ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

«Διαιρεμένες Μνήμες 1940-1950» σε ψηφιακή μορφή

Η έκθεση «Διαιρεμένες Μνήμες 1940-1950. Aνάμεσα στην Iστορία και το Βίωμα» παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης το 2016.

diairemenes-mnimes-1940-1950-se-psifiaki-morfi-561584014

Η έκθεση «Διαιρεμένες Μνήμες 1940-1950. Aνάμεσα στην Iστορία και το Βίωμα» παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης το 2016. Κέρδισε το ενδιαφέρον του κοινού γιατί ήταν μια έκθεση σύνθετη, πολυεπίπεδη, που προσφερόταν για πολλές αναγνώσεις με αναφορές σε σημαντικά ιστορικά κεφάλαια: Κατοχή, Αντίσταση, πείνα, βαρβαρότητα από τις κατοχικές δυνάμεις με πιο δραματική πτυχή της την εξόντωση της πλειονότητας του εβραϊκού πληθυσμού, εμφύλιος σπαραγμός. Τώρα η έκθεση με έναν τρόπο «επιστρέφει» καθώς παίρνει ψηφιακή μορφή και γίνεται προσβάσιμη σε όλους όπου κι αν βρίσκονται.

Η έκθεση ρίχνει φως στη δεκαετία 1940-1950 και αναδεικνύει το ενδιαφέρον που προκύπτει μέσα από τα προσωπικά βιώματα καλλιτεχνών και πνευματικών ανθρώπων: καλλιτεχνικά έργα, αφηγήσεις και μαρτυρίες, τεκμήρια, λογοτεχνικά, ποιητικά και ιστορικά κείμενα της ιστορικής αυτής της δεκαετίας μεταπλάθουν τον πόνο, την απελπισία και τις κακουχίες, αναδεικνύουν δημιουργικά και υπαρξιακά αδιέξοδα ανασυνθέτοντας την επίσημη Ιστορία.

Επίσης, εξετάζει την παρουσία του εβραϊκού πληθυσμού της Θεσσαλονίκης ήδη από τη δεκαετία του 1930, παρουσιάζει νέα τεκμήρια για τις εξελίξεις στη Θεσσαλονίκη κατά τη γερμανική κατοχή, το χρονικό του εκτοπισμού των Εβραίων της Θεσσαλονίκης στα στρατόπεδα του θανάτου, καθώς και φωτογραφίες επιζώντων και συνεντεύξεις από Εβραίους της Θεσσαλονίκης γεννημένους μετά το 1941.

diairemenes-mnimes-1940-1950-se-psifiaki-morfi0
Γιάννης Τσαρούχης (1910-1980), «Η σύλληψη τριών κομμουνιστών». Νερομπογιά σε χαρτί.

Οσον αφορά το εικαστικό τμήμα της, η οργάνωσή της γίνεται σε δύο μέρη: στο πρώτο, ξεκινώντας από το Επος της Αλβανίας, παρουσιάζεται η ζωή και ο θάνατος στη γερμανική κατοχή, με αναφορές, μεταξύ άλλων, στην πείνα και τη μαύρη αγορά, την Αντίσταση στη Θεσσαλονίκη, την Αντίσταση μέσα από λευκώματα του 1941-1945, την υποχρεωτική καλλιτεχνική έκθεση του 1942, την κηδεία του ποιητή Κωστή Παλαμά κ.ά.

Η μετάβαση

Στο δεύτερο μέρος τα εκθέματα αφορούν τη μετάβαση προς την Απελευθέρωση, την Κυβέρνηση του Βουνού το 1944 με την παρουσία των καλλιτεχνών, τα Δεκεμβριανά του 1944, το ταξίδι του «Ματαρόα» και τη δωρεά των Γάλλων καλλιτεχνών για την ελληνική αντίσταση. Τέλος, αφορούν τον Εμφύλιο και την άρνηση του διχασμού από την πλευρά των καλλιτεχνών, καθώς και την εξορία μέσα από το παράδειγμα της Μακρονήσου. Η εικαστική έκθεση κλείνει με τη λίστα των Ελλήνων Δικαίων των Εθνών και την πρόταση για μετά το τέλος του πολέμου.

Το τμήμα που αφορά την εβραϊκή κοινότητα, αρθρώνεται επίσης σε δύο μέρη. Το πρώτο επικεντρώνεται στα κοινωνικά και πολιτικά προβλήματα που αντιμετώπισε η εν λόγω κοινότητα, και το δεύτερο παρακολουθεί τη διαδικασία με την οποία οι αρχές κατοχής έθεσαν υπό έλεγχο, αφαίμαξαν οικονομικά και στη συνέχεια εκτόπισαν τον εβραϊκό πληθυσμό στο Αουσβιτς.

Φορείς διοργανωτές της έκθεσης είναι το Ινστιτούτο Γκαίτε, το MOMus-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, το Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης και το NS-Dokumentationszentrum Köln (Κέντρο Τεκμηρίωσης για τον Εθνικοσοσιαλισμό, Πόλη της Κολωνίας).

Εγκαίνια έκθεσης: 15 Νοεμβρίου 2021, www.dividedmemories.de.

diairemenes-mnimes-1940-1950-se-psifiaki-morfi2
Πάμπλο Πικάσο (1881-1973) «L’homme à l’œillet» (Αφιέρωμα στον Νίκο Μπελογιάννη).