ΑΤΖΕΝΤΑ

Ματιές στον κόσμο

maties-ston-kosmo-2330041

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ
Για τον εικοστό αιώνα, μορφές όπως αυτή του Σίζαρ Πέλι (Cesar Pelli) ήταν ιδιαίτερα επιδραστικές για τη σιλουέτα των πόλεων και τη διάχυση μιας νέας αντίληψης για το μέλλον των μεγαλουπόλεων στη Δύση και στην Ασία. Αργεντινός που έγινε Αμερικανός, ο αρχιτέκτων Σίζαρ Πέλι (ή Σεζάρ Πέλι) είναι ο δημιουργός πολλών ουρανοξυστών που έγιναν «μυθικοί» όπως οι περίφημοι Petrona Towers, στην Κουάλα Λουμπούρ, στη Μαλαισία, που αποπερατώθηκαν το 1997 και έγιναν έκτοτε σύμβολο της Νοτιοανατολικής Ασίας (έργο για το οποίο τιμήθηκε με το Βραβείο Aga Khan). Ο Σίζαρ Πέλι απεβίωσε στις 19 Ιουλίου στα 92 του χρόνια, έχοντας σφραγίσει με την πορεία του την ανάγνωση του 20ού αιώνα (και των αρχών του 21ου) αν σταθούμε στους όρους αστικού ανταγωνισμού και συγκέντρωσης πλούτου. Ενα από τα πιο πρόσφατα δημιουργήματά του είναι ο ουρανοξύστης Salesforce στο Σαν Φρανσίσκο (φωτ.), που αποπερατώθηκε μόλις το 2018, και είναι ένα από τα υψηλότερα κτίρια του κόσμου, φθάνοντας στα 326 μέτρα. Με τη θέα αυτού του Πύργου να στεφανώνει την όψη του Σαν Φρανσίσκο, τον αποχαιρέτισαν διεθνή πρακτορεία για να τιμήσουν μία πολυδιάστατη προσωπικότητα που τιμήθηκε όχι μόνο για την προσφορά της στην αρχιτεκτονική αλλά και για την εν γένει επίδραση του έργου του. Το 1991 ήταν ανάμεσα στους δέκα πιο επιδραστικούς αρχιτέκτονες στις ΗΠΑ σύμφωνα με το Αμερικανικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτόνων και το 1995 έλαβε από το ίδιο Ινστιτούτο το Χρυσούν Μετάλλιο. Ο Πέλι ερευνούσε διαρκώς νέα υλικά και ιδιαίτερα μετά το 1990 ανέδειξε ιδιαίτερα τον ανοξείδωτο χάλυβα. Τον ενδιέφερε η εξέλιξη του ουρανοξύστη τόσο τεχνικά όσο και μορφολογικά, καθώς η ζωή στις πόλεις άλλαζε και όσα ίσχυαν στον μεταπολεμικό κόσμο του 1960 ήταν εκτός ατζέντας ήδη από το 1980. Ο Σίζαρ Πέλι, γεννημένος στην Αργεντινή τον Οκτώβριο του 1926, ήρθε στις ΗΠΑ το 1952 όπου φοίτησε στην περίφημη Σχολή Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου του Ιλινόι. Από τότε έμεινε στις ΗΠΑ και αργότερα πολιτογραφήθηκε Αμερικανός πολίτης. Στα πολύ γνωστά έργα του συγκαταλέγεται και το World Financial Center της Νέας Υόρκης, μείζον και σύνθετο έργο που αντανακλά τη γενικότερη θεωρία του για ισχυρές παρεμβάσεις στον ιστό των πόλεων. Ο Σίζαρ Πέλι, με ένα από τα μεγαλύτερα γραφεία αρχιτεκτονικής στον κόσμο, αντανακλά την ηρωική εκείνη γενιά που πήρε πτυχίο στη δεκαετία του ’50 και άρχισε να οραματίζεται τον κόσμο που άλλαζε γοργά. 

