ΒΙΒΛΙΟ

Το σύγχρονο Μεξικό χωρίς οίκτο

Ενα πραγματικό έγκλημα μεταφέρεται με την ίδια αγριότητα στις σελίδες ενός μυθιστορήματος

to-sygchrono-mexiko-choris-oikto-561654835

ΦΕΡΝΑΝΤΑ ΜΕΛΤΣΟΡ
Η εποχή των τυφώνων
Μτφρ.: Αγγελική Βασιλάκου
Εκδ. Δώμα, σελ. 244

Η Φερνάντα Μελτσόρ, η συγγραφέας του μυθιστορήματος «Η εποχή των τυφώνων», γεννήθηκε στη Βερακρούς του Μεξικού το 1982, χρονιά που η χώρα βίωνε μια από τις μεγαλύτερες πολιτικές κρίσεις. «Παιδί έφτιαχνα κόμικς. Συνήθως σχεδίαζα σκηνές από τον πόλεμο του Κόλπου που με άγχωνε. Στα έντεκα, δώδεκα χρόνια μου διάβαζα ένα βιβλίο τη βραδιά. Οταν μου δάνεισαν τη “Νύχτα του Τλατελόλκο” της Ελένα Πονιατόφσκα έχασα τον ύπνο μου· συνειδητοποίησα ότι το χειρότερο έγκλημα στο Μεξικό ήταν να είσαι νέος, να έχεις ιδέες και να θέλεις ν’ αλλάξεις τον κόσμο», λέει η ίδια σε συνέντευξη της και θυμάται την εφηβεία της συνδεδεμένη με άγρια αστυνομική καταστολή.

«Η εποχή των τυφώνων» είναι καθαρόαιμη μυθοπλασία, που αποδεικνύει ότι το Μεξικό έχει αποκτήσει μια νέα, πρωτότυπη, δυνατή λογοτεχνική φωνή.

Από εκείνη την εποχή πέρασε καιρός. Το νεαρό κορίτσι σπούδασε δημοσιογραφία γοητευμένη από τον Τρούμαν Καπότε. Το «Εν ψυχρώ» τής έδειξε τον δρόμο για μια γραφή συνδεδεμένη με την πραγματικότητα, αλλά όχι υποταγμένη σε αυτήν. Η ιστορία της «Εποχής των τυφώνων» βασίστηκε σε πραγματική είδηση του αστυνομικού δελτίου: μια γυναίκα βρέθηκε μαχαιρωμένη σ’ ένα κανάλι στη Βερακρούς, ενώ ο δολοφόνος και πρώην εραστής της υποστήριξε ότι είχαν χωρίσει και το θύμα τού έκανε μάγια για να επιστρέψει. Η Μελτσόρ επιδίωξε να βρεθεί στον τόπο του εγκλήματος και να δουλέψει δημοσιογραφικά επιτόπου. Ηταν υπερβολικά επικίνδυνο. Ετσι αποφάσισε ότι το μυθιστόρημα θα ήταν ο αμέσως καλύτερος τρόπος να αφηγηθεί αυτή την ιστορία. Στρώθηκε να γράφει σαν να ήταν η γραμματέας του εισαγγελέα και να άκουγε τις φωνές των εμπλεκομένων, έχει πει η ίδια. Στην ιστορία που δημιούργησε, το πτώμα που επιπλέει στο κανάλι –της μάγισσας– δίνει την αφορμή να μπούμε στον κόσμο των χαρακτήρων που σχετίζονται με τον φόνο. Η γνωριμία τους μας αρπάζει κυριολεκτικά από τα μαλλιά και μας πετάει σ’ ένα άγριο Μεξικό όπου η ομοφοβία, η φαλλοκρατία, η ανισότητα, η διαφθορά, η βία, ο μισογυνισμός και το εμπόριο ναρκωτικών είναι η μόνη πραγματικότητα.

Ομως, «Η εποχή των τυφώνων» δεν είναι ένα καλογραμμένο non fiction. Είναι καθαρόαιμη μυθοπλασία, της οποίας η γλώσσα –αμείλικτη– και ο ρυθμός της αφήγησης –συγκλονιστικός– αποδεικνύουν ότι το Μεξικό έχει αποκτήσει μια νέα, πρωτότυπη, δυνατή λογοτεχνική φωνή. Στη δουλειά της Μελτσόρ ενυπάρχει ο λατινοαμερικανικός μαγικός ρεαλισμός –αναγνωρίζουμε τον Μάρκες και τον Φουέντες–, αλλά εδώ έχει γίνει βρώμικος και βίαιος. «Για να αποδοθεί αυτός ο κόσμος απαιτείται μια πένα μαγική, που να μη δειλιάζει μπροστά στη φρίκη», έγραψε στην κριτική της για το βιβλίο η εφημερίδα Le Monde.

Το μυθιστόρημα έχει διακριθεί και υπήρξε φιναλίστ για το διεθνές βραβείο Booker. Η ελληνική μετάφραση της Αγγελικής Βασιλάκου καταφέρνει να αποδώσει αυτή τη γραφή, η οποία μοιάζει με καταιγίδα σε ελληνικά που δεν σε αφήνουν να πάρεις ανάσα. Η εξαιρετική γνώση του υλικού που πραγματεύεται η Μελτσόρ, αλλά επίσης η μυθοπλαστική της ικανότητα και το ταλέντο να δημιουργεί ολοκληρωμένους χαρακτήρες αποδεικνύεται και στη σειρά «Somos» (Netflix), της οποίας συνυπογράφει το σενάριο. Εδώ φαίνεται και πάλι η ιδιαίτερη οπτική της, το γενναίο και συμπονετικό βλέμμα, που χωρίς ωραιοποιήσεις αφηγείται ιστορίες από την πλευρά των θυμάτων της βίας.

to-sygchrono-mexiko-choris-oikto0