ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Η… λάθος ουτοπία

i-amp-8230-lathos-oytopia-2165778

Παρότι έχουν μεσολαβήσει πέντε αιώνες από την έκδοση της «Ουτοπίας» του Τόμας Μορ μέχρι σήμερα, η λέξη εξακολουθεί να υποδηλώνει έναν «μη-τόπο» και όχι, όπως επιδίωκε ο συγγραφέας, έναν ιδανικό τόπο ευτυχίας και αρμονικής συνύπαρξης. Αν όμως οι αμέτρητες ιδανικές κοινωνίες, που δεν έγιναν ποτέ πραγματικότητα, αποκαλύπτουν κάτι για την ανθρώπινη φύση, σαφώς πιο σκοτεινό είναι το «μήνυμα» των ουτοπιών που λίγο έλειψε να υπάρξουν.

Σε αυτό το απογοητευτικό συμπέρασμα δεν άργησαν να καταλήξουν ο Tyson Gaskill, ο Geoff Manaugh και η Anne-Marie Maxwell, επιμελητές της έκθεσης που διοργάνωσε η Βιβλιοθήκη Doheny του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας, στο Λος Αντζελες, με αφορμή τη συμπλήρωση 500 χρόνων από την κυκλοφορία του έργου του Μορ.

Από την Παλμανόβα, την ενετική πόλη-οχυρό σε σχήμα αστεριού που τελικά κατοικήθηκε από εγκληματίες, αφού κανένας άλλος δεν δεχόταν να εγκατασταθεί εκεί, έως την κοινότητα του Jonestown, η οποία υποτίθεται ότι θα αποτελούσε έναν μικρό επίγειο παράδεισο στη Νοτιοδυτική Γουιάνα όμως προσέφερε στα μέλη της μόνο τον γρήγορο θάνατο, και το σύγχρονο Λος Αντζελες, η ιστορία είναι γεμάτη από αποτυχημένες απόπειρες πραγμάτωσης του ιδανικού.

Κατά την είσοδό τους στην έκθεση, οι επισκέπτες παραλαμβάνουν δύο ζευγάρια γυαλιά: Με τα κόκκινα, διαβάζουν αισιόδοξα κείμενα για διάφορα εγχειρήματα συλλογικής διαβίωσης, ενώ με τα μπλε τούς αποκαλύπτονται οι λιγότερο φωτεινές πτυχές της «Ουτοπίας». «Δυστυχώς, η ουτοπία απλώς τυχαίνει να έχει σύντομη διάρκεια ζωής», δήλωσε ο Geoff Manaugh στο περιοδικό Hyperallergic. «Διακρίναμε ένα μοτίβο σε όλα αυτά τα ιδεαλιστικά πειράματα, όπου οι συγγραφείς ή “ηγέτες” επιχειρούν αρχικά να έρθουν σε ρήξη με τις υπάρχουσες κοινωνικές τάξεις, τη συμβατική κουλτούρα ή τις ιεραρχίες, όμως στο τέλος υποκύπτουν σε ανθρώπινες αδυναμίες ή υποσυνείδητες προκαταλήψεις».