ΒΟΥΔΑΠΕΣΤΗ
Η Ιστορία οnli
ne

maties-ston-kosmo0

Πάνω από 100.000 φωτογραφίες αριθμεί το online αρχείο Fortepan με σημαντικά τεκμήρια από το 1900 έως το 1990. Ο ιδρυτής του αρχείου Μίκλος Ταμάσι είχε βρει τυχαία πεταμένες φωτογραφίες και το υλικό αυτό έγινε η βάση για το αρχείο Fortepan (από την παλιά κινηματογραφική βιομηχανία Forte) που διαρκώς επεκτεινόταν με κομμάτια της ουγγρικής ιστορίας. Στη φωτογραφία, ο Ελβετός διπλωμάτης Καρλ Λουτς, διαπιστευμένος στη Βουδαπέστη, ο οποίος έσωσε χιλιάδες Εβραίους. 

ΒΕΡΟΛΙΝΟ
50 χρόνια από το Στόουνγουολ

maties-ston-kosmo2

Το πρώτο μουσείο στον κόσμο αφιερωμένο στο απελευθερωτικό κίνημα των ομοφυλοφίλων είναι το Schwules Museum στο Βερολίνο, που λειτουργεί από το 1985. Αυτήν την περίοδο παρουσιάζεται μια έκθεση με αφορμή τα 50 χρόνια από την εξέγερση του Στόουνγουολ στη Νέα Υόρκη, όπου με αφορμή μια κίνηση καταστολής σηματοδοτήθηκε η έναρξη της ομοφυλόφιλης απελευθέρωσης. Η έκθεση έχει τίτλο «Love at First Sight» και στη φωτογραφία διακρίνονται πόστερ εποχής.

ΙΕΡΟΥΣΑΛΗΜ
Τα 550 παράθυρα

maties-ston-kosmo4

Η γενική άποψη των παραθύρων της Ιερουσαλήμ παραπέμπει σε παραμύθι. Είναι μια εικαστική εγκατάσταση αποτελούμενη από 550 αληθινά και διαφορετικά παράθυρα προερχόμενα όλα από την Ιερουσαλήμ. Κάθε ένα όμως εκπροσωπεί μια διαφορετική κουλτούρα, εποχή ή στυλιστικό ύφος. Το Παλάτι των Παραθύρων της Ιερουσαλήμ, όπως αποκαλείται, θα είναι επισκέψιμο έως τις 21 Σεπτεμβρίου. Ολα τα παράθυρα είναι μέρος της συλλογής του αείμνηστου καλλιτέχνη Γιόραμ Αμίρ.

ΜΠΟΥΡΓΚΟΣ
Τα 800 χρόνια

maties-ston-kosmo6

Ενα γλυπτό του Ισπανού γλύπτη Βενάνθιο Μπλάνκο (1923-2018) είναι τοποθετημένο στο εσωτερικό του καθεδρικού ναού του Μπούργκος, της σημαντικότερης γοτθικής εκκλησίας στην Ισπανία. Εως τις 27 Οκτωβρίου θα παρουσιάζονται έργα θρησκευτικής τέχνης τού πρόσφατα εκλιπόντος Ισπανού γλύπτη σε μια έκθεση-πρόδρομο των επετειακών εκδηλώσεων για τα 800 χρόνια από την ανέγερση του επιβλητικού ναού.  Ο ναός χτίστηκε επί Φερδινάνδου Γ΄ τον 13ο αιώνα. 

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ
Μεσαιωνικός εβραϊσμός

maties-ston-kosmo8
Τον «Θησαυρό του Κολμάρ» παρουσιάζει σε νέα έκθεση το Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης (στο Met Cloisters), προβάλλοντας όψεις της κληρονομιάς από τον εβραϊσμό των μεσαιωνικών χρόνων. O θησαυρός έχει μοναδικότητα και αποτελείται από αντικείμενα υψηλής τέχνης και αισθητικής όπως κοσμήματα, και ειδικά καρφίτσες με πολύτιμους λίθους, 300 νομίσματα, χρωματιστό γυαλί, δαχτυλίδια με τιρκουάζ, ρουμπίνια και σμαράγδια, χρυσοποίκιλτα κουμπιά, διακοσμημένες ζώνες.