ΒΙΒΛΙΟ

Νουάρ με νότες τζαζ

noyar-me-notes-tzaz-2029064

Η νεαρή Βέρα Ναντ ζει στο Παρίσι και ονειρεύεται να γίνει ηθοποιός, έχοντας αφήσει πίσω της τη βιαιότητα του πολέμου στην πρώην Γιουγκοσλαβία. Οταν βρίσκεται δολοφονημένη, ο Μίστερ, πιανίστας της τζαζ και ενδόμυχα ερωτευμένος με τη Βέρα, δυσκολεύεται να πιστέψει την επίσημη εξήγηση της αστυνομίας: πως η γοητευτική γυναίκα ήταν βαποράκι και κάηκε ζωντανή στο πλαίσιο ξεκαθαρίσματος λογαριασμών μεταξύ εμπόρων ναρκωτικών. Με τη βοήθεια του φίλου του Μπομπ, του πολυδιαβασμένου ταξιτζή, που έχει εγκαταλείψει τη θέση του καθηγητή Φιλοσοφίας και κυκλοφορεί στους παριζιάνικους δρόμους με ένα παμπάλαιο Peugeot 404 διανθίζοντας τους μονολόγους του με φράσεις του Κίρκεγκορ και του Βολταίρου, αρχίζουν να αναζητούν τους πραγματικούς ενόχους. Η προσπάθειά τους να διαλευκάνουν το μυστήριο και μία σειρά από περίεργες συμπτώσεις θα τους φέρουν αντιμέτωπους με ένα κύκλωμα κακοποιών μπλεγμένων σε πολιτικά παιχνίδια, αλλά και με τις πιο σκοτεινές σελίδες της πρόσφατης ιστορίας των Βαλκανίων.

Εκ πρώτης όψεως, η υπόθεση του βιβλίου του Marcus Malte είναι αρκετά απλή. Χάρη όμως στην ικανότητα του συγγραφέα να ισορροπεί ανάμεσα στην ωμότητα, το χιούμορ και τον λυρισμό, εναλλάσσοντας τη δράση με συζητήσεις για μεταφυσικά ζητήματα και «επενδύοντας» τα τραυματικά βιώματα της ηρωίδας με τζαζ μελωδίες, ένα φαινομενικά προβλέψιμο σενάριο αποτελεί τη βάση για ένα απολαυστικό νουάρ μυθιστόρημα. Δεν είναι τυχαίο ότι το «Μπλε νότες σε κόκκινο φόντο» απέσπασε το γαλλικό βραβείο λογοτεχνίας μυστηρίου το 2012. Χωρίς να εμπλέκεται σε πολιτική κριτική ή να τάσσεται υπέρ μιας εκ των μαχόμενων πλευρών, ο Μαρκ Μαρτινιανί, όπως είναι το πραγματικό του όνομα, ανατρέχει στα δραματικά γεγονότα του πολέμου της Γιουγκοσλαβίας μέσα από μία καθαρά αντιπολεμική οπτική: «Ποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι είναι αθώος;» διερωτάται ο μυστηριώδης καλλιτέχνης Τζόζεφ Κρίστι, που έχει ζωγραφίσει τα παράξενα προφητικά πορτρέτα της Βέρα, για να εισπράξει την απάντηση του Μίστερ: «Τα παιδιά. Τα παιδιά είναι αθώα… Μέχρι να τα διαφθείρουμε». Πεπεισμένος πως μόνο η αλήθεια θα του προσφέρει την κάθαρση και θα τον απαλλάξει από το φορτίο της ενοχής, ο πιανίστας εμπλέκεται ολοένα και περισσότερο στις υποθέσεις του υποκόσμου των Βαλκανίων.

Η μουσική, και ιδιαίτερα η τζαζ και η μπλουζ, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο έργο του Marcus Malte, ο οποίος επιχείρησε -χωρίς επιτυχία- να κάνει καριέρα ως μουσικός πριν στραφεί στη λογοτεχνία. Η Βέρα Ναντ συχνάζει στο κλαμπ «Blue Note», όπου δουλεύει ο Μίστερ, γιατί το παίξιμό του την απαλλάσσει προσωρινά από τις επώδυνες μνήμες της παιδικής της ηλικίας. Το ταξί του Μπομπ είναι γεμάτο κασέτες, μεταξύ των οποίων υπάρχει πάντοτε η πλέον κατάλληλη για την περίσταση. Σκηνές από την αιματηρή πολιορκία της κροάτικης πόλης Βούκοβαρ παραλληλίζονται με επεισόδια από τις ταραχώδεις ζωές προσωπικοτήτων της τζαζ, όπως η Μπίλι Χόλιντεϊ και ο Μπαντ Πάουελ, ενώ ο ίδιος ο τίτλος του βιβλίου, τόσο στα ελληνικά όσο και στα γαλλικά («Les harmoniques») παραπέμπει ευθέως στη μουσική.