ΒΙΒΛΙΟ

Η μοναδική, ανυπόφορη Ολιβ Κίττριτζ

Η μοναδική, ανυπόφορη Ολιβ Κίττριτζ

ELIZABETH STROUT
Ολιβ Κίττριτζ
μτφρ.: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου
εκδ. Αγρα, σελ. 364

Σε μια συνέντευξή της στην εφημερίδα Guardian, η συγγραφέας Ελίζαμπεθ Στράουτ λέει πως είναι ευγνώμων που η επιτυχία ήρθε αργά στην καριέρα της. Οταν δημοσιεύτηκε το μυθιστόρημά της «Ολιβ Κίττριτζ» (Olive Kitteridge, Random House, 2008) ήταν ήδη 52 ετών – «Δόξα τω Θεώ, δεν ήμουν είκοσι τριών!» σχολιάζει με χιούμορ. «Είχα περάσει πια τόσα χρόνια απομόνωσης και εργασίας ώστε, μολονότι ήμουν ευγνώμων με την επιτυχία, δεν υπήρχε καμιά πιθανότητα να αλλάξω». Την ευχαριστούμε πολύ για αυτό. Επειδή, παραμένοντας η συγγραφέας που είναι –επίμονη, λεπτολόγος, στοχαστική, καλλιεργημένη, ανθρωπίστρια–, μας δίνει κομψοτεχνήματα γραφής και μερικούς από τους πιο ενδιαφέροντες και αληθινούς χαρακτήρες που διαβάζουμε τα τελευταία χρόνια. Η Ολιβ Κίττριτζ είναι μέχρι στιγμής η δυνατότερη από τις ηρωίδες που έχει εμπνευστεί. Είναι τίμια και συμπονετική. Είναι έξυπνη και απρόβλεπτη. Αλλά δεν είναι διόλου συμπαθητική. Είναι ευέξαπτη και υπερβολικά ωμή με τους ανθρώπους – ακόμη και με τον γλυκύτατο σύζυγο και τον μελαγχολικό γιο της. Ο χαρακτήρας της δεν της επιτρέπει κανέναν κοινωνικό συμβιβασμό. Το χιούμορ της έχει αγκάθια, οι αντιδράσεις της ισοπεδώνουν τον περίγυρό της και μερικές φορές –όταν είναι συναισθηματικά φορτισμένη– γίνεται ανυπόφορο ακόμη και να «ακούς» τη φωνή της μέσα από τις σελίδες του βιβλίου. Αλλά ποιος λέει ότι πρέπει να σου αρέσει ένα λογοτεχνικός χαρακτήρας για να τον αγαπήσεις; Η Ολιβ Κίττριτζ είναι μια από τις σπουδαιότερες και τις δυσκολότερες γυναίκες που έχουν γραφτεί στην αμερικανική λογοτεχνία. Οι αναγνώστες την ξεχώρισαν από την πρώτη στιγμή που εμφανίστηκε, και αυτό, λέει η Στράουτ, ξάφνιασε ακόμη και την ίδια. 

Η μοναδική, ανυπόφορη Ολιβ Κίττριτζ-1Η Κίττριτζ είναι συνταξιούχος καθηγήτρια σε μια μικρή παραθαλάσσια πόλη του Μέιν – το Μέιν είναι επίσης πατρίδα της Στράουτ. Ζει με την οικογένειά της και ασχολείται με τη μαγειρική και την κηπουρική. Δίπλα σε αυτή την τόσο ιδιόμορφη γυναίκα η συγγραφέας έχει τοποθετήσει τον Χένρι Κίττριτζ, έναν τρυφερό, ήπιο, καλοπροαίρετο άνδρα, έναν υπομονετικό σύζυγο και κάπως αμήχανο πατέρα. Η οικογένειά τους διαθέτει την πολυπλοκότητα της πραγματικής ζωής, ένας δεσμός που ταλαιπωρείται, εμπλουτίζεται και βαθαίνει όσο περνάει ο χρόνος. Η Στράουτ δεν βγάζει κανένα συμπέρασμα για το τι πρέπει και τι δεν πρέπει να κάνει κανείς στη ζωή του ώστε να τη ζήσει καλά. Ισως το μεγαλύτερο προσόν του ανθρώπου για να φθάσει μέχρι το τέλος του βίου του –αν τα καταφέρει βεβαίως, αφού πάντα κάτω από την επιφάνεια ελλοχεύει η μελαγχολία– είναι η υπομονή και η εντιμότητα. «Το μυθιστόρημα ακτινοβολεί ειλικρίνεια και χιούμορ για τη γενναιότητα και τις δύσκολες επιλογές αυτού που ονομάζουμε συνηθισμένη ζωή», έχει πει η άλλη σπουδαία της γραφής, η νομπελίστρια Αλίς Μονρό.

Αυτό το τόσο πυκνό, αριστοτεχνικό βιβλίο έχει μεταφερθεί στην οθόνη. Και είναι εξίσου λεπτοδουλεμένο και άρτιο. Οποιος αγαπάει την Ολιβ Κίττριτζ, αξίζει να τη δει όπως την ενσαρκώνει η Φράνσις Μακντόρμαντ στη μίνι σειρά «Olive Kitteridge» (ΗΒΟ, 2014). Η ηθοποιός τολμάει να αναδείξει ως πρωταγωνιστικό ένα ρόλο που θεωρείται μάλλον αντιτηλεοπτικός. Και το κάνει με την τόλμη που διαθέτει η Ολιβ ως λογοτεχνικός χαρακτήρας. Επιμένοντας να δείχνει κάθε ρυτίδα του προσώπου της, κάθε λεκέ της επιδερμίδας, δεν μας χαρίζεται σε τίποτε. Χάρη στη Στράουτ και στην Ολιβ, η Μακντόρμαντ έκανε μια καταπληκτική προετοιμασία για να υποδυθεί τους απαιτητικούς γυναικείους ρόλους των τελευταίων χρόνων, που την έχουν φέρει δίπλα στα Οσκαρ.