ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Η θεραπευτική δύναμη του κεντήματος

i-therapeytiki-dynami-toy-kentimatos-561456634

Πριν από λίγες ημέρες, η εικόνα του ολυμπιονίκη καταδύσεων Τομ Ντέιλι να πλέκει στις κερκίδες, παρακολουθώντας τον τελικό γυναικών στο τραμπολίνο, έγινε viral. Το ξεκίνησε στη διάρκεια της πανδημίας, όταν δεν μπορούσε να προπονηθεί. Το πλέξιμο και το βελονάκι «ήταν το μόνο πράγμα που με βοήθησε να κρατήσω τα λογικά μου», δήλωσε ο Βρετανός πρωταθλητής.

Για τον δικό μας Σταμάτη Ζάννο, το κέντημα ήταν η διέξοδός του την περίοδο του αναγκαστικού εγκλεισμού. Καταξιωμένος εδώ και τέσσερις δεκαετίες επιμελητής εκθέσεων, έχει σχεδιάσει περισσότερες από 200 στην Ελλάδα και στο εξωτερικό μέχρι τον Μάρτιο του 2020, όταν άλλαξε η ζωή όλων μας από την COVID-19. Tους μήνες του lockdown βρήκε διέξοδο στις πολύχρωμες κλωστές και στην κεντητική αντιγράφοντας 12 χαρακτικά του Γάλλου φιλέλληνα ζωγράφου Λουί Ντιπρέ (1788-1837), αρχίζοντας από το πορτρέτο του Ισμαήλ Μπέη. Mετέφερε σε καμβάδες κεντήματος πρόσωπα και τοπία της Ελλάδας, προσπαθώντας να αποδώσει όσο πιο πιστά το πρωτότυπο.

Ετσι ισορρόπησε στην καραντίνα. Με τα μουσεία κλειστά, κλεισμένος επί ώρες στο σπίτι του, βρήκε έναν άλλο τρόπο δημιουργίας. Αλλωστε στον κόσμο της κεντητικής μυήθηκε από την Αμαλία Μεγαπάνου, όταν με παρότρυνσή της έκανε τα ερμηνευτικά σχέδια των κεντημάτων της… Τώρα, τα 12 κεντήματα που έφτιαξε σε 12 μήνες καραντίνας παρουσιάζονται στην περιοδεύουσα έκθεση με τίτλο «Κεντώντας την Ιστορία» του Μουσείου Μαρμαροτεχνίας του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς στην Τήνο, στο πλαίσιο των επετειακών δράσεων για την Επανάσταση του 1821. Επειτα θα ταξιδέψουν στα Γιάννενα.

Τα κεντήματά του ξαφνιάζουν τον επισκέπτη που φθάνει στον Πύργο της Τήνου, όπου βρίσκεται το μουσείο. Ο τρόπος που μετέφερε ο Σταμάτης Ζάννος στο κέντημα όσα είδε με άλλους περιηγητές το 1819 ο Γάλλος ζωγράφος. Αλλά και τα συναισθήματα του καταξιωμένου επιμελητή όπως καταγράφονται στο «Δοθείσης αφορμής…», μια συνομιλία του με τη διευθύντρια του ΠΙΟΠ Αλεξάνδρα Ράπτη. Για καθένα από αυτά τα κεντήματα χρειάστηκαν ακόμη και 150 ώρες δουλειάς. Κάποια τον παίδεψαν περισσότερο: «Ξυπνούσα το βράδυ, τα ξήλωνα και το πρωί τα ξανάφτιαχνα». 

Οι λιθογραφίες του Γάλλου φιλέλληνα του άρεσαν γιατί «ωραιοποιούν καταστάσεις, σχεδόν εξιδανικεύουν». Δεν αντέχει την επιθετικότητα μέσα από την τέχνη. «Πολλώ δε μάλλον εδώ, όπου η τέχνη λειτουργεί, τρόπον τινά, ως θεραπεία». Κι αυτό που θέλει από τον επισκέπτη είναι «να δει την προσπάθεια ενός ανθρώπου να σταθεί στα πόδια του μέσω ενός συγκεκριμένου τρόπου έκφρασης».