ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Πίσω στον σιδερένιο του εαυτό

Στο τελευταίο «Iron Man», ο Τόνι Σταρκ, ένας Κύρος Γρανάζης της πολεμικής βιομηχανίας, μακριά από τον hi-tech πύργο του και χωρίς τη σιδερένια του πανοπλία μοιάζει σαν έκπτωτος ιππότης. Ο σατανικός Μανδαρίνος, ένας αρχιτρομοκράτης με εμφάνιση και ρητορική α λα Μπιν Λάντεν, σε μια αεροπορική επιδρομή έκανε γης Μαδιάμ το σπίτι-εργαστήριο του Τόνι στην ηλιόλουστη Καλιφόρνια. Ο Τόνι έχει και άλλα προβλήματα· βασανίζεται από ζήλια. Ενας παλιός του γνώριμος, ο Ολντριτς Κίλιαν, πάλαι ποτέ οραματιστής επιστήμων που κατέληξε μανιακός και παράφρων, φαίνεται πως έχει βάλει στο μάτι την αγαπημένη του Τόνι, την Πέπερ…

Δεν θα είχε νόημα να προχωρήσουμε σε λεπτομέρειες από την πλοκή μιας ακόμη «χάρτινης» περιπέτειας βασισμένης στον υπερήρωα της Marvel. Θα είχε ενδιαφέρον όμως να σταθούμε για λίγο στον αφρό μιας διασκεδαστικής ταινίας, που διακωμωδεί την τρομοϋστερία με την οποία «πολιτικοποιήθηκε» η χολιγουντιανή περιπέτεια καταιγιστικής δράσης μετά το χτύπημα στους Δίδυμους Πύργους.

Το «Iron Man 3» έχει την αφέλεια του κόμικς, διαθέτει όμως και έξυπνο χιούμορ. Το σενάριό του από τον Σέιν Μπλακ και τον Ντριου Πιρς είναι υποδειγματικό. Ο σεναριογράφος Σέιν Μπλακ, ο οποίος υπογράφει και τη σκηνοθεσία της ταινίας, είναι ο πρώτος άνθρωπος στο Χόλιγουντ που δεν πήρε στα σοβαρά τον Σβαρτσενέγκερ και τον απομυθοποίησε στον «Τελευταίο μεγάλο ήρωα», το 1992. Είναι αυτός επίσης που ανανέωσε την αστυνομική περιπέτεια, με το «Φονικό όπλο 1 & 2» στα τέλη της δεκαετίας του ’80. Βασικό στοιχείο της συνταγής του ήταν πάντα το χιούμορ.

Το «Ιron Man 3» διαθέτει κι έναν απολαυστικό πρωταγωνιστή, τον Ρόμπερτ Ντάουνι Τζούνιορ. Ο ήρωάς του, ο Τόνι, κάποιες στιγμές δίνει την εντύπωση πως θέλει να γρονθοκοπήσει μέχρι τελικής διάλυσης το σιδερένιο alter ego του: την πανοπλία του Iron Μan.

Βόμβες – πυροτεχνήματα

Χωρίς τη σύγκρουση του καλού με το κακό θα εξέλιπε ο βασικός λόγος για τέτοιου είδους ταινίες. Το «Ιron Man 3» σέβεται αυτήν τη σύμβαση. Είναι μια ταινία – gadget, ανάλαφρη όμως, και χωρίς τα στερεότυπα της τρομολαγνείας που δίνουν και παίρνουν κατά τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια. Ο Μανδαρίνος, ο κακός της ιστορίας, που τον ενσαρκώνει πολύ αστεία ο Μπεν Κίνγκσλεϊ, είναι ένας θεατρίνος σε διατεταγμένη υπηρεσία: υποδύεται το σκιάχτρο που θέτει τις μάζες έτοιμες για χειραγώγηση. Υστερα από θεαματικά τρομοκρατικά χτυπήματα, εμφανίζεται με θράσος στα μίντια προκαλώντας τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών και τον απειλεί ότι θα τον σκοτώσει με παραδειγματικό τρόπο. Μόλις τελειώνει η «παράσταση», ο Μανδαρίνος απολαμβάνει την μπίρα του βλέποντας ποδόσφαιρο στην ΤV.

