ΜΟΥΣΙΚΗ

Συναυλίες: Οι Δελφοί έδειξαν τον δρόμο

synaylies-oi-delfoi-edeixan-ton-dromo-561393616

Το ιδανικό είναι να την παρακολουθήσει κανείς έστω και σε βιντεοσκόπηση, όπως δηλαδή προσφέρεται πλέον στην ιστοσελίδα του Μεγάρου Μουσικής. Ακόμα και στην οθόνη, αποτυπώνεται το δέος που νιώθουν τα μέλη της ορχήστρας musicAeterna και ο μαέστρος Θεόδωρος Κουρεντζής, όταν ανηφορίζουν προς το αρχαίο θέατρο των Δελφών. Στο πλάι τους, δώδεκα χορευτές εκτελούν τις πρώτες κινήσεις μιας τελετουργικής χορογραφίας της Σάσα Βαλτς, ενώ κατόπιν, οι μουσικοί παίρνουν θέσεις και ερμηνεύουν την 7η συμφωνία του Μπετόβεν με τρόπο μυσταγωγικό. 

Ηταν μια συναυλία που ξεχώρισε, κι ας αποτελούσε μέρος ενός εννιάωρου μουσικού μαραθωνίου, στη διάρκεια του οποίου μεταδόθηκαν την περασμένη Κυριακή πανευρωπαϊκά οι εννέα συμφωνίες του Μπετόβεν, παιγμένες σε εννέα διαφορετικές πόλεις της Γηραιάς Ηπείρου. Η «Ημέρα Μπετόβεν, όπως ονομάστηκε το γεγονός, ήταν μια συμπαραγωγή του Μεγάρου Μουσικής, της Unitel (σημαντικός διανομέας τηλεοπτικών συναυλιών κλασικής μουσικής) και της γερμανικής κρατικής τηλεόρασης (ZDF) που υλοποιήθηκε σε συνεργασία με το γαλλογερμανικό κανάλι ARTE και που στην περίπτωση της Ελλάδας συνέβαλε σε άλλη μία διεθνή προβολή του χώρου των Δελφών. 

Το δείχνουν εξάλλου οι αριθμοί: 351.000 θεατές παρακολούθησαν στη Γερμανία τη συναυλία με τον Θεόδωρο Κουρεντζή και τη musicAeterna, 485.000 στη Γαλλία, ενώ οι συνολικές θεάσεις στην Ευρώπη ξεπέρασαν το ένα εκατομμύριο. Το δείχνουν επίσης οι άνθρωποι, όπως ο διευθυντής της Unitel, Ερνστ Μπουχρούκερ, που δήλωσε στην «Κ»: «Ηταν η σωστή συναυλία και εκτέλεση, στο σωστό μνημείο, τη σωστή στιγμή. Ο μοναδικός αυτός τόπος, το αρχαίο θέατρο στον ιερό χώρο των Δελφών, ενέπνευσε τον Θεόδωρο Κουρεντζή και τη Σάσα Βαλτς και έτσι η συναυλία έγινε μία από εκείνες τις ξεχωριστές στιγμές που οι άνθρωποι δεν ξεχνούν ποτέ. Ηταν ένα αληθινό αριστούργημα, που θα παρακολουθείται από πολλές γενιές στο μέλλον». 

Ο Βόλφγκανγκ Μπέργκμαν, διευθύνων σύμβουλος του ARTE, σχολίασε στην «Κ» ότι «η συναυλία στους Δελφούς ήταν ξεκάθαρα μία από τις κορυφαίες στιγμές της εκδήλωσης, εξαιτίας της μοναδικής ατμόσφαιρας του χώρου και της υπέροχης μουσικής και χορογραφίας», ενώ ο σκηνοθέτης της τηλεοπτικής μετάδοσης, Τίλο Κράουζε, υπογράμμισε χαρακτηριστικά πως «το σίγουρο είναι ότι στους Δελφούς, μας ασπάστηκαν οι Μούσες». Την ελληνική πλευρά εκφράζει ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Μεγάρου Μουσικής Γιάννης Βακαρέλης, που δήλωσε στην «Κ» ότι η συνεργασία με το γαλλογερμανικό ARTE «μας επιβεβαίωσε το ενδιαφέρον που υπάρχει για καλλιτεχνικές εκδηλώσεις υψηλής ποιότητας στην Ελλάδα», καθώς και ότι το σημαντικό «δεν ήταν απλά η αναμετάδοση ενός προσκεκλημένου μουσικού συνόλου, αλλά η σύμπραξη, η ανταλλαγή ιδεών, η συνεργασία μεταξύ ανθρώπων που επέδειξαν όραμα, στόχο, οργάνωση και αλληλοσεβασμό».

synaylies-oi-delfoi-edeixan-ton-dromo0
Η συναυλία της musicAeterna υπό τον Θεόδωρο Κουρεντζή προβλήθηκε και στην πλατεία Αγίου Γεωργίου Δελφών (φωτ. Ανδρέας Σιμόπουλος). 

