ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Το αιώνιο ιδανικό του κάλλους

Εκθεση για την ομορφιά στην αρχαιότητα στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Το αιώνιο ιδανικό του κάλλους

Το 2009 το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης δημιούργησε τομή στην ιστορία των αρχαιολογικών εκθέσεων στην Ελλάδα. Παρουσίασε –σταδιακά– μια τριλογία για τον έρωτα, την ίαση και τον θάνατο, που έκανε χιλιάδες επισκέπτες να περάσουν το κατώφλι του και να δουν την αρχαιότητα με φρέσκια ματιά. Μονοθεματικά αφιερώματα, σε μορφή αφηγήματος, με εκλεκτά εκθέματα από την Ελλάδα και το εξωτερικό, μακριά από την πεπατημένη, άλλαξαν την επιμελητική προσέγγιση. Με την πεφωτισμένη καθοδήγηση του διευθυντή Νίκου Σταμπολίδη αλλά και το δημιουργικό μεράκι της νέας τότε προέδρου Σάντρας Μαρινοπούλου, το ΜΚΤ άνοιξε έναν νέο δρόμο μεταλαμπαδεύοντας καινούργιες ιδέες και σε άλλα μουσεία και ιδρύματα της Ελλάδας.

Η νέα έκθεση του ΜΚΤ που εγκαινιάζεται στις 29 Σεπτεμβρίου με τίτλο «Κάλλος», η τελευταία με επιμέλεια του Νίκου Σταμπολίδη προτού μεταπηδήσει στο νέο του πόστο στο Μουσείο της Ακρόπολης, εντάσσεται σε αυτήν τη λογική: 300 αντικείμενα από ελληνικά και ξένα μουσεία και συλλογές ενώνονται σαν κουκκίδες για να σχηματίσουν την έννοια της ομορφιάς στην αρχαιότητα. Πίσω από την ιδέα αυτή κρύβεται και η ιστορία της φιλικής σχέσης ανάμεσα στη Σάντρα Μαρινοπούλου και τον πρόεδρο της L’Oreal, Ζαν-Πολ Αγκόν, του ομίλου που προχώρησε σε μια γενναία χορηγία για τη διοργάνωση. Μαζί με την επικεφαλής του μουσείου δίνουν μια κοινή, αποκλειστική συνέντευξη στην «Κ» για την ομορφιά τότε και σήμερα.

Το αιώνιο ιδανικό του κάλλους-1
Κάτω, Ζαν Πολ Αγκόν, πρόεδρος του ομίλου L’Oreal. Φωτ. Thomas Gogny / Divergence / L’Oréal

Ο Αγκόν πρωτογνώρισε τη χώρα μας στα 24 του, όταν ήρθε για να εργαστεί τέσσερα χρόνια στην Αθήνα και έμαθε μάλιστα να μιλάει τη γλώσσα μας. «Ηταν ένας έρωτας με την πρώτη ματιά», υπογραμμίζει, συμπληρώνοντας ότι στην καρδιά του αισθάνεται Ελληνας. Κάθε καλοκαίρι επισκέπτεται τα νησιά του Αιγαίου, ενώ η γνωριμία και η φιλία του με τη Σάντρα και τον Πάνο Μαρινόπουλο συνέβαλε στο να παρακολουθεί από κοντά την πρωτοτυπία με την οποία γίνονταν οι περιοδικές εκθέσεις στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης. Επόμενο ήταν λοιπόν όταν έπεσε στο τραπέζι η πρόταση για το «Κάλλος», που θα προέβαλλε την αλληλένδετη αισθητική, φιλοσοφική και ηθική διάσταση της ομορφιάς στην αρχαιότητα, να ενθουσιαστεί. Πώς όμως βλέπει εκείνος την ομορφιά; Της αποδίδει διαχρονικά ή εφήμερα χαρακτηριστικά;