Ο Τόνι, που τον ακούμε και σε αφήγηση εκτός κάδρου, είναι σαφής: «Εμείς δημιουργούμε τους δαίμονες που μας κυνηγούν. Δίνοντας όνομα στο κακό (Καντάφι, Μπιν Λάντεν, Μανδαρίνος), δίνεις έναν στόχο στους ανθρώπους». Είναι προφανές, ο Τόνι περνάει την ίδια κρίση ταυτότητας που πέρασαν και άλλοι υπερήρωες του Χόλιγουντ της μετα-μπουσικής εποχής. Οι βόμβες σε διάφορα σημεία της πόλης είναι τυχαίες εκρήξεις. Οι βιολογικά «βελτιωμένοι» άνθρωποι, τους οποίους κατασκευάζει στο εργαστήριό του ο παλαβός Ολντριτς σαν σύγχρονος Φρανκενστάιν, υπερθερμαίνονται λόγω τεχνολογικών ατελειών και σκάνε σαν πυροτεχνήματα.

Στο βάθος Σπίλμπεργκ

Το κόμικς, η επιστημονική φαντασία και το σινεμά του φανταστικού ξανασμίγουν σε ένα χαρμάνι. Παράλληλα, η αθωότητα του παιδιού λειτουργεί σαν πλυντήριο για την υβριδική περιπέτεια καταιγιστικής δράσης. Ενα μικρό αγόρι από δυσλειτουργική οικογένεια θα διαδραματίσει ρόλο καταλύτη στην ταινία. Στο σπίτι του θα βρει καταφύγιο ο Τόνι, που δεν έχει την πανοπλία του Iron Man, η οποία τον κάνει άτρωτο. Οσονούπω θα μετατρέψει το δωμάτιο του παιδιού σε εργαστήριο. Οπως στις ταινίες του Στίβεν Σπίλμπεργκ, έτσι και εδώ η περιπέτεια θα ξαναβρεί την αθωότητά της. Η επανεκκίνηση του μύθου του Iron Μan θα γίνει σε ένα παιδικό δωμάτιο γεμάτο παιχνίδια, πολλά από τα οποία έχουν πάψει να λειτουργούν.

Ο Σέιν Μπλακ αποφεύγει να αποδομήσει πλήρως τον υπερήρωά του. Ο Τόνι Σταρκ βγαίνει από τις γκρίζες ζώνες της «πολιτικής» για να προσγειωθεί στον φυσικό του χώρο: σε έναν κόσμο επινοημένο από την παιδική φαντασία.

Δείτε

«Ιron Man 3» (2013)

Η καλύτερη ταινία της σειράς «Ιron Man» γυρίστηκε από τον Σέιν Μπλακ. Ο Τόνι Σταρκ, ο ιδιοφυής Κροίσος που έχει εφεύρει την πανοπλία του Iron Man, έρχεται αντιμέτωπος με τον Μανδαρίνο, έναν αρχιτρομοκράτη που απειλεί τις ΗΠΑ. Παίζουν: Ρόμπερτ Ντάουνι Τζούνιορ, Γκουίνεθ Πάλτροου, Γκάι Πιρς, Μπεν Κίνγκσλεϊ, Ντον Τσιλντ, Ρεμπέκα Χολ. (Προβάλλεται στις αίθουσες)

«Ιron Μan» (2008)

Η πρώτη ταινία της σειράς, από τον Τζον Φαβρό. Ο Τόνι Σταρκ, ένας πρωτοπόρος βιομήχανος όπλων, πέφτει στην ενέδρα ενός Αφγανού πολεμοκάπηλου. Σώζεται ως εκ θαύματος και μεταμοσχεύει στη θέση της καρδιάς του έναν αυτοσχέδιο «βηματοδότη», που έχει ισχύ πυρηνικού αντιδραστήρα. Στη συνέχεια κατασκευάζει μια μεταλλική πανοπλία και μεταμορφώνεται σε ιπτάμενο hi-tech ιππότη, ο οποίος πετάει με ταχύτητα υπερηχητικού αεροπλάνου. Γίνεται Iron Man, υπερήρωας, συγγενής του Σούπερμαν, κάνοντας σκοπό της ζωής του ν’ απαλλάξει την ανθρωπότητα από τους αδίστακτους εμπόρους του πολέμου. Παίζουν: Ρόμπερτ Ντάουνι Τζούνιορ, Τζεφ Μπρίτζες, Γκουίνεθ Πάλτροου, Τέρενς Χάουαρντ. (Σε dvd)