ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Ο Ρεμπό και ο Βερλέν στη θέση που τους αξίζει

Ο Βερλέν και ο Ρεμπό, στον πίνακα του Ανρί Φαντέν-Λατούρ «Η άκρη του τραπεζιού» (1872).

Ισως είναι μια από τις πολιτισμικές αντιπαραθέσεις της εποχής μας. Ενας από τους λεγόμενους «πολιτισμικούς πολέμους», οι οποίοι χοντρικά περιλαμβάνουν την υπεράσπιση ή ανανοηματοδότηση παλαιών συμβόλων, την αποκαθήλωση «αδιαμφισβήτητων» μνημείων και την ανέγερση άλλων στη θέση τους, καθώς και την προώθηση νέων, καταλληλότερων για την κοινωνία αξιών και ταυτοτήτων.  Εν συντομία, έχει ως εξής: στις αρχές Σεπτεμβρίου, μια ομάδα Γάλλων διανοουμένων, καλλιτεχνών και πολιτικών (μεταξύ των οποίων ο θεατρικός σκηνοθέτης Ολιβιέ Πι και ο πρώην υπουργός Πολιτισμού Ζακ Λανγκ) ζήτησε με δημόσια επιστολή της προς τον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν να μεταφέρει τα λείψανα των ποιητών και συντρόφων Αρθούρου Ρεμπό και Πολ Βερλέν στο Πάνθεον της Γαλλίας.  
Σύμφωνα με την επιστολή, ο Ρεμπό και ο Βερλέν εμπλούτισαν τη γαλλική πολιτιστική κληρονομιά και καθώς υπέστησαν την ομοφοβία της εποχής τους σαν άλλοι Οσκαρ Ουάιλντ, σήμερα αποτελούν «σύμβολα της διαφορετικότητας». Την καμπάνια υποστήριξε (χωρίς να υπογράψει την επιστολή) και η τωρινή υπουργός Πολιτισμού Ροσελίν Μπασελό. 

Τι δουλειά, όμως, υποστήριξε σύντομα μια «αντικαμπάνια», έχουν ο Ρεμπό και ο Βερλέν σε ένα πατριωτικού χαρακτήρα μαυσωλείο διακεκριμένων Γάλλων, όπως ο Βολταίρος, ο Ρουσό, ο Βίκτωρ Ουγκώ ή ο Ζαν Μονέ; Δεκτή η αξία των δύο ποιητών, αλλά όσοι συγγραφείς έχουν μια θέση στο Πάνθεον (ο Ουγκώ ή ο Εμίλ Ζολά) την κέρδισαν και για πολιτικούς, αν όχι εθνικούς λόγους. 

Οι υποστηρικτές των Ρεμπό και Βερλέν παρέθεσαν περιπτώσεις που τα ποιήματά τους είχαν χρησιμοποιηθεί για «εθνικούς σκοπούς». Υπήρξε όμως και ένα αντεπιχείρημα μάλλον αναπάντεχο: οι πρώτοι που θα διαφωνούσαν με όλα αυτά θα ήταν οι ίδιοι οι ποιητές. Η ζωή και το έργο τους έδειχναν ξεκάθαρα τη στάση τους απέναντι σε θεσμούς όπως ένα εθνικό μαυσωλείο, δήλωσε στη Figaro ο συγγραφέας Ετιέν ντε Μοντετί. Το αίτημα για μεταφορά των λειψάνων τους ήταν ουσιαστικά συντηρητικό. 

«Το ζήτημα δεν είναι να ιδρυματοποιήσουμε τον Ρεμπό και τον Βερλέν», έγραφαν την Παρασκευή στη Le Monde, περιπλέκοντας λίγο περισσότερο τα πράγματα, κάποιοι από τους συντάκτες της αρχικής επιστολής (η οποία πλέον έχει συγκεντρώσει περίπου 5.000 υπογραφές). «Το ζήτημα είναι να αποϊδρυματοποιήσουμε το Πάνθεον. Η καλλιτεχνική ζωή, το κριτικό πνεύμα, η βλασφημία είναι επίσης μέρος της γαλλικής ιστορίας».