ΒΙΒΛΙΟ

«Υπάρχουν κάποιες ζημιές που δεν αποκαθίστανται»

gkat_14_1802_page_1_image_0004

ΤΟΜΑΣ ΧΑΡΝΤΥ
Ο δήμαρχος του Κάστερμπριτζ
Η ζωή και ο θάνατος ενός ανθρώπου με χαρακτήρα
μτφρ.: Τόνια Κοβαλένκο
εκδ. Gutenberg

Το πολυσχιδές έργο του σημαντικού Αγγλου συγγραφέα Τόμας Χάρντυ (1840-1928), που είναι κυρίως γνωστός για τα δύο εμβληματικά του μυθιστορήματα « Η Τες των Ντ’ Υρμπερβίλ» και «Τζουντ ο αφανής», συστήνεται συχνά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό. Και δικαίως. Γιατί κάθε μυθιστόρημα και νουβέλα του κρύβουν εκπλήξεις. Αλλωστε, το έργο του επηρέασε το είδος, στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα.

Ο Τόμας Χάρντυ διέθετε το ταλέντο και την τεχνική να αναπαριστά ζωντανά και ρεαλιστικά ό,τι παρατηρούσε και προέκτεινε με τη φαντασία του. Εστηνε με στιβαρό τρόπο τις ιστορίες του, έπλαθε ολοκληρωμένους χαρακτήρες οι οποίοι με τις ενέργειές τους διαμόρφωναν τις σχέσεις τους με τους άλλους, επηρέαζαν τις εξελίξεις ώστε να μη μένει τίποτε ίδιο. Οι ισορροπίες ήταν εύθραυστες, ενώ το απρόοπτο και η υποβόσκουσα νοσηρή δυναμική καθόριζαν την πορεία των πραγμάτων.

Μερικά από τα θέματα που τον απασχολούσαν είναι αυτά του εφήμερου της ομορφιάς, της εξιδανίκευσης του έρωτα, της απόλυτης, ακραίας και καταστροφικής στάσης των ηρώων σε ζητήματα προσωπικών επιλογών.

Στο μυθιστόρημα «Ο δήμαρχος του Κάστερμπριτζ» ο πρωταγωνιστής, ένας απλός εργάτης σε αγροτικές περιοχές, μεθυσμένος πουλάει τη γυναίκα και το παιδί τους για λίγες γκινέες σε έναν ναυτικό. Αργότερα, ασχολείται με το εμπόριο σιτηρών επιτυχώς και αφού καταξιώνεται κοινωνικά, γίνεται ο δήμαρχος της πόλης στην οποία διέπρεψε. Οταν επανεμφανίζεται στη ζωή του η γυναίκα του, όλα θα αλλάξουν και θα ανατραπούν, ενώ δοκιμάζονται οι αντοχές του. Τα ναρκισσιστικά στοιχεία του χαρακτήρα του, η εγωπάθεια εξαφανίζουν την οξυδέρκειά του, με αποτέλεσμα οι σχέσεις που αναπτύσσει να βρίσκονται πάντοτε στην κόψη του ξυραφιού.

Από τη μια δείχνει ότι έχει ανάγκη την παρουσία των άλλων, από την άλλη, όμως, δεν μπορεί να ελέγξει τις παρορμήσεις του. Λειτουργεί ανεξέλεγκτα, σύμφωνα με τις προσωπικές του ανάγκες, ενώ ο σισύφειος αγώνας του να χειραγωγήσει τους άλλους αποβαίνει μοιραίος, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Γιατί ορισμένες λανθασμένες κινήσεις δεν είναι δυνατόν να  αποκατασταθούν, ή όπως λέει ο ήρωας της Τζορτζ Ελιοτ «Ανταμ Μπιντ» στο ομώνυμο έργο: «Υπάρχουν, κύριε, κάποιες ζημιές που δεν αποκαθίστανται».

Η ρευστότητα των συναισθημάτων, η αβεβαιότητα για την επίδραση των πράξεων του ενός στον άλλο αποδίδονται από τον αφηγητή με ισορροπία, χωρίς υποκειμενισμό ή αποστασιοποίηση, ενώ το τοπίο, συμπεριλαμβανομένων και των ρωμαϊκών αρχαιοτήτων, ενώνει το άτομο με τον χώρο μέσα στον οποίο κινείται.

Είναι βέβαιο ότι ο αναγνώστης θα απολαύσει την εξέλιξη της ιστορίας, τις έντονες περιγραφές στα τοπία και στους χαρακτήρες αλλά συγχρόνως θα έχει την ευκαιρία να γνωρίσει, μέσω της εισαγωγής και των σημειωμάτων, τα «κλειδιά» για την κατανόηση του έργου του Τόμας Χάρντυ.