ΒΙΒΛΙΟ

Ψηφιοποιώντας μια λογοτεχνική εποχή

psifiopoiontas-mia-logotechniki-epochi-2386711

Στο 14ο τεύχος του (Φεβρουάριος ’83) μπορούσες να βρεις τα ποιήματα που αφιέρωναν στον Καβάφη τρεις Κολομβιανοί ποιητές. Στο τεύχος αρ. 80 (Μάρτιος-Μάιος ’97), ο Λάμπης Ράππας απαντούσε στην αφοριστική κριτική που είχε ασκήσει ο Μάρκος Αυγέρης στο έργο του Στρατή Τσίρκα. Τον Μάρτιο του ’85, ένα μήνα μετά τον θάνατο του Γιώργου Ιωάννου, το σχετικό αφιέρωμα αναγγελλόταν από ολόκληρο το εξώφυλλο κι όλη αυτή η πολυμορφία διαφαινόταν ήδη από «καταστατικό» του πρώτου τεύχους: «Η επιθεώρηση “Γράμματα και Τέχνες”», διάβαζε κανείς τον Ιανουάριο του ’82, «φιλοδοξεί να γίνει ένα δραστήριο ένζυμο που θα συμμετέχει ενεργά στις πολιτιστικές και ιδεολογικές διεργασίες».

Προ ημερών, η ψηφιοποίηση του περιοδικού ολοκληρώθηκε από το Εργαστήριο Eρευνας για τη Νεοελληνική και Συγκριτική Φιλολογία του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Επικεφαλής του εγχειρήματος, η καθηγήτρια Βασιλική Κοντογιάννη, που συνεργάστηκε με τις εκδόσεις Σοκόλη (υπεύθυνες για τη διάθεση του περιοδικού στα τελευταία χρόνια του), καθώς και με φοιτητές, στο πλαίσιο της πρακτικής εργασίας τους. «Μας πήρε σχεδόν δύο χρόνια να συγκεντρώσουμε τα τεύχη του περιοδικού που έλειπαν», λέει η Κοντογιάννη. «Χρειάστηκαν επίσης διαφορετικά σκάνερ, γιατί τα τεύχη δεν ήταν ίδιου φορμάτ. Πλέον, ο ερευνητής έχει στη διάθεσή του ένα μακρόβιο και σημαντικό περιοδικό που δεν θα μπορούσε να συγκεντρώσει ούτε και αν ανέτρεχε σε όλες τις βιβλιοθήκες, ενώ ο αναγνώστης έχει μπροστά του μια ολόκληρη εποχή».

Η επιθεώρηση «Γράμματα και Τέχνες» ξεκίνησε την πορεία της όταν παρόμοια περιοδικά αποτελούσαν κάτι σαν αισιόδοξη μεταπολιτευτική τάση. Ο ποιητής και κριτικός λογοτεχνίας Κ. Γ. Παπαγεωργίου ήταν πρώτος εκδότης και διευθυντής, ενώ τη συντακτική επιτροπή αποτελούσαν οι Κώστας Γουλιάμος, Αλέξης Ζήρας, Αίμη Μπακούρου, Κατερίνα Πλασσαρά. Τον Απρίλιο του ’93 την έκδοση ανέλαβε ο Παναγιώτης Σοκόλης, με συντακτική επιτροπή τους Αλέξανδρο Αργυρίου, Αλέξανδρο Κοτζιά, Χριστόφορο Μηλιώνη και Σπύρο Τσακνιά. Ο Παπαγεωργίου παρέμεινε διευθυντής ώς το τέλος, τον Οκτώβριο του ’99, επόμενο είναι λοιπόν να βρίσκει συγκινητικό το εγχείρημα της ψηφιοποίησης: «Νομίζω ότι το περιοδικό είχε πραγματική προσφορά στα λογοτεχνικά δρώμενα», λέει. «Σε αυτό πρωτοδημοσίευσαν ποιήματά τους ο Γιώργος Μπλάνας ή ο Χάρης Ψαρράς και κριτικές τους οι Aλκηστις Σουλογιάννη, Ανθούλα Δανιήλ, Γιώργος Βέης. Πιστεύω ότι συνέβαλε στη διατήρηση ενός κλίματος πνευματικής και δημιουργικής ευφορίας».

«Hταν ένα περιοδικό με σταθερούς συνεργάτες και με όραμα», λέει η Αθηνά Σοκόλη, που τα τελευταία χρόνια έχει αναλάβει τα ηνία των ομώνυμων εκδόσεων. «Πολλά πρώτα κείμενα δημοσιεύθηκαν στο “Γράμματα και Τέχνες”, είναι σπουδαίο λοιπόν που αποκτούμε πλέον πρόσβαση σε αυτά. Eτσι, ένα μέρος της ιστορίας ανασύρεται από τη μνήμη και διαφυλάσσεται».