ΒΙΒΛΙΟ

Πρωτοβουλία γνωριμίας με ξένους αναγνώστες

protovoylia-gnorimias-me-xenoys-anagnostes-2010699

Υπάρχουν αρκετοί εκδότες που επιλέγουν να εκδώσουν βιβλία ξέροντας ότι δεν θα τους αποφέρουν κέρδη, αλλά επειδή θεωρούν ότι πρέπει να υπάρχουν στην ελληνική βιβλιογραφία. Στην προκειμένη περίπτωση όμως, οι εκδόσεις «Αιώρα» κάνουν κάτι πολύ περισσότερο. Σχεδόν υποκαθιστούν την Πολιτεία, με τους μεταφρασμένους τίτλους που περιλαμβάνουν έργα σημαντικών σύγχρονων Ελλήνων συγγραφέων. Με σύνθημα Read the modern Greek classics, επιλέγουν κείμενα του Παπαδιαμάντη, του Βιζυηνού, του Ανδρέα Λασκαράτου, του Παύλου Καλλιγά ή ποιήματα του Καβάφη και του Σολωμού, και σε συνεργασία με νεοελληνιστές τα μεταφράζουν και τα εκδίδουν (σε πολύ κομψές εκδόσεις) προκειμένου να συναντήσουν τους ξένους αναγνώστες τους. Μέχρι και έναν τόμο με 54 ρεμπέτικα τραγούδια, στα ελληνικά και στα αγγλικά, με 8 μουσικές παρτιτούρες και θεματικό γλωσσάρι και εικονογράφηση Χρόνη Μπότσογλου έχουν στη σειρά.

«Για το κέφι μας»

Ο εκδότης της «Αιώρας» Αρης Λασκαράτος λέει, με πολλή φυσικότητα, ότι «το κάνουμε για το κέφι μας». Δηλαδή δεν υπάρχει καμία επιχορήγηση μεταφράσεων γι’ αυτή τη σπουδαία δουλειά (το πρόγραμμα frasis του ΥΠΠΟ αφορά τους εκδότες του εξωτερικού που εκδίδουν ελληνικά βιβλία). Και συνεχίζει με κάτι ακόμα, διόλου αυτονόητο: «Οι περισσότερες μεταφράσεις είναι προσφορές ελληνιστών φίλων». Μία από αυτές μάλιστα, το βιβλίο που περιείχε τα διηγήματα του Γεωργίου Βιζυηνού «Το μόνον της ζωής του ταξείδιον», «Το αμάρτημα της μητρός μου» και «Ποίος ήτο ο φονεύς του αδελφού μου», σε μετάφραση της καθηγήτριας στο Πανεπιστήμιο της Κατάνια, Anna Zimbone, τιμήθηκε το 2002 με το Κρατικό Βραβείο Μετάφρασης.

Τα βιβλία μεταφρασμένης ελληνικής λογοτεχνίας κυκλοφορούν στα γερμανικά, στα αγγλικά, στα γαλλικά, στα ιταλικά και στα ρωσικά, και μέχρι το καλοκαίρι του 2014 η σειρά θα περιλαμβάνει συνολικά 13 τίτλους. Τα πιο πρόσφατα είναι η έκδοση στα γερμανικά της νουβέλας του Παύλου Καλλιγά «Θάνος Βλέκας» σε μετάφραση Dieter Motzkus και αναμένεται η έκδοση 30 ποιημάτων του Κ.Π. Καβάφη στα αγγλικά, σε μετάφραση Ντέιβιντ Κόνολι. Ολα τα βιβλία συνοδεύονται από κατατοπιστικά κείμενα που δίνουν το στίγμα του δημιουργού τους και της εποχής που γράφτηκαν.

Κι αν μέχρι τώρα ήταν οι καλές ειδήσεις, υπάρχουν και στενάχωρα πράγματα που συνοδεύουν τη σειρά. «Τα βιβλία κυκλοφορούν και στην Ελλάδα, σε μέρη απ’ όπου περνούν ξένοι επισκέπτες, εν δυνάμει αναγνώστες», λέει ο Αρης Λασκαράτος. «Π.χ. στο γερμανικό βιβλιοπωλείο στην Αθήνα, στο βιβλιοπωλείο “Ατλαντίς” στη Σαντορίνη, σε βιβλιοπωλεία του αεροδρομίου και κάποιων νησιών. Συζητώ και συνεκδόσεις με εκδότες του εξωτερικού ώστε να μπουν τα βιβλία πιο δυναμικά στην ξένη αγορά, κάτι που συνέβη τώρα με την έκδοση του Παύλου Καλλιγά. Το βασικό μου πρόβλημα είναι ότι δεν μπορούν να μπουν σε μουσεία, σε μέρη δηλαδή που κατ’ εξοχήν δέχονται ξένο κοινό. Γιατί το δικό μου μέλημα είναι να βρω τους ξένους που έρχονται στην Ελλάδα». Και η σύντομη κουβέντα μας με τον Αρη Λασκαράτο τελειώνει με τη φράση του: «Γιατί δεν με αφήνουν να μπω στα μουσεία;».

Ισως αυτό να είναι ένα θέμα (θα έπρεπε να είναι) της αρμοδιότητας του νέου Δ.Σ. του υπό αναμόρφωση Ιδρύματος Ελληνικού Πολιτισμού. Ενας ιδιώτης Ελληνας εκδότης, με δικά του κεφάλαια, εκδίδει σύγχρονα έργα της νεοελληνικής γραμματείας και αναζητεί τρόπους να φτάσουν αυτά στους ξένους αναγνώστες. Με τον ίδιο τρόπο θα έπρεπε αυτές ή άλλες αντίστοιχες εκδόσεις (όσες υπάρχουν) να προβάλλονται στις διεθνείς εκθέσεις βιβλίου. Κι άλλο πεδίο δράσης για το Ιδρυμα Ελληνικού Πολιτισμού: με ποιον τρόπο η ελληνική παρουσία στις εκθέσεις του εξωτερικού θα είναι ουσιαστική και μακροπρόθεσμα αποτελεσματική και όχι διακοσμητική παρουσία και εκθεσιακός τουρισμός; Η πρωτοβουλία των εκδόσεων «Αιώρα», μια εκδοτική δράση που θα έπρεπε να στηρίζεται με πολλούς τρόπους, γίνεται αφορμή για να αγγιχθούν και να συζητηθούν απλά αλλά άλυτα θέματα στον χώρο της προώθησης της ελληνικής λογοτεχνίας στο εξωτερικό.