Φυσικά, είναι πολλές οι περιπτώσεις που ένα αρχαιολογικό μνημείο της χώρας προβάλλεται διεθνώς μέσα από την πραγματοποίηση πολιτιστικών εκδηλώσεων. Ενδεικτικά, το Ηρώδειο έχει φιλοξενήσει εκδηλώσεις που προβλήθηκαν σε όλο τον κόσμο (με τη συναυλία των Foo Fighters να είναι μία από αυτές), το Φεστιβάλ Επιδαύρου ομοίως (με ένα σχετικά πρόσφατο παράδειγμα να είναι η παγκόσμια μετάδοση των «Περσών» του Εθνικού Θεάτρου το 2020), ενώ το πρόγραμμα του υπουργείου Πολιτισμού «Ολη η Ελλάδα ένας πολιτισμός» έχει παρουσιάσει και αγγλόφωνες παραστάσεις σε αρχαιολογικούς χώρους.

Σύγχρονη τέχνη

Με ανάλογους τρόπους (και με έμφαση στη σύγχρονη τέχνη) έχει συμβάλει στην ανάδειξη της αρχαίας Μεσσήνης ο διευθυντής των εκεί αρχαιολογικών εργασιών, Πέτρος Θέμελης. «Δεν επιδέχεται κάθε μνημείο όλες τις εκδηλώσεις», λέει στην «Κ» ο κ. Θέμελης και συνεχίζει: «Ενα ερώτημα επίσης είναι πόσο ανοιχτοί είμαστε, αν θα δεχθούμε π.χ. τον Ντιορ. Σε γενικές γραμμές πάντως, είναι σφάλμα να βάζουμε φράχτες. Οι πολιτιστικές εκδηλώσεις αποτελούν ένα είδος κοινωνικοποίησης των μνημείων και προσφέρουν μια τριμερή διαδραστικότητα μεταξύ της μοντέρνας τέχνης, του μνημείου και του κοινού». 

Σε παρόμοιο μήκος κύματος, η Εθνική Λυρική Σκηνή είχε παρουσιάσει πέρυσι μια συναυλία στη Ρωμαϊκή Αγορά με τη μέτζο σοπράνο Ανίτα Ρατσβελισβίλι, την οποία παρακολούθησαν διαδικτυακά πάνω από ένα εκατομμύριο θεατές διεθνώς. Φέτος, στις 10 Ιουλίου, η Εθνική Λυρική Σκηνή παρουσιάζει στο Παναθηναϊκό Στάδιο το «All Star Γκαλά Βέρντι», στο πλαίσιο του οποίου διάσημες άριες και ντουέτα από την «Αΐντα», τον «Τροβατόρε» κ.ά. θα ακουστούν από ονόματα όπως η κορυφαία ίσως σοπράνο του 21ου αιώνα Αννα Νετρέμπκο, η Ανίτα Ρατσβελισβίλι, ο τενόρος Γιουσίφ Εϊβάζοφ και ο βαρύτονος Δημήτρης Πλατανιάς. 

Οπως λέει στην «Κ» ο καλλιτεχνικός διευθυντής της ΕΛΣ Γιώργος Κουμεντάκης, «η αξιοποίηση των αρχαιολογικών χώρων για συναυλίες και παραστάσεις δεν είναι μια ανάγκη που προέκυψε λόγω πανδημίας, αλλά μια βασική καλλιτεχνική προτεραιότητά μας εδώ και πολλά χρόνια. Από τον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Κορίνθου, όπου παρουσιάσαμε την “Πολιορκία της Κορίνθου” του Ροσίνι το 2002, έως το προσεχές γκαλά στο Καλλιμάρμαρο, η ανάγκη μας είναι να συνδέσουμε την πολιτιστική μας κληρονομιά με τη σύγχρονη δημιουργία». 

Μνημονεύοντας την εμφάνισή της στη Ρωμαϊκή Αγορά ως μια ιδιαίτερη στιγμή, η Ανίτα Ρατσβελισβίλι τονίζει ότι σε λίγα μέρη του κόσμου μπορεί μία μονωδός να ζήσει κάτι ανάλογο. «Το Καλλιμάρμαρο, για παράδειγμα, είναι ένα πολύ ξεχωριστό και όμορφο μέρος και σου δίνει μια αίσθηση της ιστορίας που η Ελλάδα έχει προσφέρει σε όλο τον κόσμο», καταλήγει. «Είναι πολύ όμορφο να βρίσκομαι κάπου μέσα της».