ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Οι «Διερχόμενοι» της ιστορίας στο Κέντρο Πολιτισμού

Οι «Διερχόμενοι» της ιστορίας στο Κέντρο Πολιτισμού

Ενα πλήθος ανθρώπων που κοιτάζουν προς τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Γλυπτές μορφές ύψους δύο μέτρων που μοιάζουν να στέκονται στη στέγη της Εθνικής Βιβλιοθήκης, λίγο πριν ξεκινήσουν για να ανοιχτούν προς τον Σαρωνικό. Αν τους κοιτάξουμε από κάτω, μέσα στο σιδερένιο περίγραμμά τους «μπαίνει» ο ουρανός με τα σύννεφα. Αν τους δούμε από ψηλά αλλάζοντας την προοπτική, γεμίζουν με τα ξερά στάχυα που τώρα καλύπτουν τα Δώματα. «Είναι όλοι τους άνδρες;» αναρωτιέμαι καθώς συνομιλούμε με τον Γιώργο Ξένο. «Εγώ φτιάχνω ανθρώπους, αυτό με ενδιαφέρει», απαντάει.

Οι «Διερχόμενοι», το ένα από τα δύο έργα του καλλιτέχνη που παρουσιάζονται στα Φυτεμένα Δώματα και στα Νότια Μονοπάτια του Πάρκου Σταύρος Νιάρχος στο ΚΠΙΣΝ, αποτελείται από 120 ανθρώπινα περιγράμματα φτιαγμένα από σίδηρο. «Κανένας από αυτούς τους διαβάτες δεν είναι όμοιος με τον άλλο, καμία καμπύλη στο περίγραμμά τους δεν είναι η ίδια με την άλλη», λέει ο δημιουργός τους. Μια μικρή κίνηση στο κεφάλι, μια στροφή του σώματος, και κάθε «Διερχόμενος» αποκτά την προσωπικότητά του. «Είχα μια σχέση με τους διαβάτες από μικρός. Μου άρεσε η αίσθηση ότι έρχονται από κάπου και φθάνουν εδώ φέρνοντας μαζί τους μια πληροφορία», σχολιάζει. «Μεγαλώνοντας και καλλιεργώντας αυτή τη σκέψη, αντιλήφθηκα ότι οι διερχόμενοι, οι περαστικοί, αποτέλεσαν βασικό στοιχείο στην εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού. Μετακινούμενοι από μια περιοχή στην άλλη έγιναν αγγελιοφόροι μηνυμάτων και μεταφορείς πληροφοριών, διαμορφώνοντας έτσι την πορεία της ανθρωπότητας».

Η έννοια της μετακίνησης και της επικοινωνίας αποτελεί κεντρική ιδέα του έργου. Ο πρώτος «Διερχόμενος», ύψους μόλις 10 εκατοστών, κατασκευάστηκε το 1985 στο εργαστήριο του καλλιτέχνη. «Γενικά ξεκινάω από πολύ μικρές κλίμακες και σιγά σιγά δημιουργείται η ανάγκη τα έργα να μεγαλώσουν, ακόμη και να υπερβούν το φυσικό μέγεθος», λέει. Στην πρώτη τους δημόσια παρουσίαση, στο Επιγραφικό Μουσείο Αθηνών (2011), οι «Διερχόμενοι» ήταν επτά. Εκτοτε έχουν διατρέξει τη χώρα, παρουσιάστηκαν σε σπουδαίους αρχαιολογικούς χώρους, όπως οι Δελφοί (2012-2013), και το μέγεθος της γλυπτικής σύνθεσης αυξάνεται διαρκώς. «Είναι ένα έργο σε εξέλιξη, το πλήθος μεγαλώνει και μεταλλάσσεται. Ταξιδεύοντας από τόπο σε τόπο, το φορτίο που μεταφέρουν οι διερχόμενοι εμπλουτίζεται. Συνδιαλέγονται με το παρελθόν και πορεύονται προς το μέλλον», λέει ο καλλιτέχνης.

Ο τόπος τους τώρα και έως το τέλος Μαΐου είναι κοντά στη θάλασσα, σε σύνδεση με την Εθνική Βιβλιοθήκη, μια κιβωτό της γνώσης. Εξίσου προσεκτικά διαλεγμένη είναι επίσης η θέση όπου τοποθετείται η δεύτερη εγκατάσταση, οι «Επτά Πύλες». Εκκινώντας από την επτάπυλη Θήβα της αρχαίας τραγωδίας και φθάνοντας έως τις σημερινές πύλες εισόδου στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, οι «Πύλες» του Ξένου «μιλούν» με τον τρόπο τους για ζητήματα που παραμένουν απολύτως επίκαιρα: τη σχέση της εξουσίας με τους πολίτες, την ισχύ του κράτους, την αξία της δημοκρατίας.

Οι δύο εικαστικές εγκαταστάσεις φιλοξενούνται στο ΚΠΙΣΝ στο πλαίσιο του θεματικού προγραμματισμού του «Πρόσωπα του Ηρωα» και η είσοδος για το κοινό είναι ελεύθερη. Ολοκληρώνοντας τη συζήτηση με τον καλλιτέχνη, τον ρωτώ τι προσφέρει κατά τη γνώμη του η γλυπτική μέσα στον δημόσιο χώρο. «Επεμβαίνει στις πληροφορίες που μεταφέρει το αστικό περιβάλλον στους ανθρώπους», απαντάει. «Από εκεί και πέρα, εξαρτάται από τον καθένα πώς θα λάβει αυτά τα μηνύματα. Παρακολουθώ συχνά τον τρόπο που κινούνται οι άνθρωποι μέσα στον χώρο. Αλλοι είναι έτοιμοι να δουν τι συμβαίνει γύρω τους κι άλλοι όχι. Δεν με στενοχωρεί αυτό».