ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Το Μπάουχαους στα ελληνικά σχολεία του ’30

to-mpaoychaoys-sta-ellinika-scholeia-toy-30-2318306

To 1933, ανάμεσα στους ξένους αρχιτέκτονες που βρέθηκαν στην Αθήνα, στο πλαίσιο του Διεθνούς Συνεδρίου Νέας Αρχιτεκτονικής για τη «λειτουργική πόλη», ήταν και ο Λε Κορμπιζιέ. Οι Ελληνες αρχιτέκτονες, για να δείξουν στους ξένους συναδέλφους τους δείγματα του μοντέρνου κινήματος και της κουλτούρας του Μπάουχαους, τους πήγαν σε… σχολεία. Ο διεθνούς φήμης αρχιτέκτονας εντυπωσιάστηκε από το συγκρότημα των δημοτικών σχολείων της οδού Λιοσίων, του αρχιτέκτονα Κυριακούλη Παναγιωτάκου, όπου έγραψε στον τοίχο τους «Compliments de Le Corbusier». Οπως μας λέει ο καθηγητής Αρχιτεκτονικής της ΑΣΚΤ Ανδρέας Γιακουμακάτος, η επιρροή του Μπάουχαους έφθασε στις χώρες της Νότιας Ευρώπης και στην Ελλάδα στα τέλη του 1920, και εκφράστηκε μέσα από το μοντέρνο κίνημα της αρχιτεκτονικής σε χρηστικά κυρίως κτίρια, όπως κατοικίες, νοσοκομεία και σχολεία. «Οι πολυκατοικίες του ‘30 στη Σόλωνος, στα Εξάρχεια, στην Κυψέλη είναι εξαιρετικά δείγματα του μοντέρνου κινήματος σε αισθητικό επίπεδο. Η πολιτικο-κοινωνική έκφραση του μοντέρνου, όπως εκφράστηκε στις βόρειες χώρες το 1919, ήταν για την Ελλάδα η κατασκευή των σχολείων του ‘30», σημειώνει ο κ. Γιακουμακάτος.

Το πρόγραμμα ανέγερσης των 3.000 σχολικών κτιρίων υλοποιήθηκε (επί υπουργίας Γεώργιου Παπανδρέου) με ευθύνη του αρχιτέκτονα Νίκου Μητσάκη. Εκείνος συγκέντρωσε τους πρωτοποριακούς αρχιτέκτονες της εποχής, οι οποίοι έκαναν το βήμα από τον νεοκλασικισμό στο μοντέρνο εντυπωσιάζοντας τον Λε Κορμπιζιέ. Ωστόσο, η μόνη καταγραφή του προγράμματος έγινε στο βιβλίο «Νέα σχολικά κτίρια» του 1938 που πέρασε στη λήθη. Ο σπάνιος τόμος επανεκδίδεται από τις εκδόσεις Καπόν με δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, στο πλαίσιο του διεθνούς συνεδρίου «Το Μπάουχαους και η Ελλάδα», που διοργανώνουν η Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών και η Ακαδημία Καλών Τεχνών Στουτγάρδης. Το συνέδριο θα αναβιώσει για πρώτη φορά τις συναυλίες κλασικής μουσικής και τζαζ που διοργανώθηκαν το 1923 στη σχολή του Μπάουχαους στη Βαϊμάρη. Αν όμως η εποχή της δεκαετίας του 1930 συνδέθηκε με την κουλτούρα του Μπάουχαους και την επιρροή του στην τέχνη, ο κ. Γιακουμακάτος παρατηρεί ότι η σημερινή αρχιτεκτονική δεν έχει σαφή προσανατολισμό. «Υπάρχει τόσο μεγάλος πλουραλισμός στη μορφή ή στην τυπολογία, που δεν υπάρχουν πια κατευθύνσεις. Οι αρχιτέκτονες απομακρύνθηκαν από οποιοδήποτε προβληματισμό, θέλουν να κάνουν κάθε κτίριο διαφορετικό από το άλλο, σχεδιάζουν για την εικόνα και το Instagram».

«Το Μπάουχαους και η Ελλάδα», 30/5-1/6, Μουσείο Μπενάκη, Πειραιώς 138.