ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Ανοίγει η «αυλή των θαυμάτων»

Νέο ξεκίνημα για το Μουσείο Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού.

anoigei-i-ayli-ton-thaymaton-561420559

H περίκλειστη αυλή που «αγκαλιάζει» το συγκρότημα των 18 κτιρίων στο Μοναστηράκι, μια ολόκληρη γειτονιά της παλιάς Αθήνας, μαζί με τμήμα υστερορωμαϊκού τείχους, μια παλαιοχριστιανική βασιλική, τμήματα ενός αρχοντικού, σπίτια του 19ου και του 20ού αιώνα, καθώς και ένα εκκλησάκι του 17ου, όταν ολοκληρωθεί, θα συνιστά μια γοητευτική εμπειρία περιήγησης για τον επισκέπτη. Πάντως, η περίφημη «αυλή των θαυμάτων», το οικοδομικό τετράγωνο που περιβάλλεται από τις οδούς Αρεως, Κλάδου, Βρυσακίου και Αδριανού, ήδη άνοιξε την περασμένη εβδομάδα με ένα τμήμα του: το κτίριο επί της οδού Κλάδου 9.

Αρκεί; Και όμως. Είναι η καινούργια στέγη του Μουσείου Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού (ηλικίας 103 ετών), το οποίο, γιορτάζοντας τα 200 χρόνια από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης, παρουσιάζει στο κοινό την έκθεση «Αντίδωρα του ’21: Ηρωες και σύμβολα». Η αίθουσα των περιοδικών εκθέσεων στο κτίριο της οδού Κλάδου δέχεται κοινό καθημερινά –πλην Τρίτης– και η λειτουργία της σηματοδοτεί τη νέα αρχή του μουσείου, του οποίου οι χώροι θα ανοίγουν σταδιακά έως και το 2023. Τότε θα δούμε ολοκληρωμένη τη μόνιμη έκθεση του ΜΝΕΠ μαζί με ψηφιακές εφαρμογές, διαδραστικά εκθέματα που θα φωτίσουν πτυχές του νεότερου ελληνικού πολιτισμού.

Τα «Αντίδωρα» περιλαμβάνουν αντικείμενα των συλλογών του Μουσείου Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού, καθώς και λίγα προσωπικά αντικείμενα  της βασίλισσας Ολγας από τις συλλογές του Τατοΐου, τα οποία συνυπάρχουν με έργα του ζωγράφου Γιάννη Αδαμάκη και του ποιητή Μιχάλη Γκανά.
«Γιορτάζουμε ένα νέο ξεκίνημα, καθώς ανοίγουμε για πρώτη φορά στο κοινό το νέο κτίριο περιοδικών εκθέσεων», λέει στην «Κ» η διευθύντρια του ΜΝΕΠ, Ελενα Μελίδη, τονίζοντας ότι σε καθένα από τα όμορφα κτίρια σύντομα θα στεγάζεται η νέα μόνιμη έκθεση του μουσείου. «Είναι ένα μεγάλο έργο, για το οποίο δουλεύουμε χρόνια τώρα, και πλέον πλησιάζει στο τέλος του».

Αναφερόμενη στο θέμα της έκθεσης, υπογραμμίζει ότι «θεμελιώδες συστατικό στοιχείο της Ελλάδας των τελευταίων διακοσίων χρόνων και της σημερινής μας ταυτότητας είναι το ’21. Οχι μόνο γιατί ο Αγώνας με την ίδρυση του ελληνικού κράτους αποτέλεσε τη γενεσιουργό αιτία της πολιτικής, οικονομικής, κοινωνικής και εν γένει πολιτισμικής ιστορίας μας μέχρι σήμερα. Αλλά και γιατί ο Αγώνας αυτός γέννησε μύθους και μορφές, ήρωες και σύμβολα, που ταυτίστηκαν με βασικές αξίες και ιδέες: αυτοθυσία, γενναιότητα, αγάπη για την πατρίδα, αντίσταση στα δεσμά, λαχτάρα για ελευθερία.

Από παιδιά μεγαλώνουμε με τους ήρωες και τα σύμβολα του ’21 γύρω μας και μέσα μας».

Στη ζωή και στην τέχνη

Αυτήν τη διάσταση του ’21 δείχνουν στην περιοδική έκθεση. «Τους ήρωες και τα σύμβολα που αποτυπώνονται και αναπαράγονται, άλλοτε συνειδητά, άλλοτε ασυνείδητα, στην καθημερινή ζωή και στην τέχνη».