«Ο ορισμός της αποτελεί μόνιμη αναζήτηση αλλά και αιώνιο ιδανικό κυρίως διότι πηγαίνει στην καρδιά της ανθρώπινης ύπαρξης», δηλώνει στην «Κ». «Από τους προϊστορικούς χρόνους οι άνθρωποι χρησιμοποίησαν το σώμα και την εμφάνισή τους για να καθορίσουν την κοινωνική τους ταυτότητα. Η ομορφιά διατρέχει τους αιώνες, τους πολιτισμούς, τις χώρες. Από την άλλη είναι ένα ιδεώδες που ο καθένας μας προσπαθεί να αγγίξει. Υπάρχουν λοιπόν τόσοι ορισμοί της ομορφιάς όσοι και οι άνθρωποι πάνω στον πλανήτη. Μέσα στη ζωή ενός ανθρώπου η επιθυμία γι’ αυτήν μπορεί να αλλάξει πολλές φορές κατεύθυνση. Γι’ αυτό είναι τόσο γοητευτική. Εμείς στη δική μας εταιρεία έχουμε βάλει ως στόχο να βοηθήσουμε τους ανθρώπους ώστε να ικανοποιήσουν την ανάγκη τους για την ομορφιά μέσα από τη διαφορετικότητα».

Η Σάντρα Μαρινοπούλου συμπληρώνει: «Τι είναι ομορφιά, πόσο διαχρονική είναι, πόσο υποκειμενική… Η ίδια η έκθεση μέσα από τον πλούτο των αφηγήσεών της δίνει τις απαντήσεις. Θα σας πω ένα παράδειγμα: Oι γυναίκες ήδη από την αρχαιότητα αγαπούσαν το μακιγιάζ. Τους έδινε πάντα την αυτοπεποίθηση και την ελευθερία να ορίσουν την εικόνα τους. Αυτό διαπιστώνει κανείς με έκπληξη βλέποντας το κεφάλι μιας γυναίκας του 13ου αι. π.Χ. από την Ακρόπολη Μυκηνών». 

Και για τους δύο συνομιλητές η ομορφιά πέρα από την αυτοπεποίθηση της εξωτερικής εμφάνισης συνδέεται απόλυτα με τις αξίες, με τον τρόπο δηλαδή που όριζαν το κάλλος οι αρχαίοι Ελληνες. «Το θάρρος, η ειλικρίνεια, η ακεραιότητα, η διαφάνεια είναι τέτοιες ποιότητες τις οποίες πρέπει να έχουν οι ηγέτες», λέει ο Ζαν-Πολ Αγκόν, ο οποίος κατά τη διάρκεια της προεδρίας του στον όμιλο L’Oreal συνέδεσε το όνομά του με την εταιρική κοινωνική ευθύνη, την προστασία του περιβάλλοντος και την ευαισθητοποίηση για την κλιματική αλλαγή. Για εκείνον η ομορφιά εμπεριέχει το ήθος.

Αραγε έτσι βλέπουμε το ωραίο εμείς οι άνθρωποι του 21ου αιώνα; Τι πιστεύει ο Αγκόν που πρωτοπόρησε ως επικεφαλής της πιο γνωστής εταιρείας καλλυντικών στον κόσμο; «Το κάλλος επανευφερίσκει τον εαυτό του κάθε τόσο, τρέφεται από πολλές επιρροές. Στη δική μας εποχή το κάλλος θα έχει να κάνει με την αειφορία του περιβάλλοντος, την τεχνολογική καινοτομία αλλά και τη διαφορετικότητα», τονίζει λέγοντας ότι η L’Oreal έχει δώσει έμπρακτο παράδειγμα ως όμιλος για την προστασία της βιοποικιλότητας αλλά και των φυσικών πόρων. 

Το αιώνιο ιδανικό του κάλλους-2
 Σάντρα Μαρινοπούλου, πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης. Φωτ. Εlina Giounanli

Το όραμα

Η έκθεση, που θα διαρκέσει μέχρι τα μέσα Ιανουαρίου, επαναφέρει πάντως στο προσκήνιο την εξωστρέφεια που πρέπει να έχουν τα ελληνικά μουσεία μέσα από στρατηγικές συνεργασίες αλλά και καινοτόμες δράσεις.

«Είμαστε τυχεροί που υπάρχουν φιλέλληνες σαν τον Αγκόν, έτοιμοι να μοιραστούν το όραμα του μουσείου να προβάλει τη χώρα μας και την προσφορά της στον παγκόσμιο πολιτισμό, να δείξει ότι η Ελλάδα δεν είναι απλώς ένας ιδανικός προορισμός για διακοπές. Στόχος μας είναι να ταξιδέψουν αυτού του είδους οι εκθέσεις στο εξωτερικό. Να τοποθετηθούν οι ελληνικές αρχαιότητες στη θέση που τους αξίζει σε όλα τα σημαντικά μουσεία του κόσμου – και αυτή δεν είναι άλλη από την πρώτη θέση», τονίζει η Σάντρα Μαρινοπούλου.