τη διατήρηση του αγάλματος και την τοποθέτησή του στην είσοδο του Μουσείου. Ακολούθησε η έκθεση «Banksy versus the Bristol Museum» («o Banksy ενάντια στο Μουσείο του Μπρίστολ»), η πιο δημοφιλής εικαστική διοργάνωση, που έχει φιλοξενήσει ποτέ η πόλη. Η τρέχουσα περιοδική έκθεση περιλαμβάνει έργα 14 σύγχρονων καλλιτεχνών από την Αφρική, την Ασία και την Αφρική, μεταξύ των οποίων ο Κινέζος Ai Weiwei.

Το φαράγγι του Αvon

Πάντως, η μόνιμη συλλογή του Μουσείου περιλαμβάνει πιο «συμβατικά» εκθέματα, από σκελετούς δεινοσαύρων έως ιστορικούς χάρτες της περιοχής. Περισσότερα στοιχεία για την ιστορία του Μπρίστολ είναι στη διάθεση των επισκεπτών στο Mshed, κοντά στο ποτάμι, που όταν ο καιρός το επιτρέπει, γεμίζει λάτρεις της ιστιοπλοΐας και της κωπηλασίας, ενώ οι λιγότερο περιπετειώδεις απολαμβάνουν τη θέα μέσα από τα παράθυρα των πλωτών καφέ. Ο περίπατος παράλληλα με το ποτάμι συνεχίζεται για αρκετά χιλιόμετρα, ώς το φαράγγι του Avon και την κρεμαστή γέφυρα του Clifton, σε ύψος 75 μέτρων από την επιφάνεια του νερού. Πρωτοποριακή για την εποχή της, άρχισε να κατασκευάζεται το 1831 σε σχέδια του μηχανικού Isambard Kingdom Brunel, για να ολοκληρωθεί, έπειτα από αρκετές δυσκολίες, 33 χρόνια αργότερα. Αν και εξυπηρετεί πάνω από 10.000 οχήματα σε καθημερινή βάση, η γέφυρα είναι προσβάσιμη στους πεζούς και προσφέρει μοναδική θέα προς το φαράγγι, την αριστοκρατική γειτονιά του Clifton και ολόκληρη την πόλη.