Αφορμή στάθηκε η πρόταση της ιστορικού τέχνης Λουίζας Καραπιδάκη. Ο επισκέπτης, επισημαίνει η Ελενα Μελίδη, έχει την ευκαιρία να θαυμάσει «από τη μία, σπαράγματα από το πολύχρονο ποιητικό έργο του Μιχάλη Γκανά, όπου απηχείται η ιστορία της Ελλάδας των νεότερων χρόνων: ξενιτιά, αποχωρισμός, ερήμωση, πίκρα και αγάπη, ο νόστος και ο πόνος της πατρίδας. Από την άλλη, τα ζωγραφικά έργα του Γιάννη Αδαμάκη, φιλοτεχνημένα ειδικά για την έκθεση, έντονα επηρεασμένα από τη συνάντησή του με την ποίηση του Γκανά, ένα κολάζ μορφών και τόπων που εικονοποιούν το ’21 και το αποτύπωμά του στο σήμερα. Η ποίηση και η ζωγραφική περιβάλλουν αντικείμενα από τις μουσειακές συλλογές μας, καθώς και αντικείμενα από τη συλλογή Τατοΐου, που χρονολογούνται στα τελευταία διακόσια χρόνια και που μπορούν να συνδεθούν με το ’21, είτε άμεσα (όπως τα έργα του Θεόφιλου που απεικονίζουν ήρωες και μάχες της Επανάστασης) είτε έμμεσα (όπως η ενδυμασία της Σουλιώτισσας και το χαρακτικό που παριστάνει τον Οθωνα με φουστανέλα). Αντικείμενα που συνοδεύουν τους ανθρώπους στην καθημερινότητά τους, συμμετέχουν στη διαμόρφωση της εικόνας τους για το κοντινό παρελθόν, γίνονται μέρος της εθνικής διαπαιδαγώγησης των νεότερων μελών της κοινωνίας και εντέλει επαναδιαπραγματεύονται διαχρονικά όψεις των πολλαπλών ταυτοτήτων των ανθρώπων και τη σχέση τους με τα «μεγάλα» ιστορικά γεγονότα, στον «μικρό» ιστορικό χρόνο της ανθρώπινης ζωής».

anoigei-i-ayli-ton-thaymaton0
Στην αυλή, θέατρο σκιών για παιδιά με θέματα από το 1821. 

Οι ενότητες

Μία ενότητα είναι αφιερωμένη στη φουστανέλα. Αλλα θέματα: «Το ’21 ως μάθημα ιστορίας και παιχνίδι», «Ελευθερία ή θάνατος», «Ηρωες και σύμβολα», «Βασιλείς και φουστανέλα», «Το ’21 εμπνέει το ’40».

Στο θεατράκι της αυλής του Μουσείου Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού, όμως, το κοινό έχει και μια άλλη εμπειρία. Παραστάσεις «ηρωικών» έργων του θεάτρου σκιών με θέμα τους την Επανάσταση. Την πρώτη παρουσίασε στις 26/6 ο καραγκιοζοπαίχτης Αγγελος Αλιμπέρτης και ακολουθούν η παράσταση «Ο Πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε΄» στις 3/7 από τον Θωμά Αγραφιώτη και στις 10/7 από τον Κωνσταντίνο Κουτσουμπλή «Ο Αθανάσιος Διάκος». Οι θεατές παίρνουν μια γεύση του πώς θα είναι η «αυλή των θαυμάτων» όταν λειτουργήσουν και τα 18 κτίρια.
 

Εκθεσιακοί χώροι

Και οι περαστικοί της οδού Αρεως, ωστόσο, αιφνιδιάζονται ευχάριστα από μια αλλαγή. Από την κανονική είσοδο του μουσείου απομακρύνθηκαν τα άχαρα προστατευτικά με τις πραμάτειες των μικροπωλητών. Το επόμενο διάστημα θα ανοίξουν οι εκθεσιακοί χώροι: το τζαμί Τζισδαράκη, το κτίριο Γι και Γ2 και το Ε. Στο τζαμί θα παρουσιαστεί η ιστορία του μουσείου από το 1918 και όλα τα σημαντικά εκθέματα, στο κτίριο Γ1 θα δούμε έκθεση για την ταυτότητα των Ελλήνων και στο Γ2 την ιστορία της Πλάκας και του οικοδομικού τετραγώνου. Το Ε αφιερώνεται στην ψυχαγωγία της εποχής, τη μεγάλη συλλογή θεάτρου σκιών του μουσείου.

Ολοι οι διαγωνισμοί αυτήν τη στιγμή εξελίσσονται, υπογραμμίζει η κ. Μελίδη. «Τώρα υλοποιούμε τον τέταρτο διαγωνισμό, που αφορά τα οικογενειακά εκθέματα, τα οποία είναι αφιερωμένα στα παιδιά. Πέντε αίθουσες του μουσείου θα αφιερωθούν στις λεγόμενες οικογενειακές γωνιές. Επίσης, θα προχωρήσουμε και στον τελευταίο μας διαγωνισμό για τα ψηφιακά εκθέματα, ενώ τον επόμενο μήνα σχεδιάζεται να αποκτήσουν όλα τα κτίρια πρόσβαση για ΑμεΑ».